Կառավարությունն ամրապնդում է ընտրակեղծարարության մասին համոզմունքը. «Քաղաքացի դիտորդ»

«Քաղաքացի դիտորդ» նախաձեռնությունը հայտարարություն է տարածել, որտեղ մատնացույց է արել Ընտրական օրենսգրքի նախագծում տեղական դիտորդների եւ ԶԼՄ ներկայացուցիչների գործունեության սահմանափակումները: Հայտարարության մեջ գրված է, որ մարտի 3-ին կառավարությունը հաստատել եւ Ազգային ժողով է ներկայացրել ժողովրդավարության սկզբունքներին հակասող, փակ գործընթացներով եւ «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջների խախտումներով մշակված Ընտրական օրենսգրքի նախագիծը:

Նախաձեռնության կարծիքով՝ դրանում հաշվի չեն առնվել ԵԱՀԿ/ԺՄԻՀԳ 2012թ. խորհրդարանական ու 2013թ. նախագահական ընտրություններից եւ 2015թ. սահմանադրական հանրաքվեից հետո տրված հանձնարարականները՝ տեղական դիտորդների հավատարմագրման խոչընդոտները վերացնելու եւ բողոքարկման հետ կապված նրանց իրավասություններն ընդլայնելու վերաբերյալ, ինչպես նաեւ գործող օրենսդրության համեմատ նախատեսվել են դիտորդների եւ ԶԼՄ ներկայացուցիչների գործունեության լուրջ սահմանափակումներ՝ փորձելով հնարավորինս անվերահսկելի դարձնել ընտրական գործընթացները:

Հայտարարության մեջ նշվել է, որ միաժամանակ ութից ավելի դիտորդների եւ ԶԼՄ ներկայացուցիչների ներկայության արգելքը տեղամասում բացարձակապես հիմնավորված չէ եւ չի կարող համարվել իրավաչափ սահմանափակում: Մյուս կողմից՝ նման կարգավորումը նաև անտրամաբանական է այն առումով, որ կազմակերպությունները դիտորդական առաքելություն իրականացնելու նպատակով անցում են որոշակի գործընթաց եւ հավատարմագրվում են ԿԸՀ-ի կողմից, սակայն, փաստորեն, վերջինիս կողմից տրված վկայականը երաշխիք չէ, որ դիտորդի կարգավիճակ ունեցող հասարակական կազմակերպությունը կարող է քվեակության օրը մուտք գործել ընտրատեղամաս եւ իրականացնել իր առաքելությունը: Ընտրական օրենսգրքի բացերից մեկն էլ այն է, որ խիստ թուլացել են դիտորդի՝ տեղամասում գտնվելու դեպքում իրավական պաշտպանվածության երաշխիքները:

«Եթե գործող իրավակարգավորմամբ դիտորդին տեղամասից կարելի է դուրս հանել միայն ձերբակալման կամ կալանավորման դեպքում, ապա, ըստ նախագծի, ընտրական հանձնաժողովի նախագահը կարող է դիտորդին հեռացնել հանձնաժողովի նիստից կամ քվեարկության սենյակից այն դեպքում, եթե ընտրական հանձնաժողովը ձայների 2/3-ով համարի, որ դիտորդն աջակցում է որևէ թեկնածուի կամ ընտրություններին մասնակցող կուսակցության կամ խախտում է Ընտրական օրենսգրքի պահանջները: Սա ընտրական հանձնաժողովներին տրված անվերահսկելի լայն լիազորություն է, որը կարող է չարաշահվել եւ հանձնաժողովների կամայական որոշումներով տեղամասերից դուրս հանելով անցանկալի դիտորդներին՝ քվեարկության ընթացքը հնարավորինս հեռու պահել հանրային վերահսկողությունից»,- հայտնել են նախաձեռնության անդամները:

Հայտարարության վերջում անդրադարձել են նաեւ նրան, որ նախագծի նորամուծություններից է քվեարկության հաջորդ օրը դիմումի հիման վրա տեղամասի քվեարկությանը մասնակցած անձանց ստորագրած ցուցակներին ծանոթանալու դիտորդների իրավունքը: Ընդ որում՝ ստորագրված ցուցակները չեն կարող լուսանկարահանվել եւ տեսանկարահանվել, իսկ ծանոթանալու այլ եղանակների՝ ձեռագիր գրառումներ կատարելու կամ արտագրելու համար սահմանված է ընդամենը երկու ժամ: Ակնհայտորեն, այս պայմաններում հնարավոր չէ իրականացնել պատշաճ դիտարկում և անճշտությունների վերհանում, քանի որ ամենապարզ թվաբանությամբ անգամ 2000 ընտրող պարունակող ցուցակի յուրաքանչյուր տողին ծանոթանալու համար տրվում է 3.6 վրկ:

«Քաղաքացի դիտորդ» նախաձեռնությունն իր դժգոհությունն է հայտնել ինչպես նախագծի մշակման գործընթացի առնչությամբ, այնպես էլ նախագծում տեղ գտած հանրային վերահսկողությանն առնչվող իրավակարգավորումների վերաբերյալ՝ արձանագրելով, որ ներկայացված նախագիծը ոչ միայն չի ապահովում հանրային վերահսկողության իրական միջոցներ, այլև էական հետընթաց է գործող օրենսդրությունից:

Նշենք, որ «Քաղաքացի դիտորդ» նախաձեռնությունը ներառում է «Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնը, «Իրավունքի Եվրոպա միավորումը», «Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի» Վանաձորի գրասենյակը եւ Ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբը:

Քրիստինա Տեր-Մաթեւոսյան