5 տոկոս տնտեսական աճի պարագայում բավականին լարված բյուջե է լինելու․ Խոսրով Հարությունյան

Բյուջեի մեջ շատ կարևոր է տեսնել կապիտալ ներդրումների ծավալը, այսինքն՝ ուղղակի ներդրումների հնարավոր ազդեցությունը տնտեսական աճի վրա, շատ էական է տեսնել, թե տնտեսական աճի ինչպիսի կառուցվածք է նախատեսված:

Tert.am-ի հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Խոսրով Հարությունյանն՝ անդրադառնալով ՀՀ 2019 թ.-ի բյուջեին նախագծին:

Հարությունյանը կարևոր է համարում հասկանալը, թե տնտեսական աճը ո՞ր ճյուղերի հաշվին է ապահովվելու՝ հարկունակ, թե ոչ հարկունակ ճյուղերի: Նա նկատեց, որ, օրինակ՝ գյուղատնտեսությունը հարկունակ չէ, եթե տնտեսական աճի մեջ գյուղատնտեսական աճը տպավորիչ լինի, կնշանակի՝ մենք կունենանք աճ, բայց հարկային եկամուտներ պետական բյուջեում չենք ունենա։

Ինչ վերաբերում է 2019 թ.-ի համար կառավարության կանխատեսած մոտ 5 տոկոս տնտեսական աճին՝ 2018 թ.-ի 6.5 տոկոսի համեմատ, Հարությունյանը շեշտեց, թե այս պարագայում բավականին լարված բյուջե է լինելու:

«Կարծում եմ՝ 5 տոկոս տնտեսական աճն այն է, որը դեռևս նախատեսված էր մի քանի տարի առաջ՝ մինչև 2020-2021 թթ.-ի կտրվածքով, որն, ըստ էության, պետք է ապահովեր բյուջետային այնպիսի եկամուտներ, որոնք ժամանակի ընթացքում հնարավորություն կտան կառավարության սոցիալական պարտավորություններն ավելի արդյունավետ կատարել, այսինքն՝ նվազագույն աշխատավարձերը կամ կենսաթոշակները բարձացնել և այլ։ Եթե հաշվի առնենք, 2018-ը տնտեսական աճի տեսանկյունից եղել է բավական տպավորիչ, ապա 5 տոկոս աճ ապահովելով 18 թ-ի համեմատ, կլինի բավականին լարված բյուջե»,- ասաց նա:

Ըստ Հարությունյանի՝ լարված բյուջեի հետևանքով կառավարությունը շատ նուրբ և ամեն քայլը հաշվարկած պետք է աշխատի, բավականին լուրջ աշխատանք պետք է կատարի հարկաբյուջետային քաղաքականության արդյունավետության առումով: Նախկին վարչապետը շարունակում է մնալ այն կարծիքին, որ կառավարությունը պետք է վերանայի տրված արտոնություններն ու դրանց արդյունավետության հարցը։ Նա հիշեցրեց, որ, օրինակ՝ 2018-ի բյուջեի կտրվածքով տարբեր ոլորտների տնտեսվարողների 390 մլրդ դրամի արտոնություն կա տրված, այսինքն՝ բյուջեի 30 տոկոս չափով, բայց մինչ այսօր չկա այդ արտոնությունների արդյունավետության մասին հաշվետվություն:

«Հարց է առաջանում՝ այդ արտոնություններ տալի՞ս են տնտեսական այն արդյունքը, որը մենք հետապնդում ենք, խիստ կասկածում եմ: Հետևաբար 2019-ը պետք է դառնա նաև այդ արտոնությունների վերլուծման, իմաստավորման, գործոնային ազդեցությունը վերլուծելու տարի, քանի որ կարող է հասկանանք, որ արտոնություններ կան, որոք արդյունք չեն տալիս»,- շարունակեց Խոսրով Հարությունյանը:

Պատգամավորի համար էական նշանակություն ունեն նաև պակասուրդի հետ կապված խնդիրները, որը 2019 թ.-ի բյուջեով 151.6 մլրդ դրամ է: Նրա խոսքով՝ պակասուրդի ֆինասնավորման աղբուրներից ստացող եկամուտները նախևառաջ պետք է օգտագործել կապիտալ ներդումների համար, այսինքն՝ պետք է լուծել ոչ թե սոցիալական խնդիր, այլ տնտեսության մեջ այնպիսի ներդրումներ պետք է լինեն, որոնք ժամանակի ընթացքում հնարավորություն կտան տնտեսական աճի: Հարությունյանը, խոսելով 2019 թ.-ին պարտքի սպասարկման վճարի ավելացման մասին, ասաց, որ 2019 թ.-ին սպասարկման համեմատաբար բարձր տեսակարար կշիռ կա: Նա գտնում է, որ եվրոբոնդերի վերթողարկման խնդիր կա և այս համատեքստում հույս հայտնեց, որ  կառավարությանը կհաջողվի է ՀՀ միջազգային գործընկերների մոտ երկրի վարկանիշը՝ պատասխանատու վարկառու, պատասխանտու տնտեսական գործընկեր, պահպանել ու բարձացնել, և այդ ժամանակ եվրոբոնդերի թողարկման հնարավորություն կունենանք։

Պատգամավորը համակարծիք չէ այն տեսակետի հետ, որ այս կառավարության՝ հասարակության սոցիալական խնդիրների հետ կապված քաղաքականությունը, այն, որ բյուջեի ծախսերի կառուցվածքի մեջ հիմնական տեսակարար կշիռը բաժին է ընկնում սոցիալական, մշակութային բնագավառի ծախսերին՝ շուրջ 44 տոկոս, հակասում է նախկին իշխանությունների վարած քաղաքականությանը։ Խոսրով Հարությունյանն ուշադրություն հրավիրեց տնտեսական այն քաղաքականության վրա, որով պետք է փորձ արվի հարկային եկամուտների ապահովման համատեքստում շեշտը դնել սպառողական հարկերի վրա՝ փոխարենը նվազեցնելով ուղղակի հարկերի մասով տնտեսավարողների հարկային բեռը։

«Այս քաղաքականությամբ հետամուտ ենք լինում ունենալ որակական տնտեսական աճ։ Երկրորդ՝ կարծում եմ, որ ներկայիս կառավարությունը կշարունակի նախկին կառավարության այն թեզը, որ պակասուրդի հիմնական հատվածն օգտագործվի կապիտալ ներդրումների, այլ ոչ թե սոցիալական ծախսերի վրա, այսինքն՝ իրավունք չունենք պարտք անել, որ աշխատավարձ տանք, մենք իրավունք չունենք պարտք անել, որ թոշակ բարձացնենք, մենք նման շռայլության իրավունք չունեն։ Եթե արտաքին պարտքը ներգրավվի սոցիալական խնդիրներ կարգավորելու համար, ապա խնդիր է»,- եզրափակեց Խոսրով Հարությունյանը։