Բրնձե քաղցրավենիք, որն ուտելն «աստվածային օրհնություններ է բերում». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Վերջին շրջանում գնալով ավելի հաճախակի կարելի է հայաստանյան խանութներում ու սրճարաններում հանդիպել մեր քիմքի համար անսովոր քաղցրավենիքի, որը կոչվում է մոչի: Այն ունի յուրահատուկ համ, դա այնպիսի քաղցրավենիք է, որն ունի իր «ֆանատները», բայց և քիչ չեն նրանք, ովքեր տանել չեն կարողանում դրա համը: Իսկ ի՞նչ է իրականում այն իրենից ներկայացնում, ի՞նչ պատմություն ունի...

Մոչին (mochi) կամ մոտին ավանդական ճապոնական քաղցրավենիք է, որը պատրաստվում է կպչուն բրնձից: Մոչիի արմատները հին են, այն հայտնվել է Ճապոնիայում Յայոյի ժամանակաշրջանում (մ.թ.ա. մոտ 300 - մ.թ. 300 թվականներ), երբ այդ երկրում բրինձն է դարձել հիմնական սնունդ: Այդ ժամանակներում բրնձի հատուկ տեսակը՝ մոչիգոմեն (կպչուն բրինձ) օգտագործվում էր աստվածների և նախնիների համար ծիսական ուտեստներ պատրաստելու նպատակով: Համարվում էր, որ մոչին օժտված է բրնձի սրբազան ուժով և պարգևում է հաջողություն, երկարակեցություն և կենսունակություն: Այսինքն, ի սկզբանե այն ունեցել է ծիսական նշանակություն: Հեյանի ժամանակաշրջանում էլ (8-12-րդ դարեր) մոչին դարձել է Նոր տարվա և կրոնական արարողությունների անբաժանելի մասը: Հատկապես հայտնի ավանդույթ է եղել «կագամի մոչին»՝ բրնձե երկու կլոր բլիթներ, որոնք դրված են մեկը մյուսի վրա, իսկ վերևում շարված են մանդարինի շերտեր: Դրանք խորհրդանշում են ներդաշնակություն և բարգավաճում նոր տարում:

Հետագայում ժամանակի ընթացքում մոչին դադարել է լինել բացառապես ծիսական սնունդ և դարձել է հայտնի քաղցրավենիքաղանդեր։ Լինելով բացառապես ճապոնական խոհանոցի քաղցրավենիք՝ 20-րդ և 21րդ դարերում, շնորհիվ ճապոնական սփյուռքի և J-pop/անիմե մշակույթի, մոչին հայտնի է դարձել նաև ամբողջ աշխարհում՝ հատկապես Միացյալ Նահանգներում և Եվրոպայում ։

Մոչիի պատրաստման դասական մեթոդը կոչվում է մոչի-ցուկի՝ «մոչիի ծեծ»։ Կպչուն բրինձը նախ գոլորշու մեջ է եփվում, ապա մեծ հավանգի (ուսու) մեջ ծեծվում է փայտե մուրճերով (կինե), մինչև առաձգական զանգված դառնալը։ Դրանից հետո այդ զանգվածը բաժանվում է կտորների և ձևավորվում գնդաձև, խորանարդաձև կամ էլ հարթ տորթերի տեսքով։ Հետո դրանք պատրաստվում են գրիլի կամ եփման մեթոդներով:

Մոչին նաև կարելի է պատրաստել ալ յուրից և քաղցր բրնձից (մոչիկո)։ Ալ յուրը խառնում են ջրի հետ, մինչև կպչուն, անթափանց սպիտակ զանգված ստանալը։ Այնուհետև այդ զանգվածը եփվում է սովորական կամ միկրոալիքային վառարանում, մինչև այն դառնա առաձգական և թափանցիկ։

Ներկայում կան մոչիի բազմաթիվ տեսակներ: Օրինակ՝ դաֆուկու մոչին մոչիի լավաշ է, որը լցված է կարմիր լոբու քաղցր մածուկով (անկո)։ Իչիրիկիկո մոչին մատուցվում է սոյայի սոուսով կամ ընկույզի փոշիով։ Մոչիի պաղպաղակը մոչիի ժամանակակից տարբերակ է, որտեղ պաղպաղակի գնդիկը փաթաթվում է մոչիի շերտով։ Չնայած մոչին համարվում է քաղցրավենիք, բայց այն նաև օգտագործվում է ապուրների մեջ: Օշիրուկոն (կամ օզենզայը) քաղցր ապուր է, որը պատրաստվում է շաքարի օշարակի մեջ տապակած լոբիով և վրայից տապակած մոչի դնելով։ Ճապոնացիները հաճախ այն ուտում են ձմռանը՝ տաքանալու համար։ Չիկարա ուդոնը (նշանակում է «ուժի ուդոն») ապուր է, որը պատրաստվում է ուդոն լապշայով (հաստ ցորենի լապշա, որը տարածված է Ճապոնիայում) և տապակած մոչիով։ Մոչիից պատրաստվում են նաև պանրի փոխարինիչների մի քանի տեսակներ, որոնք հարմար են բուսակերների և լակտոզայի նկատմամբ ալերգիա ունեցող մարդկանց համար:

Այսօր մոչի կարելի է գտնել աշխարհի բազմաթիվ սրճարաններում, սուպերմարկետներում՝ նույնիսկ որպես սառեցված աղանդեր, տարբեր համերով՝ ավանդական մոչիից մինչև մանգո։ Ինչպես Ճապոնիայում, այնպես էլ ամբողջ աշխարհում մոչիի պահանջարկը աճում է Նոր տարվա նախօրեին: Ի դեպ, ամեն տարի Ճապոնիայում Նոր տարվա տոների ժամանակ մի քանի տարեց մարդիկ և երեխաներ են մահանում մոչիով խեղդվելուց։ Այնուամենայնիվ, այնտեղ հավատում են, որ մոչի ուտելը աստվածային օրհնություններ է բերում։

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում