Ереван, 24.Апрель.2026,
00
:
00
ВАЖНО


2025 թվականի առողջապահության ոլորտի հինգ ամենակարևոր նվաճումները

ОБЩЕСТВО

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին 

Այս տարին նշանավորվել է գիտական խոշոր ձեռքբերումներով, որոնք հեռանկարում կարող են փոխել միլիոնավոր մարդկանց համար ամբողջ աշխարհում գործող առողջապահական համակարգը։

Euronews-ը ներկայացնում է բժշկական հինգ առաջընթաց, որոնք հույս են ներշնչում 2025 թվականի համար։

  1. Մանկան ԴՆԹ-ի խմբագրում՝ հազվագյուտ մահացու հիվանդության բուժման համար

Փետրվարին հազվագյուտ և հաճախ մահացու գենետիկական հիվանդություն ունեցող նորածնին անցկացրել են աշխարհում առաջին անհատականացված թերապիան, որը հիմնված է եղել CRISPR տեխնոլոգիայի վրա: Գործողության ընթացքում գիտնականները փոփոխություններ են կատարել անմիջապես նրա լյարդի արատավոր գեների մեջ։

Չնայած երեխան ողջ կյանքի ընթացքում կունենա հսկողության կարիք, բուժումը նվազեցրել է նրա կախվածությունը՝ հիվանդությունը վերահսկող դեղամիջոցներից և զգալիորեն բարելավել կյանքի որակը։ Նոյեմբերին փոքրիկի մայրը հայտնել է, որ նա արդեն սկսում է քայլել և հասնում է զարգացման այլ կարևոր փուլերի։

Հետազոտողները նշել են, որ այս միջամտության հաջողությունը կարևորագույն առաջընթաց է CRISPR-ի համար և փաստում է, որ ապագայում այս տեխնոլոգիան կարող է օգնել գենետիկական հիվանդություններ ունեցող այլ պացիենտներին նույնպես։

  1. Առաջընթաց մՌՆԹ-ի պատվաստանյութի տեխնոլոգիայում

Տեղեկատվական ՌՆԹ-ի (մՌՆԹ) տեխնոլոգիայի վրա հիմնված պատվաստանյութերը լայն ճանաչում են ձեռք բերել COVID-19 համավարակի ժամանակ և այժմ հարյուրավոր կլինիկական փորձարկումներ ստուգում են դրանց արդյունավետությունը՝ գրիպի, ՄԻԱՎ-ի, գենետիկ հիվանդությունների և նույնիսկ քաղցկեղի դեմ պայքարում։

Այդ փորձարկումներից մի քանիսն արդեն խոստումնալից նախնական արդյունքներ են տվել: Ամռանը հրապարակված երկու աշխատությունները ցույց են տվել, որ մՌՆԹ-ի վրա հիմնված ՄԻԱՎ-ի պատվաստանյութերն ընդունակ են չեզոքացնող հակամարմիններ առաջացնել, որոնք իմունային պատասխանի առանցքային բաղադրիչն են և օգնում են պաշտպանել բջիջները վիրուսային վարակներից:

Այս ձեռքբերումները վկայում են այն մասին, որ մՌՆԹ տեխնոլոգիան կարող է արդյունավետ գործիք դառնալ բազմաթիվ հիվանդությունների դեմ պայքարում, թեև դրա ողջ ներուժն ու սահմանափակումները հասկանալու համար անհրաժեշտ են ավելի մասշտաբային հետազոտություններ՝ մեծ թվով մարդկանց մասնակցությամբ:

  1. Խոզերի օրգանների փոխպատվաստումը գնալով ավելի է մոտենում իրականությանը

Քսենոտրանսպլանտացիայի ոլորտը, այսինքն՝ տեսակների միջև օրգանների փոխպատվաստումը, այս տարի մի քանի նշանակալի իրադարձություններ է գրանցել, այդ թվում՝ կենդանի պացիենտին գենետիկորեն մոդիֆիկացված խոզի լյարդի առաջին փոխպատվաստումը:

Պացիենտը 71-ամյա տղամարդ է եղել, ով ունեցել է հեպատիտ B-ով պայմանավորված լյարդի հիվանդություն և լյարդի քաղցկեղ: Նրան հակացուցված է եղել ավանդական վիրահատական բուժումը և նա չէր կարող ստանալ մարդու դոնորական լյարդ: Նա խոզի լյարդով ապրել է 171 օր, ինչը ցույց է տվել, որ այդ օրգանն ընդունակ է կատարել մարդու կյանքի համար կարևոր գործառույթները:

Գիտնականները կարծում են, որ մոդիֆիկացված խոզի օրգանների փոխպատվաստումը մարդկանց ժամանակի ընթացքում կարող է օգնել լուծել մարդկային դոնորական օրգանների դեֆիցիտի խնդիրը: Վերջին տարիներին մի քանի կենդանի պացիենտների փոխպատվաստվել են նաև խոզի երիկամներ, թոքեր և սրտեր և նրանցից ոմանք այդ օրգաններով ապրել են շաբաթներ շարունակ:

  1. Գիտնականները կենդանի մարդու ուղեղի հյուսվածք են օգտագործել դեմենցիան մոդելավորելու համար

Աշխարհում առաջին անգամ Մեծ Բրիտանիայի գիտնականներն օգտագործել են մարդու ուղեղի կենդանի հյուսվածքը՝ դեմենցիայի վաղ փուլերին հետևելու համար:

Հետազոտողների խումբը այլ ցուցումներով կատարված վիրահատությունների ժամանակ ստացված առողջ բջիջները ենթարկել է Ալցհայմերի հիվանդության հետ կապված տոքսիկ սպիտակուցի՝ բետա-ամիլոիդի ազդեցությանը, որպեսզի իրական ժամանակում ցույց տա, թե ինչպես է այն քայքայում ուղեղի բջիջների միջև կապերը:

Մարդու ուղեղում դեմենցիայի զարգացման ընթացքն ուղղակիորեն ուսումնասիրելու հնարավորությունը կարող է հեշտացնել իրապես արդյունավետ բուժման մեթոդների որոնումը՝ հաշվի առնելով, որ ներկայումս դեմենցիան լիարժեք բուժող դեղամիջոց գոյություն չունի:

  1. Քաշի կորստի դեղամիջոցները խոստումնալից արդյունքներ են ցույց տվել մի շարք այլ հիվանդությունների բուժման համար

Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ գերհանրաճանաչ դեղամիջոցները, որոնք կիրառվում են գիրության և դիաբետի բուժման համար, կարող են օգնել նաև մի շարք այլ վիճակների դեպքում, ներառյալ կախվածությունները և պսիխոտիկ խանգարումները, ինչպիսին է շիզոֆրենիան:

Առավելությունները դեռևս ստուգվում են, սակայն գիտնականները կարծում են, որ դրանք երկակի են. դեղամիջոցները նվազեցնում են գիրությունը, որն առողջական բազմաթիվ այլ խնդիրների ռիսկի գործոն է, ինչպես նաև բարելավում են արյան հոսքը և նվազեցնում բորբոքումը, ինչը կարող է ազդել ուղեղի պարգևատրման համակարգի ազդակների և իմպուլսների վերահսկման վրա:

Այնուամենայնիվ, այս դեղամիջոցները պանացեա չէ: Նոյեմբերին դանիական Novo Nordisk դեղագործական ընկերությունը հայտարարել է, որ իր հետազոտությունները ցույց են տվել՝ սեմագլուտիդը (Ozempic և Wegovy դեղամիջոցների ակտիվ նյութը) չի ազդում դեմենցիա կամ թեթև ճանաչողական խանգարումներ ունեցող մարդկանց կոգնիտիվ ունակությունների և առօրյա գործունեության վրա:

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Захарова: новая миссия ЕС в Армении — инструмент вмешательства во внутренние дела страныГреция уступит Италии первое место по госдолгу в еврозоне к концу года: ReutersСамвел Карапетян: Сегодняшние руководители Армении пытаются оправдать тех, кто осуществил Геноцид армянЗаявление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю 111 годовщины геноцида армянКурс финансовой грамотности в благотворительной организации Learning Mission. Idram&IDBank«Геноцидальный антиарменизм активизировался с полной яростью в 2020-х» — международные эксперты Новый уровень цифрового банкинга: IDBank начинает стратегическое сотрудничество с Oracle Переосмысление института президента: почему предлагается кандидатура архиепископа Микаэла Аджапахяна? «Паст»Каждый день дает такой повод: «Паст»Между Сионом и Араратом: почему в Израиле невозможен «лидер-ликвидатор»? «Паст»Сегодня последний день: кто уже подал документы в ЦИК? «Паст»Разрушение двух храмов в Степанакерте в преддверии Геноцида армян очень знаково – САРСоюзники США Персидского залива и Азии обратились за финансовой поддержкой на фоне конфликта вокруг ИранаЦены на нефть превысили отметку в 100 долларов за баррельКатоликос возглавит молитву в Цицернакаберде, а Эчмиадзин проведет литургию в память жертв ГеноцидаМеждународный день Земли: Idram&IDBankУкраина обратилась к Турции с просьбой организовать встречу Зеленского и ПутинаКредит «Новый партнер» набирает популярность среди клиентов ВТБ (Армения)Индия может не разрешить запуск услуг Starlink из-за неправомерного использования в ИранеUcom объявляет о запуске программы управления углеродным следомВ США пройдет выставка «Оставшиеся» — об армянской общине СтамбулаВ Москве заявили, что вступление Армении в ЕС сократит приток туристов из России и ИранаAxios: Трамп дал Ирану несколько днейАппарат омбудсмена Армении ответил на сообщение Рубена Варданяна из бакинской тюрьмыМинобороны США запросило 11,7 миллиарда долларов «на сдерживание Китая»Юнибанк выпустил долларовые облигации с доходностью 5,6% Повышают немного пенсии, а цены стремительно взлетают: «Паст»ГД-вские против своего лидера: «Паст»Честолюбивый Гюмри снова отверг Пашиняна: «Паст»Idram и IDBank — среди участников Career City Fest 2026Сегодня — последний год памяти Геноцида армян. СуренянцМалхас Амоян признан лучшим борцом Европы 2025 годаВТБ (Армения) расширяет возможности оплаты для туристов из России Китай осудил захват США иранского грузового судна как «принудительный перехват»Эдмон Марукян пояснил собственное заявление на съезде партии «Светлая Армения»Фильмы Лилит Казарян и Марианны Мовсесян стали победителями Всероссийского фестиваля «КиноСфера»Шок в семье легенды: Шер узнала о тайной внучке спустя годыКНДР провела испытания модифицированных тактических ракет «Хвасонпхо-11ра»В Германии созовут Совет безопасности из-за ситуации с поставками топливаАдвокат: Суд отклонил ходатайства об аресте директора сети пиццерий «Ташир» Вагинака Газаряна и Маиса БагумянаСуд в Иерусалиме отменил показания Нетаньяху по делу о коррупцииCNN: Иран просит США смягчить санкции и разморозить активыУтверждается, что Оник Гаспарян во время войны действовал под давлением приказов Пашиняна и в атмосфере страха․ Арам Габрелянов,,Сильная Армения с Россией ". Партия СКП судя по всему выдвигается на парламентские выборы Прямое указание? Почему власти в замешательстве? «Паст»Ходят по домам и расспрашивают: «Паст»Паспортные тени: кому будут доступны наши биометрические данные? «Паст»Жестокость полиции и опасения властей: что зафиксируют европейские чиновники? «Паст»Великобритания и Франция объявили о совместном плане по защите свободы судоходства В Грузии заявили, что ЕС должно быть стыдно за беспорядки в других странах