Պրոհնդկական կուսակցության մասին

Օրերս ԱԺ երկու պատգմավորներ՝ Էդմոն Մարուքյանը և Թևան Պողոսյանը հայտարարեցին, որ քննարկում են պրոեվրոպական կուսակցության ստեղծումը: Իհարկե, ձևակերպման առումով, այնքան էլ վատ չի հնչում պրոեվրոպական բնութագիրը, սակայն մյուս կողմից հարց է առաջանում, թե ի՞նչ պետք է հասկանալ այս տերմինի տակ:

Գաղտնիք չէ, որ հայաստանյան ավելի քան յոթ տասնյակ կուսակցությունները հայտարարությունների մակարդակում «պրոինչ-որ բանական» կուսակցություններ են՝ անգամ վերջիններիս շարքում մեծ թիվ կազմող «մարդ կուսակցությունները»՝ դեմոկրատական, ժողովրդական, բարգավաճման, ինքնորոշման և այլն: Այլ կերպ ասած՝ այս կամ այն «պրո» նախասիրություններ ունեցող կուսակցությունների պակաս, ըստ էության հայաստանյան հասարակական-քաղաքական դաշտում չկա:

Սակայն վերադառնանք պրոեվրոպական կուսակցությանը: Հասկանալի է, նոր կուսակցությունների ստեղծման գաղափարը տրամաբանորեն ծնվում է քաղաքական և կուսակցական դաշտի ամայացումից: Սա ի դեպ, նորմալ գործընթաց է, քանի որ ներկայումս հասարակական ընկալմամբ Հայաստանում կա մեկ կուսակցություն՝ Հանրապետական կուսակցությունը, որն ի դեպ՝ ավելի շուտ անձնական, տնտեսական, քաղաքական և հնարավոր այլ շահերի շուրջ ձևավորված տարասեռ մի խմբավորում է: Սրան զուգահեռ Հայաստանում կան դեմոկրատական արժեքների ջատագով, սակայն սրտապատառ եվրասիական միություն վազող կուսակցություններ, իրենց ազգային կամ նույնիսկ ազգայնական հայտարարած, սակայն առկա վարչակարգի հակապետական ու հակապետականական գիծը սրբորեն պաշտպանող, օրենքի գերակայություն հայտարարած, սակայն ստեղծման օրվանից ի վեր, քաղաքական մանիպուլյացիաների մեջ գտնվող և, ընդհանրապես բառիս վատագույն իմաստով, ամենատարբեր ծագման ու նպատակի կուսակցություններ, որոնց հիմնական գործառույթը համապետական ընտրությունների ժամանակ վարչակարգի կամ Հանրապետական կուսակցության գործիք խաղալն է:

Այս տեսանկյունից, գրեթե ցանկացած նոր կուսակցության ստեղծումը հարց է առաջացնում, թե արդյո՞ք հերթական անգամ չի ստեղծվում քաղաքական մանիպուլյացիայի նոր գործիք: Այս հարցն առավել ցայտուն է դառնում անյպիսի անորոշ ձևակերպումների ֆոնին, ինչպիսիք են պրոեվրոպականը, պրոռուսականը, պրոամերիկյանը կամ պրոչինականը: Բոլոր այս պրոները նկատի ունենալով, ընդամենը հարկ է փաստել, որ Հայաստանը ներկայումս գտնվում է այնպիսի ներքին և արտաքին քաղաքական իրականության մեջ, որ ցանկացած «պրո» ուղղությունը հարվածում է երկրի մանևրայնությանն ու քաղաքական ճկունությանը:

Բացի այս, ներկայումս մենք, կամա թե ակամա, ունենք Եվրասիական միություն հայտարարված մի փաստ, որտեղ տեղ չունեն ոչ եվրոպական, ոչ ասիական կամ ամերիկյան արժեքները, իսկ հասարակ կենցաղայինից մինչև բարձր քաղաքական անցուդարձերը տեղավորվում են լավագույն դեպքում «կիսասովետական» մտածողության ու աշխարհայացքի սահմաններում: Նման պայմաններում նույն հաջողությամբ կարելի է հիմնել կուսակցություն և հայտարարել վերջինիս, ասենք պրոհնդկական կամ պրոբրազիլիական ուղղվածության մասին, սա ըստ էության ոչինչ չի փոխելու, քանի որ հայաստանյան հասարակության հրատապ պահանջը ներկայումս միմիայն դեպի Հայաստանի քաղաքացիներն ուղղված ինստիտուտների ստեղծումն է, պետական ու քաղաքացիական աշխարհայացքի ձևավորումը, առանց որոնց, ցանկացած քաղաքակրթական նախասիրության մասին հայտարարություն վերածվում է դեմագոգիկ բուտաֆորայի:

Աղասի Մարգարյան

Past.am, վերլուծաբան