Թթվածնի հիմնական մատակարարները անտառները չեն

Մենք գիտենք, որ..

Անտառները ծածկում են ցամաքի 30%–ը և համարվում են «երկրագնդի թոքերը». նրանք, կլանելով ածխաթթու գազը, ստեղծում են թթվածին և հանդիսանում են Երկրի թթվածնի հիմնական մատակարարը:

Իրականում այդպես չէ:

«Երկրագնդի թոքերը» գտնվում են համաշխարհային օվկիանոսում: Թթվածնի հիմնական մատակարար հանդիսանում են օվկիանոսի ջրիմուռները: Սրանք լինում են միաբջիջ, գաղութային և բազմաբջիջ։ Վերջիններս մեծամասամբ թելանման են, հազվադեպ՝ թիթեղանման։ Թթվածնի հիմնական արտադրողները միաբջիջ, միկրոսկոպիկ ջրիմուռներն են: Նրանց այլ կերպ կոչում են ֆիտոպլանկտոն, որոնք կազմում են օվկիանոսի պլանկտոնի մի մասը: Պլանկտոնի օրգանիզմների չափերը տատանվում են միլիմիկրոնից մինչև մի քանի մետրի սահմաններում։ Ելնելով այդ չափերից՝ տարբերում են (մանրագույններից դեպի խոշորները)՝ նանոպլանկտոն, միկրոպլանկտոն, մեզոպլանկտոն, մակրոպլանկտոն և մեգապլանկտոն։ Նրանց օրգանիզմում տեղի է ունենում նույն ֆոտոսինթեզի պրոցեսը, ինչը և այլ բույսերի և ծառերի կանաչ հատվածներում՝ ածխաթթու գազից և ջրից՝ լույսի էներգիայի օգտագործմամբ առաջանում են օրգանական նյութեր և որպես կողմնակի արդյունք՝ անջատվում է թթվածին: Պլանկտոնը անմիջականորեն կամ միջանկյալ օղակներով հանդիսանում է կենդանական աշխարհի սննդային շղթայի առաջին հիմնական օղակը:

Հարցն այն է, որ անտառների ծառերը իրոք արտադրում են թթվածին, բայց նրանց ավանդը մթնոլորտը թթվածնով հարստացնելու գործում զրոյական է: Գիտնականները հաշվել են, որ ամեն տարի մթնոլորտ է արտանետվում 145 միլիարդ տոննա թթվածին, ընդ որում՝ սրա հիմնական մասը ծախսվում է ոչ թե մոլորակի կենդանական աշխարհի շնչելու համար, այլ մեռած օրգանիզմների նեխման և քայքայման համար (սրա համար ծախսվում է 60%–ը): Ստացվում է այնպես, որ մոտավորապես ամեն ծառ իր գոյության ժամանակ արտադրած թթվածնի չափով էլ ծախսում է այն, երբ արդեն ընկել է և փտում է: Նույնը վերաբերում է նաև այլ բույսերին՝ տարբեր չափաբաժիններով: Օրինակ, ցամաքային բուսատեսակներից մթնոլորտը թթվածնով հարստացնելու գործում առաջատար է, ինչքան էլ զարմանալի լինի, տորֆային բուսականությունը: Տորֆային բույսերի կողմից արտադրված թթվածնի միայն 50 %–ն է հետագայում օգտագործվում նրանց քայքայման համար, քանի որ նրանք անաէրոբ եղանակով վեր են ածվում տորֆի:

«Երկրագնդի թոքերը» հանդիսացող, օվկիանոսում բնակվող պլանկտոնը 10 անգամ ավելի շատ թթվածին է արտադրում, քան պետք է նրան շնչելու համար: Այս ամենը բավարարում է, որ մնացած կենդանական աշխարհն էլ շնչի: Պլանկտոնի նեխման և քայքայման համար թթվածին քիչ է օգտագործվում: Սա կախված է առաջին հերթին նրա հետ, որ ջրի մեջ նեխման համար քիչ թթվածին է պետք, քանի որ սովորաբար մահացած ցանկացած օրգանիզմ կլանվում է այլ ծովային լեշակեր օրգանիզմի կողմից, վերջինս էլ մահանալու դեպքում՝ այլի կողմից, և այդպես շարունակ: Օրգանիզմի դիակի այն հատվածները, որոնք ոչ մեկի կողմից չեն օգտագործվում, նստում են օվկիանոսի հատակին և ծածկվում տիղմի շերտով, այսինքն՝ թթվածին չի ծախսվում: Հաշվարկված է, որ օվկիանոսում արտադրված թթվածնի միայն 20 %–ն է օգտագործվում օվկիանոսում մահացած օրգանիզմների նեխման և քայքայման համար:

Այսպիսով, օվկիանոսը մթնոլորտ է մատակարարում պլանկտոնի արտադրած թթվածնի 40 %–ը: Այս ավելցուկն էլ հենց օգտագործում են ցամաքում գտնվող այն վայրերը, որտեղ թթվածին չի արտադրվում՝ քաղաքները, գյուղերը, անապատները, լեռները և այլն:

Պետք է ողջունել այն բնապահպաններին, որոնք պայքարում են համաշխարհային օվկիանոսում «Երկրագնդի թոքերը» մաքուր պահելու համար: Պլանկտոնի համար մահաբեր են օվկիանոսի նավթային աղտոտումները, ծանր մետաղների արտանետումները և այլ աղտոտումները: Ինչ վերաբերում է անտառներին, ապա այստեղ ոչ միայն չպետք է թողնել, որ փտի ընկած ծառը, այլ նաև պետք է իրականացնել սանիտարական հատումներ՝ կտրել արդեն ծերացած ծառը: Արդյունքում անտառը չի ոչնչանում, բնության օրենքներով ընկած կամ կտրված ծառի փոխարեն սովորաբար այլ ծառ է աճում: Սա, անշուշտ, չի նշանակում, թե անխնա պետք է կոտորել անտառները, ուղղակի կտրելուն էլ ձև ու ժամանակ կա...

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը