Հարկավոր է դուրս գալ լե­թար­գի­ա­կան քնից. մի­այն հարկ ու տուրք ավե­լաց­նե­լով՝ եր­կիր չես պա­հի

Շատ է խոսվում այն մասին, թե ինչ ուղղություններով կարելի է վերականգնել և երկրորդ շունչ հաղորդել տնտեսությանը, որպեսզի հնարավոր լինի թուլացնել ճգնաժամային իրավիճակի ազդեցությունը, որն իր բացասական կնիքն է դնում երկրի սոցիալտնտեսական դրության վրա։ Նշված նպատակին հասնելու համար առաջին հերթին պետք է կենտրոնանալ տնտեսության այն ճյուղերի վրա, որոնք կարելի է շատ արագ զարգացնել։

Եվ այս հարցում որոշակի դերակատարություն կարող է ունենալ նաև անցյալում արձանագրված փորձը։ Այսպես, օրինակ՝ կարելի է հիշել, որ խորհրդային տարիներին Հայաստանում մեծապես զարգացած էր թեթև արդյունաբերությունը, իսկ Գյումրին հանրապետության տեքստիլ արդյունաբերության կենտրոնն էր։ Ցավոք, զարգացած տեքստիլ արդյունաբերության ավանդույթները չպահպանվեցին հետագայում՝ երկրաշարժի և անկախության շրջանի տնտեսական քայքայման արդյունքում։ Սակայն հարկ է նկատել, որ վերջին մի քանի տարիների ընթացքում Հայաստանում տեքստիլ արտադրությունը որոշակի առաջընթաց ունեցել է։

Հայաստանի որոշ շրջաններում` Շիրակում, Լոռիում և Գեղարքունիքում, թեթև արդյունաբերությունը զարգացնելու փորձեր են արվում, սակայն դրանք դեռևս փոքր նախաձեռնությունների տեսքով են։ Ոլորտի հիմնախնդիրներից են մասնագետների պակասը, մասնագիտական կրթության անբավարար մակարդակը, որակյալ աշխատուժի անբավարար առաջարկը, աշխատուժի ցածր արտադրողականությունը, ընկերությունների բրենդինգի և ոլորտի առաջմղման անբավարար մակարդակը: Տեքստիլ արդյունաբերության զարգացման անբավարար մակարդակի արդյունքում է, որ Հայաստանյան հագուստի շուկան այսօր հեղեղված է չինական եւ թուրքական էժանագին և որոշ դեպքերում՝ անորակ հագուստով, իսկ հեղինակավոր ապրանքային նշաններով արտադրանքը շատ թանկ է և Հայաստանի միջին սպառողի գրպանին ոչ համապատասխան։

Այսպիսի իրավիճակում սեպտեմբերի 1-ից Հայաստանում ուժի մեջ են մտել հագուստի մաքսազերծման նոր մեթոդները։ Ըստ այդմ, ներմուծվող հագուստը մաքսազերծվում է մյուս ապրանքների մաքսազերծման ընթացակարգերով։ Այլևս չի լինելու կիլոգրամով մաքսազերծում, հաշիվ ապրանքագրերում պետք է նշված լինեն ապրանքների ստույգ քանակները, գները, անվանումներն ու մոդելները։ Ըստ առևտրականների, այս ամենի արդյունքում 3-4 անգամ թանկանում է մաքսազերծման գինը։ Իսկ սա նշանակում է, որ հագուստի գինը թանկանալու է, և թանկացման ողջ ծանրությունն ընկնելու է ոչ միայն հագուստ ներմուծողների, այլև սպառողների վրա, որոնց եկամուտները ճգնաժամի պայմաններում էականորեն նվազել են։

Եվ պատահական չէ, որ արտասահմանից հագուստ ու կոշիկ ներմուծող առևտրականները այս օրերին բողոքի ակցիաներ են կազմակերպում կառավարության և ՊԵԿ-ի առջև՝ հայտարարելով, որ մաքսազերծման գների բարձրացման արդյունքում կանգնած են իրենց գործունեությունը դադարեցնելու եզրին։ Իսկապես, առանց այն էլ այս տնտեսական բարդ փուլում հագուստի թանկացումը չի կարող աննկատ մնալ հանրության կողմից, և նոր հուսահատության ու զայրույթի պատճառ կարող է դառնալ։ Ուրիշ բան, եթե տեղական արտադրանքով հնարավոր լիներ բավարարել Հայաստանի ներքին պահանջարկը և դրսից մեծաքանակ ներկրումների անհրաժեշտությունը չլիներ, այսինքն, զուտ քանակային առումով գնային տատանումները շատ ցավոտ չլինեին։

Ինչո՞ւ իշխանություններն առաջնահերթ այս հարցը չեն լուծում և դրանից հետո միայն անցում կատարեն դրսից ներմուծվող հագուստի մաքսատուրքերի բարձրացման խնդրին։ Լավ կլինի, որ ամեն ինչ չսկսվի ու ավարտվի վարչապետի այն փիառ քայլերով, թե ինքը լիովին հայկական հագուստ է կրում։ Իսկ մյուս քաղաքացիներին հայկական հագուստով ապահովելու հարցն ինչպե՞ս պետք է լուծվի։ Հայաստանը որակյալ և գնային առումով մատչելի տեքստիլ արտադրանք թողարկելու մեծ հնարավորություններ ունի, ուղղակի դրա համար պետք է ստեղծել բոլոր անհրաժեշտ նախադրյալները։ Ավելին՝ ներքին պահանջարկը բավարարելուց զատ պետք է մտածել նաև արտահանումը կազմակերպելու մասին։ Մնում է, որ իշխանությունները դուրս գան իրենց լեթարգիական քնից։