Հայ-ադրբեջանական նոր պատերազմը Պենտագոնի զեկույցներում

Lragir.am-ը գրում է.

ԱՄՆ-ի ու նրա գործընկերների հետախուզական ծառայությունները լիովին տիրապետում են Արեւելյան Եվրոպայի, ներառյալ Հարավային Կովկասի վերաբերյալ տեղեկատվությանը եւ դրանց հետ կապված ռիսկերի ու անվտանգության հարցերին:

Ներկայում Վրաստանի ու Ռուսաստանի միջեւ ձեւավորվել են թեեւ լարված, բայց կանխատեսելի հարաբերություններ: Ներկայում Վրաստանն ու Ռուսաստանը շահագրգռված չեն իրավիճակի լարմամբ, թեեւ շարունակվում են փոխադարձ պահանջները:

Ռուսաստանի գլխավոր պահանջը Եվրոպական միությանն ու ՆԱՏՕ-ին Վրաստանի ինտեգրման ձգտումն է, որի հետ Ռուսաստանը չի կարող հաշտվել: Արեւմտյան հանրությունը փորձում է Վրաստանի ինտեգրումն իրականացնել առանց Ռուսաստանի հետ դիմակայության եւ թույլ չտալ նրա միջամտությունը:

Վրաստանն առայժմ չի անդամակցի ՆԱՏՕ-ին, սակայն Դաշինքի հետ համագործակցությունը կդառնա առավել սերտ եւ կհասնի անդամի մակարդակի, նախեւառաջ Դաշինքի խաղաղարար գործողություններին մասնակցելու մասով:

Վրաստանի զինված ուժերը գործնականում հասել են ՆԱՏՕ-ի մակարդակի եւ արդեն դիտարկվում են որպես Դաշինքի պաշտպանական պոտենցիալի բաղկացուցիչ մաս: Սակայն Վրաստանն այսպես թե այնպես կընդունվի ՆԱՏՕ: Պետք է, որպեսզի դրան համակերպվեն ոչ միայն Ռուսաստանը, այլեւ Ֆրանսիան ու Գերմանիան:

Հայաստանին Եվրամիության ու ՆԱՏՕ-ի հետ համագործակցության զարգացման առավել բարդ ճանապարհ է սպասվում, սակայն Հայաստանը ցուցաբերում է այդ հարաբերությունները զարգացնելու պատրաստակամություն: Արեւմուտքում առայժմ չեն հասկանում Հայաստանի ղեկավարության դիրքորոշումը, քանի որ եթե նա համարում է, թե կարող է երկար ժամանակ եւ հավասարապես համագործակցել Ռուսաստանի ու ՆԱՏՕ-ի հետ, դա միամտություն է:

Կգա պահը, երբ Հայաստանը ստիպված կլինի ընտրել. Ցավոք, Արեւմուտքի հետ Ռուսաստանի հարաբերություններն այնպիսին են, որ նա թույլ չի տալիս իր գործընկերոջ երկկողմ սերտ հարաբերությունը ՆԱՏՕ-ի հետ:

Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջեւ ռազմական գործողությունների վերսկսման հնարավորության մասին հարցը երբեմն դիտարկվում է Պենտագոնում, համապատասխան ստորաբաժանումների զեկույցներում: Սակայն, որքանով տեղյակ է մեր հարցման մասնակից փորջձագետներից մեկը, այդ զեկույցներում պատերազմի հավանականությունն այնքան էլ բարձր չի գնահատվում, թեեւ այդ հեռանկարը չի բացառվում, քանի որ ձեռք են բերվում տարբեր բնույթի զինատեսակներ:

Համարվում է, որ միջազգային գործոնները վճռորոշ են ռազմական գործողությունների մեկնարկի համար, եւ որ ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի ու Ֆրանսիայի միջեւ կան բավական ամուր համաձայնութուններ այդ իրավիճակի կապակցությամբ:

Թուրքիայի միջամտությունն այդ պատերազմին բացառվում է եւ չի դիտարկվում իրադարձությունների զարգացման որեւէ սցենարում: Թուրքիան օգնություն ու աջակցություն է ցուցաբերելու Ադրբեջանին, դա տեղի է ունենում նաեւ ներկայում, բայց պատերազմի պայմաններում դա լիովին կփոխի իրավիճակը, եւ ԱՄՆ-ի ու ՆԱՏՕ-ի դիրքորոշումներն ավելի որոշակի ու վճռական կդառնան:

ԱՄՆ-ի ու Թուրքիայի, ինչպես նաեւ ՆԱՏՕ-ի ու Թուրքիայի հարաբերությունները բավական լարված են, սակայն մնում են շատ պարտավորություններ եւ փոխադարձ շահեր, այդ պատճառով կարելի է կարծել, որ ԱՄՆ-ն ու ՆԱՏՕ-ն բավական ազդեցություն ունեն Թուրքիայի վրա եւ ընդունակ են զսպել նրա հավակնությունները եւ մտադրությունները:

Միեւնույն ժամանակ, ԱՄՆ-ն ու ՆԱՏՕ-ն պարտավորություններ չունեն Հայաստանի հանդեպ: Տարօրինակ կլիներ, եթե ԱՄՆ-ն ու ՆԱՏՕ-ն միջամտեին պատերազմին իրենց դաշնակցի շահերի դեմ, հանուն մի երկրի, որտեղ գտնվում է ռուսական ռազմական բազա: Շատ բան կախված կլինի նրանից, թե ինչ քաղաքական գործիչներ իշխանության կգան ԱՄՆ-ում եւ Եվրոպայի առաջատար պետություններում: