Ի՞նչ պատմություն ունեն «հին ու բարի» ձայներիզները. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

«Աուդիոկասետների»՝ ձայներիզների պատմությունը սկիզբ է առել անցյալ դարի 60-ական թվականներից: 1970-ականներից 1990-ական թվականներին ձայներիզները գործնականում դարձել են ձայնի և երաժշտության «պահեստավորման» հիմնական միջոցը: 20 տարվա ընթացքում դրանց վրա ձայնագրել են ինչպես հանրաճանաչ կատարողների, այնպես էլ ոչ պրոֆեսիոնալ երաժիշտների երաժշտությունը, շնորհավորանքները և նույնիսկ համակարգչային ծրագրերը: Բացի այդ, ձայներիզները լայնորեն օգտագործվել են տարբեր լեզուների ուսումնասիրության մեջ, ինչը զգալիորեն օգնել է մարդկանց սովորել օտար լեզուներ: Եվ, իհարկե, դրանք խիստ կարևոր դեր են խաղացել հատուկ ծառայությունների աշխատանքում:

Այդ ամենը եղել է մինչև այն ժամանակը, երբ 1990-ականներին աուդիոկասետները սկսել են փոխարինվել կոմպակտ սկավառակներով: Առաջին ձայներիզը ներկայացրել է Philips ընկերությունը: Դա տեղի է ունեցել 1963 թվականին, իսկ 1964 թվականից սկսվել է դրանց զանգվածային արտադրությունը Գերմանիայում: Ռեկորդային ժամանակում այդ ձևաչափը նվաճել է համաշխարհային շուկան մի քանի պատճառներով: Նախ՝ ձայներիզների արտադրության լիցենզիան եղել է անվճար, ինչը բավականին էժանացրել է արժեքը, ուստի այն սպառողի համար եղել է մատչելի:

Երկրորդ՝ աուդիոկասետը հնարավորություն է տվել ինչպես հեշտությամբ ձայնագրել, այնպես էլ արտածել ձայնը: Այս ամենը նպաստել է, որ այդ կասետային ձայներիզները արագորեն շուկայից դուրս մղեն իրենց այն ժամանակվա մրցակիցներին՝ թմբուկային ձայներիզներին: Ժապավենի վրա ձայն կամ տեղեկատվություն գրանցելը կամ լսելն, իհարկե, հնարավոր է միայն համապատասխան ձայնարկիչի առկայության պայմաններում, որոնք էլ այն ժամանակ եղել են: 1965 թվականին Philips-ը ավելացրել է իր կասետների արտադրությունը, իսկ մեկ տարի անց դրանք արդեն ներկայացվել են ամերիկացի սպառողին: Պետք է նշել, որ առաջին Philips ձայներիզները ունեցել են մեկ նշանակալի թերություն` ձայնի վատ որակ: Բայց արդեն 1971 թվականին այդ խնդիրը լուծվել է՝ շնորհիվ քրոմի օքսիդի հիման վրա ստեղծված մագնիսական ժապավենի: Դրանք զգալիորեն ավելի բարձր ձայնային որակ են ունեցել, ինչը արդեն իսկ հնարավորություն է տվել իրականացնել ստուդիային բարձրորակ ձայնագրություններ: Ակնհայտ է, որ ձայներիզների զարգացումը սերտորեն կապված է այն վերարտադրող սարքերի՝ ձայնարկիչների զարգացման հետ:

Հնարավոր է, որ կոմպակտ ձայներիզները այդքան տարածված չլինեին, եթե դրանց լսելու սարքերը հասանելի չլինեին զանգվածային սպառողի համար: Ստացիոնար կասետային նվագարկիչների արտադրության անվիճելի առաջատարը եղել է ճապոնական Nakamichi ընկերությունը: Հենց նա է սահմանել այն չափանիշները, որին ձգտել են հասնել մյուս արտադրողները: Վերարտադրման որակը ժամանակի ընթացքում բարելավվել է, և 1980-ականների կեսերից շատ ընկերությունների նվագարկիչներ են հասել այն մակարդակին, ինչը ունեցել են Nakamichi-ի նվագարկիչները: Միևնույն ժամանակ, հայտնվել են ձեռքի շարժական նվագարկիչներ, որոնք ավելի ու ավելի լայն տարածում են ստացել: Թայվանական և ճապոնական արտադրողների միջև ինտենսիվ մրցակցությունը նպաստել է դրանց գների զգալի նվազմանը:

Կարևոր իրադարձություն է եղել անհատական նվագարկիչի՝ «փլեերի» գյուտը, որը երաժշտասերներին հնարավորություն է տվել օրվա ցանկացած ժամի լսել երաժշտություն: Աուդիո ժապավենների վաճառքն անընդհատ աճել է մինչև 20-րդ դարի վերջը, սակայն հետագայում դրանք փոխարինվել են CD- ներով: Խորհրդային Միությունում ժապավենային նվագարկիչները և աուդիոկասետները հայտնվել են միայն 1960-ականների վերջերին: Այնուամենայնիվ, տասը տարի դրանք գործնականում անհասանելի են եղել զանգվածային սպառողի համար, քանի որ եղել են աներևակայելի թանկ:

Կասետների բարձր արժեքի պատճառով դրանք բազմակի անգամներ վերաձայնագրվել են, ինչը անդրադարձել է ձայնագրության որակի վրա: 1980-ականների վերջին հայտնվել են, այսպես կոչված, «ծովահենային» կասետներ, որոնք զանգվածաբար արտադրվել են ամբողջ աշխարհում: Դրանից տուժել են ոչ միայն երաժշտական աուդիոկասետներ արտադրողները, այլ նաև հենց իրենք՝ երաժիշտները, որոնց հեղինակային իրավունքը խախտվել է: Չնայած հեղինակներին սատարելու բազմաթիվ գործողություններին, «ծովահենային» ձայներիզները մեծ պահանջարկ են ունեցել, և, համապատասխանաբար, ապօրինի արտադրանքների ծավալն աճել է: Ներկայումս աուդիոկասետ գնելը բավականին դժվար է, քանի որ այն փոխարինվել է նոր և ավելի հարմար այլ միջոցներով:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում