Եթե ես Ալիևի փոխարեն լինեի...

Past.am

Եթե ես Ալիևի փոխարեն լինեի, ես թուրքի ու վարձկանների օգնությամբ և խարդավանքով տարած հաղթանակի համար կամաչեի զորահանդես անցկացնել: Այստեղ տեղին է մեջբերել մեծն Նժդեհի պատգամը. «Պատերազմիր այնպես, որ չամաչես տարածդ հաղթանակից»: Իսկ գերմանացի նշանավոր գրող Արմին Վեգներն ասել է. «Հայերը  պարտություն կրած, սակայն չհաղթված ժողովուրդ են»: Կարծում եմ՝ Նիկոլ Փաշինյանին էլ պետք է դասել համաշխարհային մեծերի շարքում, երբ ասում էր, թե «եկեք պայմանավորվենք մի բան՝ ինչ էլ լինի, մենք մեզ երբեք պարտված չենք ճանաչի»: Ալիևը այնպես է հոխորտում, հեգնում ու երևակայում, կարծես մոռացել է, թե ինչպես էին 90-ականներին  մարդկային ու ռազմական ռեսուրսների մի քանի անգամ առավելություն ունենալու պյմաններում հաշտության պայմանագիր աղերսում հայերից: Ախր, մենք ձեզ շատ լավ գիտենք, դուք ո՞վ եք, որ հային հաղթեիք, հիմա էլ անամոթաբար հոխորտում եք, թե Երևանը ձեր պատմական հայրենիքն է եղել: Ախր դուք էդ ե՞րբ եք ազգ կամ պետություն եղել, որ հիմա էլ պատմական հայրենիքից եք խոսում: Ռուսական կայսերական բանակի գեներալ Անտոն Դենիկինն է ասել, որ «Ադրբեջանական հանրապետությունը հենց անվանակոչվելուց սկսած եղել է «արհեստական»»: Եթե ադրբեջանցին հաղթող էր, ինչու ունենալով Հայաստանի բյուջեին հավասար ռազմական բյուջե և երեք անգամ շատ բնակչություն՝ չփորձեց այս 26 տարիների ընթացքում պատերազմ սկսել առանց Թուրքիայի ու վարձկանների օգնության կամ ինչու չկարողացավ հաղթել 2016 թ. ապրիլին: Չկարողացավ, որովհետև դեռևս հովանավորներ ու դավադիրներ չէին գտնվել: Ինչպես ժողովուրդն է ասում, եթե գողը տնից լինի, եզը երդիկից կհանեն: Այ, դուք կարող եք ձեր ուժը ցույց տալ անօգնական գերիների նկատմամբ, դուք նրանց կարող եք հաղթել, դա է ձեր պատկերը: Իսկ ձեր հնարքն ու զենքը՝ դա խարդավանքն է՝ խաբելը, քցելը, քծնանքն ու կաշառելը, այլ ոչ թե տաղանդն ու խիզախությունը: Դեռևս 90-ական թվականների սկզբին չեչեն գրոհայինների առաջնորդ Շամիլ Բասաևը, ով Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից հրավիրվել է Ադրբեջան՝ մասնակցելու հայերի դեմ պատերազմին, ասել է. «Ղարաբաղում նպատակահարմար չէ կռվել. ադրբեջանցիները կռվել չգիտեն, հայերին հաղթել չի լինի»: Իսկ հայ զինվորի խիզախության մասին աշխարհը գիտի: Դեռևս 243 - 273 թ.թ. Սասանյան Պարսկաստանի թագավոր, «արքայից արքա» Շապուհն է ասել «Երանի նրան, ով հայոց գնդի տերն է. այդպիսի տիրասեր և միաբան ու միամիտք զորաց, որոնց գնդից ու նշաններից հուր ու բոց կելներ», իսկ «Բյուզանդիայի պատմության հիմնախնդիրները»  գրքի հեղինակ, ֆրանսիացի պատմաբան, մի շարք երկրների ակադեմիկոս Շառլ Դիլը գրել է. «Բյուզանդիան իր հիանալի զինվորների համար պարտական է Հայաստանին, քանի որ 10-րդ դարում հայկական ջոկատները բյուզանդական բանակի լավագույն մասն էին կազմում»: Իսկ թուրք գեներալ Քյազիմ Կարա-Բեքիրը ասել է.  «Ղարաքիլիսայի տակ մարտերը  ժամանակակից  պատմության եզակի մարտերից է: Հայերը ապացուցեցին, որ լավագույն զինվորներն են»: Որպես ուրիշ ու թարմ օրինակներ՝ Սարդարապատը, Բաշ Ապարանը, 1941թ. Հայրենական պատերազմը, 1992-94թ.թ. ղարաբաղյան և 2016թ. ապրիլյան քառօրյա պատերազմներն ու տավուշյան դեպքերը: Սակայն ադրբեջանցի զինվորի խիզախության մասին դեռ ոչ մեկիը երբևէ ոչինչ չի ասել: Ով չգիտի, որ Արցախում հաղթեցին ոչ թե ադրբեջանցիները, այլ թուրքը, վարձկանները, նավթն ու հայի դավադիրները միասին: Վերջում ուզում եմ Իլհամ Ալիևին հիշեցնել իր իսկ հանրահայտ խոսքերը. «Պատերազմը դեռ չի ավարտվել, դեռ միայն ճակամարտն է ավարտվել»:

ՀԱՅԿ  ՂԱԶԱՐՅԱՆ

տնտեսագիտության   թեկնածու, դոցենտ, արցախյան առաջին գոյամարտի մասնակից