«Քանի դեռ իմ ցավող սրտի մեջ ուժ կա, պետք է ապրեցնեմ Էրիկիս». Էրիկ Մարտիրոսյանն անմահացել է պատերազմի ավարտից հետո՝ նոյեմբերի 27-ին. «Փաստ»

ИНТЕРВЬЮ 6 Май, 2025 12:34

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

«Հանգիստ, խելացի, ոչ կռվարար երեխա էր իմ Էրիկը, խելոք ու համեստ: Իր ընկերների շրջանում խաղաղության աղավնին էր: Եթե տեսնում էր, որ երկու հոգի վիճում են, ամեն ինչ անում էր, որ նրանք հաշտվեին: Պահանջկոտ ու նեղացկոտ չի եղել»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է տիկին Լուսինեն՝ Էրիկի մայրիկը:

Էրիկը ծնվել է Ռուսաստանի Տվեր քաղաքում: 7 ամսականում ծնողների հետ վերադարձել է Հայաստան: Ընտանիքը բնակություն է հաստատել Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքում։ Հաճախել է Ալավերդու թիվ 13 մանկապարտեզ: Սկզբում հաճախել է Ալավերդու թիվ 12 հիմնական դպրոց, այնուհետև տեղափոխվել Ալավերդու Հովհաննես Թումանյանի անվան համար 2 հիմնական դպրոց: Մայրիկն ասում է՝ որդին օրինակելի վարքով ու պարտաճանաչությամբ է աչքի ընկել: Գերազանց առաջադիմություն չի ունեցել, բայց նաև վատ չի սովորել: «2012 թվականից հաճախել է ֆուտբոլի պարապմունքների։ Ֆուտբոլի հանդեպ աննկարագրելի սեր ուներ: Շատ լավ դարպասապահ էր: Մեդալներ ու պատվոգրեր ունի, որոնք այժմ տանն իր անկյունում են»:

Դպրոցն ավարտելուց հետո՝ 2016 թվականին ընդունվել է Ալավերդու արհեստագործական պետական ուսումնարանի «Օգտակար հանածոների հարստացում» բաժինը: Այս բաժնում ուսումն ավարտելուց հետո շարունակել է կրթությունը նույն ուսումնարանում՝ ստանալով նաև գործավարի մասնագիտություն: Հիմա Էդմոնը՝ Էրիկի կրտսեր եղբայրն է որոշել շարունակել ուսումը եղբոր նախընտրած մասնագիտացմամբ:

Ուսումնարանում կրթությունն ավարտելուց հետո 2020 թ. հուլիսի 20-ին Էրիկը զորակոչվել է պարտադիր զինվորական ծառայության:

Ծառայել է Ջրականի N զորամասի 5-րդ գնդի 15-րդ հրաձգային 3-րդ գումարտակում: «Երբ իրեն ճանապարհում էինք ծառայության, ես երկրում չէի: Համավարակի շրջանն էր, ինքնաթիռները մի կետից մյուսը չէին մեկնում: Մայրիկս է ճանապարհել Էրիկիս: Նա էլ ինձ, որ հանգիստ լինեմ, ասում էր՝ ամեն ինչ կարգին է, կծառայի, կվերադառնա: Չէր թույլ տալիս, որ որևէ հարցում ընկճվեի: Էրիկս սրտի խնդիր է ունեցել, բայց նա է դիմում գրել, թե՝ անպայման պետք է մեկնեմ ծառայության, իմ ընկերները ծառայում են Արցախում»: Ծառայության օրերին Էրիկը հաճախ է զրուցել մայրիկի հետ: «Տպավորությունները շատ լավն էին: Էրիկս ծառայության ժամանակ մկրտվեց, իր հրամանատարն է իր կնքահայրը: Մեծ արարողություն էին կազմակերպել: Նկարներն ունենք: Էրիկս դժգոհող, տրտնջացող տեսակ չէր: Երբեք չի դժգոհել ծառայությունից»:

Սեպտեմբերի 27-ին Ադրբեջանը լայնածավալ պատերազմ սկսեց Արցախի դեմ: Պատերազմում ներգրավվեց նաև Էրիկը: Հոկտեմբերի 10-16-ը Հադրութի Վանք գյուղում տղաներն ընկնել են շրջափակման մեջ։ Վերջին հեռախոսազանգը եղել է հոկտեմբերի 16-ին։ «Ինձ հետ է խոսել: Նույնիսկ այդ օրը ցույց չտվեց, որ իրենք շրջափակման մեջ են: Երբ ամենասկզբում հարվածում են Ջրականի զորամասին, և իր ընկերը զոհվում է, զանգահարում է տատիկին, պատմում, որ ընկերը՝ Վարդանը, մահացել է, ու ավելացնում. «Հանկարծ մորս բան չասեք»: Եվ այդպես էլ հաջորդիվ, երբ զրուցել ենք իր հետ, չենք հասկացել, որ հնարավոր է՝ բարդ իրավիճակում է: Ձայնի մեջ դողոց չկար: Վերջին զրույցի ժամանակ ասաց. «Մա՛մ ջան, չանհանգստանաս, աղոթիր բոլոր տղաների համար»»:

Էրիկը զոհվել է 2020 թ. նոյեմբերի 9-ի հրադադարից հետո: Նոյեմբերի 22-ին ստացվել է զանգ, որ Էրիկը ողջ է։ Որոնողական աշխատանքներ կատարելուց հետո Հադրութի շրջանում հայտնաբերվել է հինգ աճյուն, որոնցից մեկն Էրիկինն էր։ Դատաբժշկական փորձաքննությունը պարզել է, որ Էրիկը զոհվել է նոյեմբերի 27-ին՝ ստանալով հրազենային վիրավորում գլխի շրջանում։ «Այսօր մեր տղաների հրամանատարին դատում են, բայց մայրիկս չի կարողանում ներկա լինել այդ դատերին, հոգեբանորեն դա անելը շատ բարդ է»: Տղաները միայնակ են մնացել շրջափակման մեջ, առանց օգնության, կապի միջոցների, և, ավաղ, թշնամին ավելի շուտ է նրանց գտել:

«Տղաներից մեկը, որ Էրիկիս հետ է եղել, գերեվարվել է, բայց հետո վերադարձել է տուն: Քրոջս ամուսինը հանդիպել էր իրեն: Պատմել է, որ տղաներից Էրիկս աղոթում էր. «Տղե՛րք, աղոթենք, որ եթե, Աստված չանի, մեզ մի բան էլ լինի, մեզ գտնեն ու մեր մամաներին տան»: Ես Էրիկիս կարողացել եմ ճանապարհել, վերջին հրաժեշտը տալ, տեսնել նրան: Հիմա մտածում եմ, որ դա էլ իր աղոթքների պատասխանն էր: Երբ Էրիկիս տուն բերեցին, և լալիս էի որդուս համար, իր հրամանատարն ու կնքահայրը՝ Վազգենը, որի հետ այսօր մենք շփում ունենք, տատիկին ասել էր՝ Էրիկի մայրիկին ասեք՝ թող չլացի, Էրիկը վախկոտ չի եղել: Հակառակը՝ ժամկետային զինծառայողներն ավելի համարձակ էին, ուժեղ, քան մենք, որ պատերազմ էինք տեսել»:

Էրիկի երազանքը տուն ունենալն էր: «Նա մի տուն էր հավանել Ալավերդիում, այն հիմա կա: Շատ դժվար է այս մասին խոսելը, մտածելն անգամ: Ասում էի, որ այդ տունը չեմ վերանորոգի, բայց բոլորն ինձ ասացին՝ այդ տունն Էրիկի երազանքն է եղել, ամեն ինչ իր սրտով պետք է անես: Ընտանիք ունենալու, հայր լինելու մասին էր երազում: Շատ երազանքներ ու նպատակներ են կիսատ մնացել, ինձ համար շատ բարդ օրեր են, մեծ համբերություն և ուժ պետք է ունենամ, որ Էդմոնիս հետ միասին այդ բոլոր նպատակներն իրագործենք: Պետք է ամեն ինչ անենք այն մտքով, որ դա Էրիկս արեց: Էրիկիս տեսնում եմ երազներում: Փառք Տիրոջը՝ թույլ է տալիս, որ իր հրեշտակը գա իմ երազներում: Խոսում եմ իր հետ, զրուցում ենք, գիտեմ, որ նա պատասխանում է ինձ, զգում եմ դա»:

Ապրելու ուժի մասին: «Քանի դեռ իմ ցավող սրտի մեջ ուժ կա, պետք է ապրեցնեմ իմ Էրիկին: Խնդրում եմ Աստծուն, որ երբ վերևում հանդիպեմ Էրիկիս, կարողանամ նայել աչքերին ու ասել՝ կներես, որ չկարողացա փրկել քեզ: Այսքանից հետո փորձում եմ չչարանալ, միայն ասում եմ՝ մեղավորներն Աստծու դատաստանին հասնեն»:

Տիկին Լուսինեն հիշում է որդու հետ զրույցներից մեկը: «Էրիկս զանգեց՝ մամ, մի պահ չխոսես: Զարմացա: Սկսեց երգել ինձ համար: Չգիտեմ էլ, թե ինչպես ձայնագրությունը մնացել էր հեռախոսիս մեջ: Էրիկիս զոհվելուց հետո Էդմոնս է այն գտել հեռախոսիս մեջ: Երգում էր՝ «Թռչեի մտքով տուն...»»:

Հ.Գ. - Էրիկ Մարտիրոսյանն Արցախի նախագահի հրամանագրերով հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական ծառայություն» մեդալով և «Մարտական խաչ» առաջին աստիճանի շքանշանով։ Պարգևատրվել է նաև «Հովհաննես Թումանյան» մեդալով ՀԿ-ի կողմից: Հուղարկավորված է Ալավերդու ընտանեկան գերեզմանատանը: