Երևան, 15.Հունիս.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Գիտնականները զգուշացնում են. նույնիսկ գերվերամշակված մթերքի փոքր քանակությունը վատթարացնում է ուշադրության կենտրոնացումը

ՖՈՏՈ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին            

Գիտնականների նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ սննդակարգում գերվերամշակված մթերքի քանակի նույնիսկ չնչին ավելացումը կարող է վատթարացնել կենտրոնանալու ունակությունը և մեծացնել դեմենցիայի ռիսկի գործոնները։

Աշխատությունը հրապարակվել է Alzheimer's & Dementia: Diagnosis, Assessment & Disease Monitoring ամսագրում։ Հետազոտությունն ընդգրկել է միջին և ավագ տարիքի ավելի քան 2100 ավստրալացու, որոնք դիտարկման պահին դեմենցիա չեն ունեցել։

Գիտնականները վերլուծել են մասնակիցների սնունդը և այն համադրել կոգնիտիվ թեստերի արդյունքների հետ։ Պարզվել է, որ գերվերամշակված սննդի մասնաբաժնի նույնիսկ համեմատաբար փոքր ավելացումը կապված է ուշադրության և տեղեկատվության մշակման արագության զգալի նվազման հետ։

Ըստ աշխատության առաջատար հեղինակ, դոկտոր Բարբարա Կարդոզուի, նման սննդի մասնաբաժնի ավելացումն ընդամենը 10%-ով մոտավորապես համապատասխանում է օրական սննդակարգին մեկ ստանդարտ տուփ չիպս ավելացնելուն։

Հետազոտողները հայտնաբերել են, որ յուրաքանչյուր նման ավելացման դեպքում ուշադրության կենտրոնացման ցուցանիշները վատացել են։ Դա արտացոլվել է տեսողական ուշադրության և տեղեկատվության մշակման արագության թեստերի ավելի ցածր արդյունքներում։

Հետազոտության միջին վիճակագրական մասնակիցն իր օրական էներգիայի մոտ 41%-ը ստացել է գերվերամշակված մթերքներից. գրեթե այնքան, որքան միջինում սպառում են Ավստրալիայի բնակիչները։ Այս կատեգորիային են դասվում քաղցր գազավորված ըմպելիքները, փաթեթավորված սնեքները, կիսաֆաբրիկատները, պատրաստի կերակրատեսակները և արդյունաբերական արտադրության բազմաթիվ այլ մթերքներ։

Հետազոտողների ուշադրությունը հատկապես գրավել է այն փաստը, որ բացասական ազդեցությունը նկատվել է նույնիսկ ընդհանուր առմամբ առողջ սնվող մարդկանց մոտ, ներառյալ՝ միջերկրածովյան սննդակարգին հետևողներին։ Սա մատնանշում է, որ կարևոր դեր է խաղում ոչ միայն սննդի բաղադրությունը, այլև դրա արդյունաբերական վերամշակման աստիճանը։

Հեղինակները բացատրում են, որ խորը վերամշակման ժամանակ մթերքները կորցնում են բնական կառուցվածքը, ինչպես նաև կարող են պարունակել արհեստական հավելումներ և քիմիական նյութեր, որոնք առաջանում են արտադրության ընթացքում։ Հավանաբար հենց այս փոփոխություններն են ազդում ուղեղի աշխատանքի վրա։

Թեև հետազոտությունը ուղղակի կապ չի հայտնաբերել գերվերամշակված սննդի և հիշողության վատթարացման միջև, գիտնականներն ընդգծում են՝ ուշադրությունը ուղեղի բազային ֆունկցիան է, որն անհրաժեշտ է սովորելու, որոշումներ կայացնելու և բարդ խնդիրներ լուծելու համար։

Բացի այդ, գերվերամշակված մթերքների սպառման բարձր մակարդակը կապված է եղել դեմենցիայի ռիսկի գործոնների ավելացման հետ՝ նախևառաջ ճարպակալման և բարձր զարկերակային ճնշման։

Հետազոտողները կարծում են, որ արդյունքները ևս մեկ անգամ փաստում են սննդակարգում արդյունաբերական վերամշակման ենթարկված սննդի մասնաբաժնի կրճատման կարևորությունը, հատկապես միջին և ավագ տարիքում։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Ռիո դե Ժանեյրոյում օդում 2 ուղղաթիռ է բախվել․ զոհվել է առնվազն 6 մարդՔաղցկեղ, որը «սպասում է 40 տարի». մեզոթելիոմայի թաքնված համաճարակ ԱՄՆ-ում Էդուարդ Սպերցյանը՝ «Կրասնոդարի» լավագույն խաղացող Երգիչ Ջեյսոն Դերուլոյին համացանցում խստորեն քննադատել են՝ իր 1 միլիոն դոլար արժողությամբ շնաձկների ակվարիումի համարԻրանի մասնակցության բացակայության դեպքում Մերձավոր Արևելքում անվտանգության նոր համակարգը դատապարտված է ձախողման. ԱրաղչիԿորուստ՝ Ագնեսա Շահնազարյանի ընտանիքումԵրկու տարում 117% աճ․ Իրանը մեծացնում է արդյունահանումը խոշորագույն գազային նախագծումԷս ամոթի խարանը ձեր ճակատին ման եք գալու, ՔՊ-ի ձեռքի գործիքն եք դարձել, ամո՛թ ձեզ. Տոնոյանը՝ ԿԸՀ-ին12-ամյա երեխային թմրանյութ տալու դեպքով մեկ անձ ձերբակալվել էՄի ողջ քաղաքական ուժի դուրս են թողնում 32 ձայնի համար, սա անհարգալից վերաբերմունք է. Մելոյան«Ռեալը» համաձայնության է հասել Մարկ Կուկուրելյայի հետ Իրանի խորհրդարանի խոսնակը ԱՄՆ-ին կոչ է արել զսպել Իսրայելին. «Լավ ոստիկան – վատ ոստիկան» խաղը հնացել է Ազգովի կհաղթենք փոքրիկ խմբակի հոգին կորցրած դիկտատորին․ Նարեկ Կարապետյան«Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության հայտարարությունը հունիսի 7-ին կայացած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքների և երկրում ստեղծված քաղաքական իրավիճակի վերաբերյալ Զելենսկին հայտնել է Թրամփի հետ «հիանալի» զրույցի մասին. «Մենք գաղափարներ ունենք, թե ինչպես մոտեցնել խաղաղությունը»Դիմում եմ պահեստազորի գեներալներին, սպաներին, ենթասպաներին և պահեստազորում հաշվառված շարքային կազմին. Արտյոմ ՍիմոնյանՊարսից ծոցի երկրների հետ բազմաթիվ հարցեր ու թյուրըմբռնումներ լուծման ճանապարհին են. Իրանի նախագահԷդմոն Մարուքյանի հայտարարությունը Հունիսի 7-ին կայացած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքների և երկրում ստեղծված քաղաքական իրավիճակի վերաբերյալՎանաձոր-Ալավերդի ավտոճանապարհին բախվել են «Opel Astra»-ն ու «Volkwagen»-ըՊուտինը հեռախոսով շնորհավորել է Թրամփին 80-ամյակի առթիվ«Քո ձայնը գողացել են, դուրս արի պայքարի» ստորագրահավաքը շարունակվում էԳիտնականները մշակել են գել դեղերն ուղիղ կերակրափող հասցնելու համար «Մեր ձայները գողացվել ա, մի ընտրատեղամասում 800-ից ավելի տարբերություն է եղել». Նառա ԳևորգյանՕմանի ափերի մոտ խորտակվել է հնդկական Virat 1 նավըԻսպանիայում ընթացքի ժամանակ շրջվել է զբոսաշրջային ատրակցիոն-գնացքը․ 17 մարդ վնասվածքներ է ստացելԲողոքի ակցիա ԿԸՀ շենքի մոտ` ընտրության արդյունքները չեղարկելու պահանջովԾառուկյանը Ֆերգյուսոնին հաղթելուց հետո խոսել է առաջիկա մենամարտի մասին Այսօր առավոտյան Բեյրութի վրա հարձակումը չպետք է տեղի ունենար. Թրամփը՝ Իսրայելի կողմից Լիբանանի վրա հարձակման մասինՀաքան Ֆիդանը կայցելի Մոսկվա Հնարավոր է` Պուտինի հետ խաղաղության համաձայնագրի կարիք չլինի. Զելենսկի Վերջին երեք տարում Արևմտյան ափում զոհվել է 1 244 պաղեստինցի, այդ թվում՝ 268 երեխա. OxfamԻսպանիայում խոշոր անտառային հրդեհ է բռնկվել․ կրակը ընդգրկել է շուրջ 330 հեկտար, բնակիչները տարհանվել ենՄենք կաշառք տալու կարիքը չենք ունեցել. վիրավորում են հարյուր հազարավոր քաղաքացիների. Գոհար ՄելոյանՔանի դեռ ես Իսրայելի վարչապետն եմ, Իրանը միջուկային զենք չի ունենա. ՆեթանյահուԱնտարկտիդան կորցնում է ձմեռային սառույցըԻրանի նախագահը հայտարարել է, որ 12-օրյա պատերազմի ընթացքում Իսրայելը չի հասել իր նպատակներին«Եմենի Սարդ-մարդ» մականունով էքստրեմալ ալպինիստը զոհվել է՝ ընկնելով հրաբխի խառնարանըՔանի դեռ այս պայքարը չունի արդարացի լուծում, պայքարը շարունակվելու է. Մամիկոն ԱսլանյանԹրամփը և Զելենսկին կարող են հանդիպել G7 գագաթնաժողովի շրջանակներում Բացահայտվել է Գյումրու «Մայր Հայաստան» հուշահամալիրի հուշարձաններից ոսկեգույն տառերը պոկելով վնաuելու դեպքը․ 41-ամյա տղամարդը ձերբակալվել էԲուրգերներ՝ սև խավիարի փոխարեն. ինչու են տեխնոլոգիական միլիարդատերերը զանգվածաբար հրաժարվում մասնավոր ինքնաթիռներում ուղեկցորդուհիներիցԲՀԿ-ն մնալու է Նիկոլ Փաշինյանի կոկորդին. Նիկոլ, դու ես կակա ասելու ազատությանը. Սուրեն ՍուրենյանցՖոն դեր Լայենը կարող էր բարեփոխում նախաձեռնել Կալասի հետ ունեցած հակամարտnւթյան պատճառով. EuronewsԳեղարքունիքում բшխվել են «Mercedes»-ը և «Կամազ»-ը․ կա 5 վիրшվոր Կան բազմաթիվ օրինակներ իշխանության կողմից «ընտրական պրոցեսի ջախջախման» մասին. Արման ԱբովյանՄենք հասկանում ենք, որ եթե փողոցային պայքարը սկսվի, ապա այն շատ անկանոն և զnհերnվ լի կլինի. Գոհար ՂումաշյանՀորոսկոպ. ամսվա գլխավոր իրադարձությունը՝ ամառային արևադարձ Կատարը Իրանին առաջարկել է 12 միլիարդ դոլարի ֆինանսական աջակցության փաթեթ Բողոքի ակցիա ԿԸՀ շենքի մոտ` ընտրության արդյունքները չեղարկելու պահանջով․ Ուժեղ ՀայաստանԱյն մասին, թե որն է այս ընտրությունների առավել կարևոր արդյունքը, և ինչպես պետք է օգտագործել այն մեր հետագա պայքարի մեջ. Ավետիք Չալաբյան