Խեցգետին-պայտ. նա փրկում է մարդկային կյանքեր
ОБЩЕСТВО
Մենք գիտենք, որ...
Ամենաշատ մարդկային կյանքեր փրկող կենդանիներն են կա՛մ շունը, կա՛մ ձին, կա՛մ էլ անգամ փոստային աղավնին։
Իրականում ամենաշատ մարդկային կյանքեր փրկում է քիչ հայտնի մի արարած, որը միաժամանակ հանդիսանում է նաև մեր մոլորակի ամենահին բնակիչներից մեկը՝ խեցգետին–պայտը (Limulus polyphemus)։
Խեցգետին–պայտը ապրում է օվկիանոսների ծանծաղուտներում, ունի մինչև 60 սմ երկարություն, պայտի նմանվող պատյան և սրածայր պոչ (այդտեղից էլ նրանց դասում են սրապոչների դասում)։ Սրանք ըստ էության խեցգետիններ էլ չեն, քանի որ գենետիկորեն ավելի շատ մոտ են սարդերին, տզերին և կարիճներին։ Կենդանի օրգանիզմների այս խումբն առաջացել է դեռևս օրդովիկի շրջանում՝ դինոզավրերից 200 միլիոն տարի առաջ։ Խեցգետին–պայտը կարծես թե այլ մոլորակից եկած արարած լինի։ Նրանք կարող են դիմանալ էքստրեմալ սառը և ցուրտ եղանակներին, մեկ տարի չսնվել, ապրել խիստ կեղտոտ միջավայրում։
Խեցգետին–պայտի արյունը, որը կոչվում է հեմոլիմֆա, երկնագույն է, քանի որ չի պարունակում հեմոգլոբին (թթվածին տեղափոխող տարրը երկաթն է), այլ պարունակում է հեմոցիանին (երկաթի փոխարեն՝ պղինձ)։ Հեմոլիմֆան (կոչվում է «լիմուլուս– ամեբոցիտ–լիզատ» կամ «ԼԱԼ») անփոխարինելի է վակցինաների, դեղերի և բժշկական սարքերի թեսթավորման համար։ Այս կենդանին չունի իմուն համակարգ և չի կարող արտադրել հակամարմիններ, փոխարենը նրա հեմոլիմֆան ունի այն հատկությունը, որ եթե որևէ վիրուս կամ բակտերիա ընկնում է օրգանիզմ, այն արգելափակվում է սպիտակուցների մակարդուկով։ Հենց այս պրոցեսն էլ օգտագործվում է թեսթավորման ընթացքում և այդ միջոցով փրկվում են բազմաթիվ մարդկային կյանքեր։
Խեցգետին–պայտի հեմոլիմֆան ստանալու համար նրանց չեն սպանում, տարեկան մեկ անգամ հավաքում են ձեռքերով, տեղափոխում լաբորատորիա և հեմոլիմֆայի 30 տոկոսը քաշում. դրանից կենդանին չի վնասվում։ Հեմոլիմֆայի մեկ լիտրի արժեքը 15000 դոլար է։ Ասիական որոշ երկրներում խեցգետին–պայտի միսը ուտում են, իսկ Ամերիկայի հնդիկները նրանց պատյանը օգտագործում էին որպես շերեփ։
Դե, կյանքում էլ քիչ չեն նրանք, որոնց կարելի է հանգիստ համարել խեցգետին–պայտ։ Առաջին հերթին նրանց արյունը սկսում է երկնագույն դառնալ (հնում համարում էին, որ թագավորների արյունը երկնագույն է), նրանք փակվում են իրենց «պատյաններում», հարստությունն ակնառու է, իսկ ըստ եկամուտների հայտարարագրերի՝ պարզվում է, որ նրանք մեկ տարի է՝ ոչինչ չեն կերել։ Միայն մի տարբերություն. հազիվ թե նմանների հեմոլիմֆան այդքան թանկ արժենա:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը:
Армения сохраняет права и обязательства в ОДКБ: Мария Захарова
Помощь от государства остается на словах: цветы дешевеют, кредиты давят на производителей
Сегодня состоится Общее годовое собрание акционеров Юнибанка: чистая прибыль банка составила 9,8 млрд драмов
Женская сборная Армении по теннису добилась исторического успеха, вернувшись во II группу спустя 17 лет
Двое судей КС не участвуют в рассмотрении дела об оспаривании итогов выборов
Армянские теннисистки пробились во вторую группу впервые за 17 лет
Армянское вино удовлетворено Большой золотой медалью на конгрессе Mondial de Bruxelles
ОАО «Телеком Армения» и ОАО «Азертелеком» подписали соглашение о транзите интернет-трафика
Арестован сын Мартуна Григоряна
Фабрика по производству врагов. Ложные тезисы о «российском вмешательстве» как инструмент политических преследований: Роберт Амстердам
Какой закон, какие урегулирования, кому они нужны? «Паст»
Тонкое искусство «кайфаваться» над народом и все «бросить в карман народа»... «Паст»
«Фокус» университета Брюсова: объявление о бесплатных местах в последнюю минуту։ «Паст»
Односторонняя повестка уступок и политика молчания официального Еревана: «Паст»
Давление силовой вертикали и императив поствыборной консолидации։ сигналы Самвела Карапетяна: «Паст»
Административный суд признал бездействие полиции незаконным
«Добро пожаловать домой»: визит Мхитаряна в Академию футбольного клуба «Пюник»
В Армении состоится 6-й международный летний фестиваль современного танца SumMeet
Ucom — технологический партнер «Кубка Стрит Бол Армения 2026»
Арестованный Давид Казинян подал иск против ЦИК
Посол Армении в США и директор фонда кардинала Агаджаняна обсудили возможности сотрудничества
В Великобритании арестовали столкнувшего ребенка в вольер с крокодилами мужчину
Трамп заявил, что ожидает полного прекращения огня на всех фронтах, включая Ливан и Израиль
Затулин: Мы не принимаем результаты выборов в Армении, но будем работать с ней и дальше
Армения — Албания 3:0: после разгрома Азербайджана — следующая уверенная победа
Австралия выделит Украине еще $70 млн на покупку оружия
Idram и Glovo подписали меморандум о сотрудничестве в Барселоне
Топ-направления для путешествий в 2026 году: IDBank
Вице-спикер ММ: Возвращение в Западный Азербайджан не является территориальной претензией к Армении
Азиз Алекберли: Армения должна создать условия для возвращения западных азербайджанцев
Ucom и Impact Hub Yerevan продолжают поддерживать развитие зеленых стартапов в Армении
Почему Пашинян так спешит? «Паст»
По меньшей мере 700 000 человек уже высказали свое мнение: «Паст»
«Если завтра границы снова откроются, нашему товару не будет места на этом рынке»: «Паст»
Юридический «беспредел»: как пытаются «переварить» нарушения на выборах? «Паст»
Армения — Азербайджан 3:0: блестящий старт наших теннисисток в Кубке Билли Джин Кинг
Moody’s Ratings подтвердило рейтинги Юнибанка на уровне B1 со стабильным прогнозом
Politico: Трамп согласился усилить давление на РФ для завершения войны в обмен на помощь Европы с разминированием Ормузского пролива
ВТБ (Армения): Мгновенные переводы в Россию становятся всё популярнее
Al Arabiya English представил 14 пунктов соглашения между США и Ираном
FT: ЕС готовит экстренные меры торговой поддержки для Армении после российских импортных запретов
Иран начал экспорт нефти после прекращения американской блокады
В реке Памбак обнаружено тело 7-летней девочки
Россельхознадзор объяснил ограничения на ввоз армянской сельхозпродукции
«Не верь глазам своим»: IDBank предупреждает о мошенничестве с использованием дипфейков
Сильный состав и большие надежды: сборная Армении завтра выступит против сборной Азербайджана
Распад и дискредитация всех институтов: «Паст»
Как активный гражданин провалил план властей по подсчету голосов: «Паст»
До 30% idocin в бассейнах: Idram&IDBank
«Плодосбор» обещаний: как власть в очередной раз бросает крестьянина на пороге экономического хаоса: «Паст» 
