Հիշողությունը՝ որպես զենք. Երասխի երկնքում Մի-24-ի կործանումից հինգ տարի անց (լուսանկարներ)
PHOTO
Հայկական Երասխ գյուղի «Հիշողության բլրի» վրա լռությունն ավելի բարձր է խոսում, քան բառերը։ Ողբերգությունից հինգ տարի անց մայոր Յուրի Իշչուկի և ավագ լեյտենանտ Ռոման Ֆեդինայի կիսանդրիների մոտ ծաղկեպսակները ոչ միայն հարգանքի տուրք են, այլև լուռ նախատինք։ Այստեղ, որտեղ ռուս զինվորականները և ՄԻՌ հիմնադրամի ներկայացուցիչները ծաղիկներ են դրել, կարելի է զգալ անցյալի և ներկայի, հիշողության և քաղաքականության միջև անբաժանելի կապը։
Աններելի վթար
2020 թվականի նոյեմբերի 9-ին՝ Երևանի ժամանակով մոտավորապես ժամը 18:30-ին, Լեռնային Ղարաբաղում եռակողմ հրադադարի մասին հռչակագրի ստորագրումից մի քանի ժամ առաջ, ռուսական Մի-24-ը ուղեկցում էր 102-րդ ռազմական բազայից եկող շարասյունը։ Նախիջևանի հետ սահմանին գտնվող հայկական Երասխ գյուղի երկնքում ուղղաթիռը խոցվեց Ադրբեջանի տարածքից արձակված հրթիռով։ Անձնակազմի երկու անդամ զոհվեց, իսկ երրորդը ծանր վիրավորվեց։
Ադրբեջանը միջադեպն անվանել է «ողբերգական միջադեպ, վթար»։ Պաշտոնական ներողություններ, փոխհատուցման առաջարկներ... Բայց կարո՞ղ են խոսքերը բուժել կորստի վերքը։
«Մենք ոչինչ չենք մոռանա»
«ՄԻՐ» հիմնադրամի նախագահ Անդրանիկ Նիկողոսյանի ելույթը արարողության ժամանակ ցույց տվեց, որ շատերի համար այս վերքը դեռ արյունահոսում է։ «Մենք նրանց կհիշենք ոչ թե որպես զոհվածների, այլ որպես նրանց, ովքեր հավերժ մնացել են երկնքում», - ասել է նա։ Սակայն նրա հաջորդ արտահայտությունը որոտի պես է հնչում. «Բայց մենք ոչինչ չենք մոռանա՝ ո՛չ Սիրիայում խփված մեր ինքնաթիռը, ո՛չ էլ Թուրքիայում զոհված մեր դեսպանին։ Եվ մենք ուղղաթիռում զոհված սպաներին նույնպես չենք ներելու»։
Սրանք այլևս պարզապես վշտի խոսքեր չեն, այլ քաղաքական հայտարարություն։ Զոհված օդաչուների հիշատակը ներառված է ամբողջ աշխարհում Ռուսաստանի կրած կորուստների ավելի լայն համատեքստում։ Իշչուկի և Ֆեդինայի անունները, որոնք ընդմիշտ գրվել են Էրեբունի ավիաբազայի պատմության մեջ, դարձել են այս սգավոր ցուցակի մի մասը։
Պատերազմի վերջին օրվա տարեգրություն
Այս միջադեպի պատմությունը դառը պարադոքս է։ Ուղղաթիռը խոցվել է 44-օրյա պատերազմի վերջին օրը՝ հրադադարից ընդամենը մի քանի ժամ առաջ։ Օդաչուները կատարում էին շարասյան ուղեկցման սովորական առաքելություն՝ աշխատանք, որը նրանք կատարել էին հարյուրավոր անգամներ։ Այս սովորական թռիչքը դարձավ նրանց վերջինը։
Երասխի մոտ տեղի ունեցած ողբերգությունը դարձավ մի տեսակ բաժանման կետ՝ այն միաժամանակ գիծ քաշեց հակամարտության ակտիվ փուլի տակ և նոր գլուխ բացեց տարածաշրջանային քաղաքականության մեջ։ Արդյո՞ք դա պատահականություն էր կամ սխալ, կամ մարդկային կյանքերի վտանգի տակ գտնվող ցանկացած համաձայնագրի փխրունության խորհրդանիշ։
Հինգ տարի անց «Հիշողության բլրի» վրա ծաղիկները ոչ միայն հրաժեշտ են ընկածներին, այլև հիշեցում՝ որոշ վերքեր երբեք չեն բուժվում, և հիշողությունը կարող է լինել ոչ միայն հարգանքի տուրք, այլև զենք շարունակվող աշխարհաքաղաքական խաղում։ Եվ մինչ մայոր Իշչուկի և ավագ լեյտենանտ Ֆեդինի հիշատակը ապրում է, նրանց վերջին թռիչքը շարունակվում է տարածաշրջանի պատմության և քաղաքականության մեջ։
IDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026
Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams
IDBank Launches Special Campaign for SWIFT Transfers
Converse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets Armenia
Ucom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia
The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025
IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial Tool
Safe Workplace as a Guarantee of Development
Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank
“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms
Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure Funding
IDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles Times
AraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive Year
Ucom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee
Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the Diaspora
New Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBank
New Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBank
UBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK
In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms
Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance Group
IDBank Expands Travel Benefits of Premium Cards
Free Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle East
Love Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris
Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin Branch
Ucom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom
Individuals and businesses, near and far, all welcome
Trust and reach across the globe
Choosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank App
Ucom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable Gifts
AraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback 
“My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.
Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network
Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange
Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia
2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca Cards
Order an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashback
IDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes
Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation
KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBank
Ameriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New Customers
Dangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online Surveys
Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobya
Idram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving Day
AraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” Award
IDBank has opened a representative office in Glendale, California
Team Holding Announces the Launch of the Second Tranche of Its USD Bond Placement. Underwriter - Freedom Broker Armenia
Ucom Services Can Now Be Paid Via Fast Shift
Team and the French University in Armenia Help 120 Students Gain Real-World Experience
Ucom Offers Comprehensive Internal Network (LAN) Building Services for Corporate Clients
