Yerevan, 13.October.2026,
00
:
00
BREAKING


Էյնշտեյնը կրկին ճիշտ է. Աստղագետները գտել են սև անցք, որը «քաշում» է տարածություն-ժամանակն իր հետևից

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին 

Գիտնականներն առաջին անգամ անմիջականորեն գրանցել են Լենզե-Թիրինգի էֆեկտը. տարածություն-ժամանակի «տարումը» պտտվող սև անցքի կողմից։ Այս չափազանց հազվագյուտ երևույթը, որը կանխատեսվել էր Էյնշտեյնի հարաբերականության ընդհանուր տեսությամբ դեռևս 1918 թվականին, գործողության մեջ է նկատվել AT2020afhd աստղի մակընթացային քայքայման (Tidal Disruption Event, TDE) ժամանակ։ Հետազոտությունը հրապարակվել է 2025 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Science Advances պարբերականում։

Ինչպե՞ս է սև անցքը «պտտում» տարածությունն իր շուրջ

Երբ զանգվածային աստղը չափազանց մոտենում է գերզանգվածային սև անցքին, ձգողականությունն այն պատառոտում է «սպագետիի»՝ նյութի երկար թելերի, որոնք փաթաթվում են սև անցքի շուրջ՝ ձևավորելով ակրեցիոն սկավառակ։ Նյութի մի մասը ներս է ընկնում, բայց մնացածը բևեռներից դուրս է արձակվում հզոր ջեթերով (նյութի շիթերով)։

AT2020afhd-ի դեպքում Քարդիֆի համալսարանի (Cardiff University) Կոզիմո Ինսերայի գլխավորած թիմը տարօրինակ մի բան է նկատել. թե՛ սկավառակը, թե՛ ջեթերը տատանվում էին համաժամանակյա՝ 20 երկրային օրվա պարբերությամբ։ Այս «ճոճումը» Լենզե-Թիրինգի էֆեկտի անմիջական հետևանքն է. արագ պտտվող սև անցքը (միլիարդավոր Արեգակի զանգվածով) իր հետևից է տանում տարածություն-ժամանակի կտորը՝ ստիպելով մոտակա նյութին պրեցեսիայի ենթարկվել, ինչպես մանրիկը։

«Մեր հետազոտությունը ներկայացնում է Լենզե-Թիրինգի էֆեկտի՝ սև անցքի կողմից տարածություն-ժամանակի տարման մասին մինչ օրս ամենահամոզիչ ապացույցը, ասես պտտվող մանրիկը ջրում պտույտի փոթորիկ է ստեղծում», — նշել է Կոզիմո Ինսերան։

Ինչու է այս հայտնագործությունը կարևոր

Մինչ այժմ Լենզե-Թիրինգի էֆեկտը դիտվել է միայն անուղղակիորեն, օրինակ՝ Երկրի շուրջ արբանյակների ուղեծրերում կամ նեյտրոնային աստղերի շուրջ ակրեցիոն սկավառակներում։ Գերզանգվածային սև անցքի մոտ դրա անմիջական հաստատումը բեկումնային է։ Այն ուսումնասիրության նոր գործիք է տալիս հետևյալների համար.

  • սև անցքերի սփինը (պտույտը),
  • ակրեցիայի մեխանիկան TDE-ի ընթացքում,
  • հզոր հարաբերականական ջեթերի ծնունդը։

«Սա մեզ հիշեցնում է, հատկապես տոնական շրջանում, երբ ակնածանքով նայում ենք գիշերային երկնքին, որ մեր ձեռքում է բնության ստեղծած բոլոր տարբերակներով ու երանգներով ավելի ու ավելի զարմանալի օբյեկտներ գտնելու հնարավորությունը», — հավելել է Ինսերան։

Կարճ ասած

Աստղագետներն առաջին անգամ անմիջականորեն տեսել են Լենզե-Թիրինգի էֆեկտը. պտտվող գերզանգվածային սև անցքը տարածություն-ժամանակն է տանում, ինչը ստիպում է ակրեցիոն սկավառակին և ջեթերին «ճոճվել» 20 օրվա պարբերությամբ՝ AT2020afhd աստղի մակընթացային քայքայման ժամանակ։ Սա հաստատում է Էյնշտեյնի 1918 թվականի կանխատեսումը և բացում է սև անցքերի սփինը և էքստրեմալ ակրեցիայի ֆիզիկան ուսումնասիրելու նոր ճանապարհ։ Տիեզերքը շարունակում է ապացուցել, որ հարաբերականության տեսությունն աշխատում է նույնիսկ ամենավայրի պայմաններում։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2% Ucom Measures the Environmental Impact of Its OperationsUnibank Offers USD-Denominated Bonds with an Annual Coupon Rate of 6% Ucom Becomes an Official Partner of the Armenia-UK Business Forum 2026Ucom Sales and Service Center at 20/52 Erebuni Reopens After Renovation Unibank Joins the Armenian Solar Energy AssociationThe Widely Discussed Dvin Crown Project. A New Visibility Platform for Brands Has Emerged in the Heart of YerevanAmeriabank named Most Innovative Digital Bank in Armenia, alongside 9 Global Finance Digital Banking AwardsUnibank and Picsart Academy Host Kids Day for ChildrenUnibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old YerevanConverse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a RealityRate.Trading: Currency Exchange on a New Digital PlatformIdram's "City of Good Deeds": From Teamwork to Real Charitable Projects Ucom and FAST Bring Together Artificial Intelligence and Green Innovation From Car Selection to Purchase – All in One Place: Ameriabank to Present its Myar.am Platform and Special Offers at Armenian Auto Show IDBank and the “Dekavva Fund” Stand with People from Artsakh Ucom Supports AI-Powered Camera Installation for Nature Conservation Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Ucom Fellowship Participants Meet Ralph Yirikian at UcomUnibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football ClubSergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars ProgramUnibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School ParticipantsUnibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp NairiUnibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New LocationUcom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriterBecome a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yieldThe Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'All Armflix Content Is Once Again Available on UplayHayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in KatowiceHarutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership and Adopted the Law to Prevent a Referendum”Ucom Supports Coca-Cola Fest 2026 “Orran” Students Start the New Academic Year with Support from “The Power of One Dram”It is with deep awareness of the seriousness of this supposition as well as concern that we pose the question of the above headline“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the WorldUnibank Launches a New Promotion "U-Teenager": Grand Prize — a Summer Course at One of the Top Universities AbroadSEROOND Begins: Armenia’s First Authored School Model Based on Whole-Child Development, Enabled by AI"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League Cybersecurity Course Graduates Take Part in Ucom’s “Junior Academy” ProgramUcom Introduces Green Tariff Plans, Turning Everyday Connectivity into Environmental Impact Ucom Launches “Unity Back to School” Special Offer for the New School Year