Կրթության ոլորտը՝ քաղաքական ճահճում. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Անկախությունից հետո միշտ էլ խոսվել է կրթական համակարգը, մասնավորաբար դպրոցներն ու բուհերը ապաքաղաքականացնելու անհրաժեշտության մասին։ Կրթական հաստատությունների ապաքաղաքականացման դեպքում այդ միավորները լիովին կարող են կենտրոնանալ մասնագիտացման և կրթության որակի վրա։ Եվ իշխանափոխության հասնելու ճանապարհին այս թեման հմտորեն օգտագործում էր Փաշինյանը։ Դեռևս 2018-ի ապրիլի 15-ին, խոսելով բուհերի քաղաքականացված լինելու մասին, նա հայտարարում էր, որ բոլոր բուհերը պետք է ապաքաղաքականացվեն, որևէ կուսակցական չպետք է իրավունք ունենա լինել որևէ բուհի ռեկտոր, և բոլոր բուհերը պետք է անցնեն 100 տոկոսանոց ինքնակառավարման։

Կրթության ոլորտի հաստատությունների ապաքաղաքականացման մասին իշխանությունների պնդումները շարունակվեցին նաև Փաշինյանի կառավարման շրջանում։ Օրինակ՝ Փաշինյանի աշխատակազմի ղեկավար, նախկինում ԿԳՄՍ նախարարի պաշտոնը զբաղեցրած Արայիկ Հարությունյանը տարբեր առիթներով նշում էր բուհերի ապաքաղաքականացման մասին: Իսկ 2019 թվականի փետրվարին անգամ իրեն իրավունք էր վերապահում հայտարարել, թե բուհերի 99 տոկոսը ապաքաղաքականացվել է: Բայց ինչպես Փաշինյանի ու նրա թիմակիցների մյուս հավաստիացումների դեպքում, այս պարագայում ևս հակառակ իրողությանը բախվեցինք։ Իշխանություններն ամեն ջանք գործադրեցին, որպեսզի կրթական համակարգն ընդգրկող հաստատությունները, մասնավորապես բուհերը, ինքնակառավարման հնարավորություն չունենան և կախվածության մեջ լինեն իշխող քաղաքական ուժի որոշումներից։

Այդպիսով, իշխանությունները նախ բուհերի կառավարման խորհուրդներում խցկեցին կառավարության բարձրաստիճան ներկայացուցիչներին, ապա սկսեցին բուհերի ռեկտորների պաշտոններում նշանակել իրենց թիմակիցներին, քաղաքական հայացքներով իրենց հարող կամ առնվազն լոյալ անհատների։ Հատկապես աչքի է զարնում այն օրինակը, որ ՀՀ ԿԳ նախկին փոխնախարար, ապա նաև ԱԺ իշխող «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Հովհաննես Հովհաննիսյանը, որը կուրծք էր ծեծում Փաշինյանի համար, դառնալով ԵՊՀ ռեկտորի պաշտոնակատար, ապա ռեկտոր, հայտարարում էր, թե եկել է որպես ապակուսակցական և ապաքաղաքական մարդ, և համալսարանն այլևս չի տեսնելու այն, ինչ տեսել է անցյալում։

Պարզ է՝ իշխանությունները գործում են հետևյալ տրամաբանությամբ. երբ բուհերը և այլ կրթական հաստատությունները վերահսկելի լինեն, ապա իրենք բուհական համակարգի հետ ինչ փոփոխություն ցանկանան, կարող են անել, օրինակ՝ բուհերը միավորել, կրճատել, այլ քաղաք տեղափոխել, քայքայել բուհերի արժեհամակարգային կոդեքսը և այլն, և այդ համակարգի ներսում համատարած ընդվզման ալիք չի բարձրանա։ Մյուս կողմից էլ՝ հասկանալի է, որ եթե բուհերի ղեկավար մարմիններում իշխող քաղաքական ուժի հետ կապված մարդիկ են, ապա նրանք պետք է առաջնորդվեն իշխանությունների հրահանգներով, որոնք շատ դեպքերում կարող են լինել զուտ քաղաքական բնույթի։ Ամիսներ առաջ դեպքեր գրանցվեցին, երբ ընդդիմադիր հայացքներ ունեցող դասախոսների դասաժամերը սկսեցին կրճատել, կամ էլ կասեցվեցին նրանց հետ կնքված պայմանագրերը։ Մամուլում հրապարակումներ եղան այն մասին, թե լուրջ ճնշումներ են գործադրվում ամբիոնների վրա, որպեսզի ընդդիմադիր հայացքներ ունեցողներին հնարավորինս վտարեն լսարաններից։ Դրանից հետո բուհերի ռեկտորներն ու ամբիոնները սկսեցին հերքել դասաժամերի կրճատումների քաղաքական ուղղվածությունը, թե նման երևույթ հնարավոր չէ, բայց ժամանակը ցույց է տալիս, որ, ինչպես միշտ, այս քաղաքական ուժն ու դրա հետ կապված բոլորը շարունակաբար ստում են:

Այս անգամն էլ բացառություն չէ: Հասկանալի է, որ ռեկտորներն ինքնագլուխ չեն, և այդ ամենն արվում է իշխանական հրահանգներին և քաղաքական «գծին» համապատասխան։ Պատահական չէ, որ նոր ուսումնական տարվա մեկնարկին զուգահեռ սկսել են համատարած ձևով ընդդիմադիր դասախոսների դասաժամերը կրճատել, տարբեր առիթներով դադարեցնել նրանց գործունեությունը բուհերում նույնիսկ այն պայմաններում, երբ որ նրանցից շատերն իրենց ոլորտների լավագույն մասնագետներից են ու գիտելիքների ահռելի բազա կարող են ապահովել ուսանողների համար։

Այս իշխանությունները չորս տարուց ավելի ամեն օր ապացուցում են, որ կրթության որակը, ընդհանրապես կրթությունը իրենց շատ քիչ է հետաքրքրում, կարևորն այն է, որ իրենց քաղաքական ծրագրերը մեկը մյուսի հետևից իրականություն դառնան, իսկ երիտասարդությունն ինչքան թերի կրթված լինի, այնքան լավ իրենց համար, քանի որ այդպիսով նախ՝ կյանքի կկոչեն իրենց նպատակները, և հետո՝ նրանց ավելի հեշտ կլինի մանիպուլացնել։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում