«Պետք է հաղթանակած հետ գար, խոստացել էր ինձ, անընդհատ սպասում եմ, որ Նարեկը մեր տան դուռը կբացի ու անունս կկանչի...». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Նարեկը պարտադիր զինվորական ծառայությունից հետո պայմանագրային զինծառայող դարձավ: Ծառայությունն անցնում էր Սիսիանի զորամասում, դասակի հրամանատարի տեղակալն էր, ավագ սերժանտ: Վալ յան ասում է՝ ամուսնուն առաջարկում էին շարունակել ուսումը, դրանից հետո բարձրացնել կոչումը, բայց նա անընդհատ հրաժարվում էր: Միշտ ասում էր՝ պետք է զինվորներիս կողքին լինեմ:

«Ընկերական էր բոլորի հետ, ամեն հարցում իրենց միջև վստահություն կար: Առհասարակ, նվիրված էր զինվորական գործին, սիրով ու պատասխանատվությամբ էր մոտենում ամեն ինչին՝ հագուստից սկսած: Այն պետք է կոկիկ ու մաքուր լիներ, մեկ րոպե շուտ զորամաս էր հասնում: Իր նվիրված աշխատանքը գնահատվել է, բազմաթիվ շնորհակալագրեր ու պատվոգրեր ունի: Պարգևատրվել է «Անբասիր ծառայության համար» մեդալով»,-«Փաստի» հետ զրույցում նշում է Վալյան:

Հիշում է՝ Նարեկն առաջին հանդիպմանը զինվորական համազգեստով է եկել: Կինն ասում է՝«այն Նարեկիս շատ էր սազում, կարելի է ասել՝ հենց այդ պահին էլ սիրահարվել եմ իրեն»: Վալյան ու Նարեկը ծանոթացել և ամուսնացել են 2014 թ.-ին, մեկ տարի անց ծնվել է նրանց որդին՝ Էրիկը, որը, մայրիկի խոսքերով, ամեն ինչով նման է հայրիկին: «Երբեք չէինք վիճում, հոգատար ամուսին և հայր էր: Երբ տանն էր, ազատ ժամանակն անցկացնում էր որդու հետ: Նարեկս ինձ համար ամենալավն էր, տարբերվում էր բոլորից, իրեն որևէ մեկի հետ համեմատել չեմ կարող: Նարեկի անունը տալիս առաջին հերթին ժպտում եմ, և աչքերս արցունքոտվում են, բայց ամենաառաջինը հպարտություն եմ զգում: Լինում են դեպքեր, երբ շատ հաճախ եմ իրեն տեսնում երազում: Այդ օրերին ինձ մոտ տպավորություն է, թե իրեն իրական կյանքում եմ տեսել, կարոտս մի փոքր առել եմ իրենից, օրս էլ մի տեսակ այլ է լինում»,-արցունքների միջից ասում է զրուցակիցս, հետո հավելում՝ Էրիկս Նարեկիս ամենաթանկ նվերն է ինձ:

Հիմա, երբ աստղ է տեսնում երկնքում, որդուն ասում է՝ այդ աստղը քո հայրիկինն է, պետք է քեզ լավ դրսևորես կյանքում, լավ սովորես, որ պապան հպարտանա քեզանով: «Դպրոցում Նարեկի ու ևս մեկ զոհված տղայի՝ Արմենի անկյունն ունենք: Ներս մտնելիս յուրաքանչյուրիս առավոտը տղաների հետ բարևից է սկսվում»: Պիտի պատերազմից հարցնեմ: Թվում է՝ երբեք պատրաստ չեմ լինի միանգամից, առանց նախաբանի այս հարցն ուղղելու: Ինչպես շատերիս, Վալ յային էլ թվում է, թե կյանքը կանգ է առել 2020 թ.-ին, կարծես չկարողանանք առաջ շարժվել: «Սեպտեմբերի 27-ին Սիսիանում ևս տագնապ հնչեց, տղաները բարձրացան դիրքեր»,-ասում է Վալյան:

Հոկտեմբերի 8-ին Նարեկն իջել է դիրքերից՝ պետք է Արցախ մեկներ: «Բարձր տրամադրություն ուներ, ասում էր՝ գնում եմ, որ հաղթանակած գամ, հանկարծ չնեղվես, չլացես: Դժվար եմ բաց թողել իրեն, ասում էի՝ մի գնա, պատասխանեց՝ չեմ կարող, տղերքն Արցախում են»: Հոկտեմբերի 9-ից սկսած օրը երկու անգամ խոսել են կամ նամակներ գրել: «Մի քանի անգամ տղաների հետ առաջնագիծ հաց և զենք-զինամթերք է հասցրել՝ առանց մեկ րոպե վարանելու. եթե ոչ ես, ապա ո՞վ: Հոկտեմբերի 14-ին էլ պետք է տանեին: Առավոտյան ընկերուհիս զանգեց, թե Նարեկից լուր ունե՞ս, ասացի՝ ոչ: Մեր ամուսինները միասին էին, եթե մեկս տեղեկություն էր ունենում, մյուսս հանգիստ էր: Ինչ Նարեկն Արցախում էր, իրեն չէի զանգել, բայց այդ պահին կարիք զգացի իր հետ խոսելու: Պատասխանեց՝ Վալ յա, լավ եմ, կզանգեմ: Ու էլ չզանգեց…»,-ասում է Վալյան:

Ողջ օրը կինն իրեն վատ է զգացել, սկեսուրը հանգստացրել է՝ պատերազմ է, գուցե այս պահին հարմար չէ, բայց Վալ յան գիտեր՝ ինչ-որ կերպ իրեն իմաց կտա, որ իր հետ ամեն ինչ կարգին է: «Օրերն անցնում էին, տագնապներս ավելանում, այդպես էլ զանգ չստացանք: Հետո ճշտումներ արեցինք, իմացանք, որ հաց են տարել առաջնագիծ, ու իրենցից այլևս տեղեկություն չկա: Մտածում էինք՝ գուցե ինչ-որ բան է պատահել, անտառում են հայտնվել, անգամ մտածել եմ, որ գերի է ընկել: Հույսով ապրել եմ ինն ամիս, երբեք վատը չեմ մտածել: Հիշում էի իր հետ համատեղ ապրած կյանքի մեր ուրախ դրվագներն ու ժպտում, լացում էի և ժպտում, հիմա էլ է այդպես»,- նշում է նա:

Իսկ ինն ամիս անց Նարեկին «գտնում» են... ԴՆԹ-ի միջոցով: «Իրեն այդպես չէի սպասում, պետք է հաղթանակած հետ գար, խոստացել էր ինձ: Օրերն անցնում են, կարոտս ու սերս էլ ավելի է մեծանում: Հաճախ եմ գնում Սիսիանի պանթեոն, զրուցում իր հետ: Տղաս էլ է գալիս, համբուրում է հայրիկի նկարը, սրբում փոշին: Բայց երեխա է, մեկ էլ կարող է ասել՝ պապաս ինչի՞ չի գալիս: Իսկ ե՞ս: Իսկ ես չեմ հաշտվում, որ Նարեկս չի գալու, հատկապես երեկոյան ժամերին ինձ թվում է՝ դուռը կբացի, անունս կանչելով ներս կմտնի: Անընդհատ սպասում եմ, որ Նարեկը մեր տան դուռը կբացի… Հոգուս մի անկյունում հավատում եմ՝ ինքը կա, ապրում է: Եթե լիարժեքորեն մտածեմ, որ մահացած է, նույն պահին ինքս կմահանամ: Իմ ուժն այսօր իմ ընտանիքն է: Նարեկի ծնողները և քույրն իմ ընտանիքն են, իմ թևն ու թիկունքը, իմ քույրն ու ծնողները, այլ կերպ լինել չի կարող»,- զրույցն ավարտում է Վալյան:

Կարճ լռությանը հաջորդում է բոլորիս համար ամենացանկալի միտքը՝ թող այս դաժան պատերազմը չլիներ, ու չկորցնեինք մեր սիրելիներին: «Իմ միակ, անկրկնելի, սիրելի եղբայրս: Փոքրամարմին էր, բայց մեծ հոգու տեր: Կարող էինք զրուցել տարբեր թեմաներից, միշտ կիսվում էի իր հետ բոլոր հարցերով, կարոտել եմ իր խորհուրդներին: Որպես եղբայր նա միշտ իմ թիկունքին էր: Իր գալով իմ տունն ուրախությամբ էր լցվում: Մտքով միշտ իր հետ եմ, անգամ հիմա, երբ ինչ-որ քայլ եմ անում, գիտեմ, թե ինչպիսին կլիներ իր արձագանքը, ամեն ինչ այնպես եմ անում, որ իրեն գոհացնեմ, կարծես նա ֆիզիկապես իմ կողքին է»,-նշում է Նարեկի քույրը՝ Արփինեն:

Ասում է՝ երբ եղբոր անունն է տալիս, առաջինն իր արտաքին կոկիկությունն է հիշում ու անմեղ հայացքը: Արփինեի համար հատկապես ցավալի է մեկ փաստ՝ իրենց ողջ ընտանիքն այդպես էլ չիմացավ, թե ինչ պատահեց Նարեկի հետ, ինչպես նա զոհվեց: «Մինչև հոկտեմբերի 8-ը Սյունիքի դիրքերում էր, հետո իրենց իջեցրել էին, պետք է Արցախ մեկնեին: Իրեն արագ կարգի բերեց, զրուցեց տանեցիների հետ: Ամեն անգամ աչքիս առաջ այն պատկերն է, երբ ասաց՝ Ափո, Ներսեսի (Արփինեի ամուսինն է-խմբ.) համար ծխախոտ եմ գնել, հետս տանեմ, որ հանդիպենք, տամ: Հետո ճանապարհ ընկան դեպի Հադրութ: Չորս անգամ տղաներին հաց է հասցրել առաջնագիծ: Չնայած հոգնածությանը, ասել է՝ էլի կտանեմ: Ցավն այն է, որ այդտեղ ընդհատվում է իր կյանքի պատմությունը, այլևս ոչինչ չգիտենք՝ ինչ է պատահել, քանի օր են ողջ եղել, ի վերջո, ինչպես են զոհվել: Ոչինչ չգիտենք:

Ուզում ենք անընդհատ խոսել ու պատմել իր մասին, բայց իր կյանքի այդ հատվածը մինչ օրս մեզ համար անհայտ է: Ամուսնուս մասին ընկերները պատմում են, ավելի շատ ինֆորմացիա ունենք, իսկ ապերի մասին՝ ոչ: Գիտենք, որ այդ մի քանի օրվա ընթացքում կռվել է, բայց հինգ տղաները, որոնք եղել են առաջնագիծ հաց ու զինամթերք տանող մեքենայի մեջ, չեն վերադարձել, ու չգիտենք, թե ինչ է պատահել: Նաև փոխգնդապետը, որը ևս իրենց հետ է եղել: Նրան, ի տարբերություն հինգ տղաների, մինչ օրս չեն գտել: Ինն ամիս տևեց սպասումը, մտքերով իր հետ էի, անծանոթ ու ծանոթ զանգերի հետ վեր էի թռչում, հույս ունեի, որ իր ձայնն եմ լսելու: Ինն ամիս անց գտանք իրեն: Բոլորն ասում էին՝ այնքան ճարպիկ է, որ իր հետ բան չի լինի, կգա, բայց, ցավոք…Ամուսնուս ու եղբորս կորցրեցի այս պատերազմում, ցավս մեծ է ու անսփոփելի»,-եզրափակում է Արփինեն: Հ. Գ. Նարեկ Մնացականյանը Սիսիանի քաղաքապետարանի կողմից արժանացել է «Մարտական ծառայության համար» մեդալի:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում