Արդյոք զգայարանները միայն հի՞նգն են
SOCIETYՄարդը ունի հինգ զգայարան, որոնց միջոցով իրականացվում է շրջապատող միջավայրի ճանաչողության և ընկալման գործընթացը։ Այդ զգայարաններն են` տեսողության, լսողության, շոշափելիքի, համի և հոտառության։ Այս զգայարանները առաջին անգամ նկարագրել է դեռևս Արիստոտելը։
Արդյոք այդպե՞ս է։
Զգայարանների միջոցով օրգանիզմը տեղեկատվություն է ստանում արտաքին և ներքին միջավայրի վիճակի մասին։ Տեղեկատվությունը ուղեղին տալիս են հատուկ բջիջները ՝ ընկալիչները։ Ընկալիչը (ռեցեպտորը) հատուկ «մասնագիտացված» զգայական կազմավորում է, որը նյարդային վերջույթների ընդունած գրգիռը վերափոխում է նյարդային ազդակի։ Ընկալիչները տեղակայված են մաշկում, ներքին օրգաններում, լորձաթաղանթում, արյան անոթների պատերում և այլուր։ Ընկալիչներն ունեն մի շարք առանձնահատկություններ։ Նրանք ընկալում են միայն որոշակի գրգիռներ (աչքի ընկալիչը՝ լույս, ականջինը՝ ձայն և այլն)։
Պարզվում է, որ մարդու զգայարանները ոչ թե հինգն են, այլ առնվազն ինը, կամ էլ ավելի։ Համաձայն արդի գիտության, 5–ին ավելանում են ևս չորսը.
1. Թերմոցեպցիա` մաշկի վրա ջերմության (կամ դրանց բացակայության) զգացում:
2. Էկվիբրիոցեպցիա՝ հավասարակշռության զգացում, որը որոշվում է ներքին ականջի մեջ հեղուկ պարունակող խոռոչներով:
3. Նոցիցեպցիա՝ մաշկի, հոդերի և մարմնի օրգանների ցավերի ընկալումը։ Ի դեպ, այս ընկալիչները առկա չեն ուղեղում, այսինքն ուղեղի ներսից ցավ անհնար է զգալ: Գլխացավերը առաջանում են ուղեղի թաղանթի ընկալիչների գրգռումից:
4. Պրոպիոցեպցիա կամ «մարմնի գիտակցում»: Սա զգացում է, որը թույլ է տալիս ընկալել, թե որտեղ են մեր մարմնի մասերը, եթե անգամ մենք չենք զգում կամ տեսնում դրանք: Փորձեք փակել ձեր աչքերը և թափահարեք ոտքը օդում: Դուք կիմանաք, թե որտեղ է ձեր ոտնաթաթը՝ մարմնի մնացած մասի հետ համեմատ:
Սակայն իրականում երևի թե այս ինը զգայարանները ամբողջական պատկերը չեն։ Որոշ գիտնականներ գտնում են, որ զգայարանները առնվազն քսանմեկն են։ Օրինակ՝ սովի զգացում, ծարավի զգացում, էլեկտրական հոսանքի զգացում, վախի զգացում (վախից մազերը բիզ–բիզ կանգնեցին), մահվան զգացում, սիրո զգացում և այլն։
Նայելով մեր որոշ քաղաքական գործիչներին՝ կարելի է ենթադրել, որ նրանց մոտ զարգացել է գիտությանը անհայտ ևս մի զգայարան՝ քաղաքական հոտառության զգայարանը, որն, ի դեպ, ավելի հաճախ սխալ ազդակներ է տալիս նրանց։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը
Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams
Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement
AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing Impairments
Ucom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026
Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in Barcelona
Top Travel Destinations of 2026: IDBank
Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia
Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook
''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes
Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBank
Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook
''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram''
Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure
IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026
Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBank
Wildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase Service
ZCMC Joins the United Nations Global Compact
Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee
From Small Steps to Big Changes: “The Power of One Dram” Turns 6
Junius is back — with a new tournament and valuable prizes
Ameriabank and FMO Sign EUR 120 Million Agreement to Support MSMEs and Advance Green Finance in Armenia
International Children’s Day with EU and “Armenian Virtuosos”
There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan
Firebird’s AI Megaproject Enters Final Stage of Phase One Construction
0% Commission on Leveraged Share Purchases via the ARARATBANK Trading Platform
Customer Appreciation Day in Gyumri: IDBank
Solis CJSC, managed by Amber Capital and combining a portfolio of solar power plants, issues bonds
Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in a Panel Discussion at RISE Powered by Silicon Mountains
Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank
Ameriabank Won in 4 Categories at AMX Awards 2026
Idram Becomes a Partner of “Little Mher”
Unibank has launched instant transfers by phone number
Unisport Crowned Armenian Futsal Premier League Champion
On May 30, "Unisport" will compete for the title of the Armenian champion
With IDBank’s Support, Ian Gillan and Tony Iommi Awards Established at Gyumri Music School No. 6
An unforgettable day instead of toys: June 1st guide from Idram&IDBank
Unibank Issues Perpetual Bonds with a 13.25% Annual Yield for Shareholders
IDBank Presented It’s Vision for Social Responsibility at Impacture 2026
Unibank will not increase fixed-adjustable interest rates on loans secured by real estate
Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in the Impacture 2026 Conference
“We are switching you to 5G, type a command”: IDBank warns about a fraud disguised as a “network update”
Ucom and staff.am Bring Together Armenia’s Business Leaders at Executive Offsite Vol.1
Ameriabank and ADB Signed a $100 Million Agreement to Expand Micro, Small, and Medium-Sized Enterprise and Green Finance in Armenia
Love Is… card from Unibank can win a trip to Paris
Learn by Playing. A Series of Financial Literacy Games with Idram, IDBank and “Novosti-Armenia”
Ucom and the Microsoft Innovation Center Collaborate on Cybersecurity Education
Unisport – Armenian Futsal Cup holder
Summer starts with iced coffee, what if it brings bonuses too? Idram&IDBank
AraratBank reduces loan interest rates for around 400 reliable SME customers
Team Holding Announces the Launch of the Third and Final Placement Phase of USD Bonds. Underwriter - Freedom Broker Armenia
