Ի՞նչ կապ ունի Հիպոկրատը... Հիպոկրատի երդման հետ

Մենք գիտենք, որ...

Ներկայումս բոլոր ապագա բժիշկները «Հիպոկրատի երդում» են տալիս, քանի որ Հիպոկրատը հանդիսանում է բոլոր «բժիշկների հայրը»: 

Իրականում այդպես չէ:

Ներկայումս իրոք ապագա բժիշկները երդվում են, բայց դա բոլորովին էլ Հիպոկրատի երդումը չէ, ու թեպետ Հիպոկրատն իսկապես մեծ ավանդ ունի բժշկության մեջ, բայց այնպես չէ, որ առաջին և ամենահզոր բժիշկն է եղել աշխարհում: 

Հիպոկրատը ծնվել է մեր թվարկությունից առաջ մոտավորապես 460–ական թվականներին: Նրա կյանքի մասին տվյալները ժլատ են և ոչ այնքան հավաստի, նրա առաջին կենսագրականը գրվել է նրա կյանքից 5 դար անց՝ Սորան Էֆեստացու կողմից: Հիպոկրատը երկար կյանք է ունեցել և մահացել է 90 տարեկան հասակում: Հիպոկրատին «բժշկության հայր» անվանելը պատմաբաններն ուղղակի ծիծաղելի են համարում: Եվ ահա թե ինչու: Առաջին հերթին՝ Հիպոկրատից շատ ավելի առաջ արդեն բժշկությունը հասել էր բարձր մակարդակի՝ մասնավորապես Եգիպտոսում, Շումերում, Չինաստանում, Հնդկաստանում և այլն: Երկրորդ՝ երբ Հիպոկրատը ընտրեց բժշկության ուղին, արդեն իսկ հին հունական բժշկությունը բարձր մակարդակի վրա էր, սակայն հարցն այն է, որ նրանից առաջվա ոչ մի գրավոր աղբյուր մինչև մեր ժամանակները չի հասել: Իհարկե, պետք է ընդունել, որ Հիպոկրատը, հանդիսանալով Կոսսյան դպրոցի աշակերտ, շատ բան է արել բժշկության մեջ և եղել է լավ բժիշկ, բայց ոչ, իհարկե, «բժշկության հայր»: 

Անգամ կարծիք կա, որ Հիպոկրատի աշխատություններն իր կողմից չեն գրվել: Իհարկե, սա սոսկ կարծիք է, բայց ակնառու է այլ բան: Իրականում Հիպոկրատի գրվածքները այն ժամանակվա բժշկությանը հայտնի հեղինակների և բժշկական դպրոցների աշխատությունների կոնգլոմերատ է հանդիսանում: Կարդալով Հիպոկրատի ստեղծագործությունները՝ դժվար չէ հասկանալ, որ գրելու ոճը, բառերի ընտրությունը տարբեր գրքերում այնքան տարբեր են, որ քեզ թվում է, թե գործ ունես տարբեր հեղինակների հետ: Սա վկայում է այն մասին, որ այդ գրքերում տարբեր հեղինակների գրվածքներ են, այսինքն՝ Հիպոկրատը ընդամենը ծաղկաքաղ է արել: 

Այս ամենի մեջ, իհարկե, ամենատարածված մոլորությունը Հիպոկրատի երդման մասին մոլորությունն է: Տարածված կարծիքին ի հակադրություն նշենք, որ Հիպոկրատը այս երդման հետ ոչ մի կապ չունի: Համարվում է, որ այս երդման հիմքերը եղել են դեռևս Ասկլեպիայի ժամանակներից և սերունդ առ սերունդ բանավոր փոխանցվել են հանրահայտ բժիշկների դինաստիաներում: Հետագայում իբր Հիպոկրատը գրի է առել այն: Իրականում հանրահայտ բժշկին այս երդումը վերագրել են ավելի ուշ ժամանակներում: Երբ Հիպոկրատը մեր թվարկությունից առաջ 377 թվականին մահացավ, երդման մասին խոսք անգամ չկար նրա որևէ գրվածքում: Այս երդման տեքստը հայտնվել է նրա գրվածքների հետագա հրատարակություններում: Հավանաբար սա կատարվել է գրվածքներին ավելի մեծ կշիռ տալու համար: Բացի այդ, նշենք, որ այդ հին հրատարակություններում եղած երդման տեքստն էլ է խիստ տարբերվում ներկայումս բժիշկ դառնալու համար երդման տեքստից: Առավել վաղ տեքստերում ավելի շուտ շեշտվում էին բժիշկների պաշտպանության հարցերը, քան թե հիվանդի պաշտպանությունը: Ներկայումս Ամերիկայում Հիպոկրատի երդման տեքստը փոխվել է և ներկայացվում է որպես «պրոֆեսիոնալ կոդեքս», նախկին ԽՍՀՄ–ում՝ որպես «խորհրդային բժշկի երդում», իսկ ներկայիս Ռուսաստանում ընդունված է «բժշկի երդումը»: Նշենք, որ ոչ մի երկրում Հիպոկրատի երդման նախնական տեքստի օրիգինալ տարբերակը չի օգտագործվում: Երբեմն անգամ օրիգինալ տեքստը հակասությունների մեջ է մտնում ներկա իրականության հետ: Օրինակ, դա կարող է վերաբերել աբորտներին, որոնք, ըստ երդման տեքստի, արգելվում են, բայց մենք գիտենք, որ կան բժշկական կենսական հակացուցումներ անցանկալի հղիության հարցերով: Կասկածելի դրույթ է նաև էֆթանազիան, որը Հիպոկրատի երդման մեջ բացառվում է:

Ի վերջո, հասկանալի է միայն մի բան, ինչքան էլ դա Հիպոկրատը չլինի, ինչքան էլ փոխվի նրա անվան երդումը, միևնույն է, կան բժշկի գործնեության պարտադիր պահանջներ, և դրանք կարելի է ձևակերպել մի քանի բառով՝ մի՛ վնասիր, պարտավոր ես օգնություն ցույց տալ, կարևորը հիվանդի շահերն են, հիվանդի հետ կապեր չպետք է լինեն, անձնապես ես պատասխանատու հիվանդի համար և պահպանի՛ր բժշկական գաղտնիքը: 

Կամո Խաչիկայն