Ի զորու կլինե՞ն կամ կցանկանա՞ն Հայաստանի շահերից բխող որոշում ընդունել․ «Փաստ»
АНАЛИТИКА
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Վերջին շրջանում ադրբեջանա-իրանական հարաբերությունները ծայրաստիճան լարվել են։ Ադրբեջանը նույնիսկ անցանկալի անձ հայտարարեց Իրանի դեսպանության 4 աշխատակցի, իսկ Բաքվում զբաղված են, այսպես կոչված, իրանական «լրտեսական ցանցի» բացահայտմամբ ու ճնշումներ են գործադրում Իրանի հետ կապեր ունեցող շիա հոգևորականների նկատմամբ։ Ադրբեջանում ընթացող քննարկումներում նաև թափ են հավաքում Իրանից Հարավային Ադրբեջանը պոկելու մասին խոսակցությունները։ Բնականաբար, դրանք Իրանը Հայաստանին կապող սահմանը կտրելու և պանթուրքական ծրագրերն իրականություն դարձնելու համատեքստում են։ Բայց Ադրբեջանը միայնակ չի գործում և ունի Թուրքիայի լիակատար աջակցությունը։
Միևնույն ժամանակ, հակաիրանական քաղաքականության համատեքստում պաշտոնական Բաքուն խորացնում է իր համագործակցությունն Իսրայելի հետ, ինչը նույնպես զայրացնում է Թեհրանին։ Քանի որ Իսրայելը, Թուրքիան և Ադրբեջանը ընդհանուր ճակատ են ձևավորել Իրանի ու Հայաստանի դեմ, ապա Թեհրանում ևս գիտակցում են Հայաստանի հետ համագործակցությունը խորացնելու, իսկ անհրաժեշտության դեպքում միասնական ձևաչափով հանդես գալու անհրաժեշտությունը։ Այլապես Հայաստանի տարածքն օկուպացնելուց ու, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցքը» բացելուց հետո տարածաշրջանային մակարդակում ուժերի բալանսը լիովին փոխվելու է, և Ադրբեջանն Իսրայելի, Թուրքիայի ու նաև Արևմուտքի հրահրմամբ արդեն անցնելու է Իրանի դեմ ագրեսիվ գործողությունների իրականացմանը։
Ուստի, պատահական չէ, որ Իրանը Հայաստանի հետ համագործակցությունը խորացնելու ուղղությամբ տարբեր նախաձեռնություններով է հանդես գալիս, սակայն Հայաստանի կողմից դրանց արձագանքը դեռևս համարժեք չէ։ Օրինակ՝ անցյալ տարվա հոկտեմբերին Իրանը Սյունիքում գլխավոր հյուպատոսություն բացեց, և Հայաստանն էլ հայտարարեց, թե մտադիր է գլխավոր հյուպատոսություն բացել Թավրիզում, բայց մինչ օրս բացումը տեղի չի ունեցել։ Ավելին՝ Իրանը Հայաստանի հետ փոխգործակցությունը տեսնում է տարածաշրջանային անվտանգության ճարտարապետության համատեքստում։ Վերջերս Հայաստանի ԱԽ քարտուղար Արմեն Գրիգորյանն աշխատանքային այցով մեկնել էր Թեհրան ու հանդիպում ունեցել Իրանի Իսլամական Հանրապետության ազգային անվտանգության գերագույն խորհրդի քարտուղար Ալի Շամխանիի հետ:
Հանդիպման ընթացքում նրանք քննարկել էին տարածաշրջանում ստեղծված անվտանգային իրավիճակը։ Եվ ուշագրավ է, որ Շամխանին նշել է, թե «Հարավային Կովկասում աշխարհագրական ցանկացած փոփոխություն կստեղծի լարվածություն, որից կօգտվեն տարածաշրջանի անվտանգության և կայունության թշնամիները»: Նշենք, որ Շամխանին ակտիվորեն ներգրավված է վերջերս սկսված Իրանի և Սաուդյան Արաբիայի հարաբերությունների կարգավորման, ինչպես նաև մյուս արաբական երկրների հետ տարվող՝ համագործակցության խորացման գործընթացում, և հերթն արդեն հասել է Հայաստանի հետ ակտիվ աշխատանքներին։ Իրանական տարբեր հարթակների փոխանցմամբ և իրանական փորձագետների տվյալներով, Թեհրանն անվտանգության ոլորտի գլխավոր պաշտոնյաների հանդիպման ընթացքում հերթական անգամ, այս դեպքում՝ առավել բաց ու հստակ հայկական կողմին առաջարկել է կնքել ռազմաքաղաքական դաշինք, որը ենթադրում է համապատասխան փաստաթղթի ստորագրում։
Այստեղ հատկանշական է, որ այսպիսի առաջարկը փոխանցվում է կոնկրետ Արմեն Գրիգորյանի միջոցով, որը համարվում է արևմտյան կողմնորոշման կարկառուն ներկայացուցիչ և ՀՀ աշխարհաքաղաքական վեկտորի փոփոխության գլխավոր շահառուներից մեկը։ Այսպիսով, ստացվում է, որ իրանական կողմը փաստացի «վիլկայի» մեջ է դնում Արմեն Գրիգորյանին՝ կապված հստակ որոշումների և աշխարհաքաղաքական կողմնորոշումների հետ։ Մյուս կողմից էլ այս առաջարկով Իրանը ցանկանում է լեգիտիմ իրավունք ստանալ՝ հնարավոր էսկալացիայի դեպքում միջամտելու և իր սահմանած կարմիր գծերի անցումը կանխելու ուղղությամբ գործողություններ ձեռնարկելու համար։ Բացի այդ, եթե նույնիսկ ռազմական բախման խնդիր էլ չլինի, ապա ռազմաքաղաքական դաշինքի ստորագրումը Հայաստանի և Իրանի միջև կարող է հստակ ուղերձ փոխանցել առաջին հերթին Ադրբեջանին, ապա նաև Թուրքիային, որոնք իրենց համատեղ գործողությունները նույնպես պատկերացնում են դաշինքի մասին փաստաթղթի՝ «Շուշիի հռչակագրի» շրջանակներում։
Հայաստանի և Իրանի դաշինքի ձևավորման պարագայում Թուրքիան ու Ադրբեջանն արդեն հստակ կհասկանան, որ միջազգային իրավունքի շրջանակներում Իրանն իրավունք է վերապահում տարածաշրջանում իր կողմից սահմանված կարմիր գծերի հատումը թույլ չտալու համար։ Փաստացի, համապատասխան փաստաթղթի շրջանակում, երբ ձևակերպված կլինեն անվտանգության հետ կապված կողմերի իրավունքներն ու պարտավորությունները, համագործակցող պետությունների հարաբերությունները լիովին այլ հարթություն կտեղափոխվեն։ Միակ հարցն այստեղ այն է, թե ՀՀ իշխանությունները վերջապես ի զորու կլինե՞ն կամ կցանկանա՞ն Հայաստանի շահերին համապատասխան որոշում ընդունել...
ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
Переосмысление института президента: почему предлагается кандидатура архиепископа Микаэла Аджапахяна? «Паст»
Каждый день дает такой повод: «Паст»
Между Сионом и Араратом: почему в Израиле невозможен «лидер-ликвидатор»? «Паст»
Сегодня последний день: кто уже подал документы в ЦИК? «Паст»
Разрушение двух храмов в Степанакерте в преддверии Геноцида армян очень знаково – САР
Союзники США Персидского залива и Азии обратились за финансовой поддержкой на фоне конфликта вокруг Ирана
Цены на нефть превысили отметку в 100 долларов за баррель
Католикос возглавит молитву в Цицернакаберде, а Эчмиадзин проведет литургию в память жертв Геноцида
Международный день Земли: Idram&IDBank
Украина обратилась к Турции с просьбой организовать встречу Зеленского и Путина
Кредит «Новый партнер» набирает популярность среди клиентов ВТБ (Армения)
Индия может не разрешить запуск услуг Starlink из-за неправомерного использования в Иране
Ucom объявляет о запуске программы управления углеродным следом
В США пройдет выставка «Оставшиеся» — об армянской общине Стамбула
В Москве заявили, что вступление Армении в ЕС сократит приток туристов из России и Ирана
Axios: Трамп дал Ирану несколько дней
Аппарат омбудсмена Армении ответил на сообщение Рубена Варданяна из бакинской тюрьмы
Минобороны США запросило 11,7 миллиарда долларов «на сдерживание Китая»
Юнибанк выпустил долларовые облигации с доходностью 5,6% 
Повышают немного пенсии, а цены стремительно взлетают: «Паст»
ГД-вские против своего лидера: «Паст»
Честолюбивый Гюмри снова отверг Пашиняна: «Паст»
Idram и IDBank — среди участников Career City Fest 2026
Сегодня — последний год памяти Геноцида армян. Суренянц
Малхас Амоян признан лучшим борцом Европы 2025 года
ВТБ (Армения) расширяет возможности оплаты для туристов из России
Китай осудил захват США иранского грузового судна как «принудительный перехват»
Эдмон Марукян пояснил собственное заявление на съезде партии «Светлая Армения»
Фильмы Лилит Казарян и Марианны Мовсесян стали победителями Всероссийского фестиваля «КиноСфера»
Шок в семье легенды: Шер узнала о тайной внучке спустя годы
КНДР провела испытания модифицированных тактических ракет «Хвасонпхо-11ра»
В Германии созовут Совет безопасности из-за ситуации с поставками топлива
Адвокат: Суд отклонил ходатайства об аресте директора сети пиццерий «Ташир» Вагинака Газаряна и Маиса Багумяна
Суд в Иерусалиме отменил показания Нетаньяху по делу о коррупции
CNN: Иран просит США смягчить санкции и разморозить активы
Утверждается, что Оник Гаспарян во время войны действовал под давлением приказов Пашиняна и в атмосфере страха․ Арам Габрелянов
,,Сильная Армения с Россией ". Партия СКП судя по всему выдвигается на парламентские выборы
Прямое указание? Почему власти в замешательстве? «Паст»
Ходят по домам и расспрашивают: «Паст»
Паспортные тени: кому будут доступны наши биометрические данные? «Паст»
Жестокость полиции и опасения властей: что зафиксируют европейские чиновники? «Паст»
Великобритания и Франция объявили о совместном плане по защите свободы судоходства
В Грузии заявили, что ЕС должно быть стыдно за беспорядки в других странах
Тяжелоатлет Артём Асликян завоевал полный комплект медалей на первенстве России
Фильм «Бимбат. Жизнь над Землей» Александра Мартиросова получил Гран-при «Циолковского»
Премьер Британии уволил замглавы МИД из-за утраты доверия
Грант Акопян назначен Генеральным исполнительным директором и Председателем Директората Конверс Банка
Самолет НАТО провел разведку над Черным морем у границ Украины
Главы МИД ЕС на следующей неделе обсудят 20-й пакет санкций против России
Путешествуйте с комфортом с картой Mastercard World “Travel” от Юнибанка
