Արցախի բռնակցումն Ադրբեջանին. «Գողգոթա» 20-րդ դարում. Արցախի պատմությունը՝ մաս 9-րդ (տեսանյութ)
CULTUREՍեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին
Ռուսաստանում 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո ժամանակավոր կառավարությունը Արցախը, Գանձակը, Ախալքալաքը և Շարուր-Նախիջևանը ճանաչեց որպես հայկական տարածքներ: Այս հանգամանքը դուր չեկավ հատկապես հարավկովկասյան մուսուլմաններին:
Արդեն 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից Հարավային Կովկասն անջատվեց Ռուսական կայսրությունից։ Իշխանությունը անցավ հայերի, վրացիների և ազերի-թուրքերի ներկայացուցիչներից կազմված Անդրկովկասյան սեյմին։ Խախուտ այդ միությունը շուտով փլուզվեց։ 1918-ի մայիսի 27-ին «Մուսավաթ» կուսակցությունը նախկին Բաքվի և Ելիզավետպոլի նահանգները հռչակում է ադրբեջանական և առաջին անգամ հավակնում պատմական Հայաստանի բաղկացուցիչ մաս հանդիսացող Ղարաբաղին ու Զանգեզուրին։ Իրանական Ատրպատականին հավակնելու համար էնվերի եղբոր՝ Նուրի փաշայի խորհրդով այս նորաթուխ մուսուլմանական պետությունը անվանվեց Ադրբեջան, որը թուրքական օկուպանտների օգնությամբ շտապում էր վերջ տալ Լեռնային Ղարաբաղի ինքնուրույնությանը։
Թուրք սպաների խորհրդատվությամբ տեղի մոււսուլմաններից հրոսակախմբեր ձևավորվեցին։ Առանձնապես դաժանորեն էր գործում այսպես կոչված «Վայրի դիվիզիան», որի հսկողության տակ էր գտնվում Շուշի-Եվլախ ճանապարհը։ Մուսավաթականները և նրանց թուրք տերերը որոշեցին Ղարաբաղի հարցը լուծել զինված ճանապարհով: Աղդամում տեղակայված թուրքական երկրորդ դիվիզիայի հրամանատար Ջեմիլ Ջահիդ Բեյը վերջնագիր ուղարկեց Ղարաբաղի կառավարությանը՝ չդիմադրելու և հպատակվելու պահանջով։
Նա միաժամանակ պահանջեց «հեռու մնալ Անդրանիկից»: Արցախում օրհասական վիճակը չփոխվեց, երբ Այսրկովկասում Առաջին աշխարհամարտում պարտված Օսմանյան կայսրությանը փոխարինեց Բրիտանական կայսրությունը: Չնայած Հայաստանի Հանրապետության ծանր վիճակին՝ կառավարությունը 1920-ի ապրիլի 14-ին Զանգեզուրից Վարանդա ուղարկեց Դրոյին, իսկ Ղափանից Դիզակ՝ Նժդեհին։
Արդեն ապրիլի 28 –ին Ադրբեջանում խորհրդային կարգերի հաստատումը նոր արհավիրքներ բերեց արցախահայությանը։ Երեկվա մուսավաթականները, մորթափոխվելով, դարձան բոլշևիկներ։ Արցախի հարցի շուրջ վիճաբանությունները նոր ընթացք ստացան Հայաստանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո։ Ստալինի ներկայությամբ Կովկասյան բյուրոյի պլենումը 1921-ի հուլիսի 4-ին, լսելով խնդրո առարկա հարցը, ձայների մեծամասնությամբ վճռում է Լեռնային Ղարաբաղը վերամիավորել Խորհրդային Հայաստանին։ Նարիմանովը բողոքում է սույն որոշման դեմ և պահանջում հարցը տեղափոխել կուսակցության Կենտկոմ։
Հուլիսի 5-ին նորից գումարվում է Կովկասյան բյուրոյի նիստը, որի ժամանակ, առանց քննարկելու և քվեարկության դնելու, կամայականորեն որոշվում է Լեռնային Ղարաբաղը միացնել Ադրբեջանին: Փաստացի, Լեռնային Ղարաբաղի ճակատագիրը որոշվեց ոչ սահմանադրական և իրավասություն չունեցող կուսակցական մարմնի կամայական որոշմամբ՝ համարյա թե մի ամբողջ դարի կտրվածքով ապահովելով Արցախի հայության «Գողգոթայի» շարունակականությունը:
«Արցախի պատմությունը» նախագծի 9-րդ մասը (ԱՐՑԱԽԻ ԲՌՆԱԿՑՈՒՄՆ ԱԴՐԲԵՋԱՆԻՆ. «ԳՈՂԳՈԹԱ» 20-ՐԴ ԴԱՐՈՒՄ) ամբողջությամբ՝ տեսանյութում.
Customer Appreciation Day - This Time at IDBank’s “Erebuni” Branch
Results of the Junius Tournament Announced: The Next Round Ahead
Ucom Expands International Roaming Capabilities
"Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking Scams
Mher Ananyan joins Unibank's Management Board
Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game
Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive
IDBank Introduces the New Mastercard World Card with Exclusive Travel Benefits and a Special Launch Campaign
Converse Bank and Visa expand their strategic partnership to introduce new customer solutions 
Ucom and FPWC Ensure Round-the-Clock Wildlife Monitoring in Gnishik Through Solar Energy
Idram and IDBank Support Startups at Seaside Startup Summit
It is now possible to register in Unibank’s mobile application through imID as well
“Free In-Game Bonuses”: IDBank Warns About Cyberattacks Targeting Schoolchildren
Moody's affirms Converse Bank's ratings and changes outlook to positive from stable
New Achievements in Europe: "Armenian Virtuosos" Scholarship Recipients Embark on Educational Trips to Prestigious Music Academies
Rate.Trading Platform at Seaside Startup Summit: IDBank Introduces an Innovative Solution
Khachaturian Rooftop Grand Opening Supported by IDBankc
Ucom’s Sales and Service Center Reopens at 24/2 Shahumyan Street in Ararat
Scholarship recipients of the “Armenian Virtuosos” Program participated in the Järvi Academy and Pärnu Music Festival in Estonia, representing Armenia on the international stage
Ucom Supports the Installation of a 15 kW Solar Power Plant at the Vayk Sports School
New Financial Skills at the Davidbek Games: Idram&IDBank
CashIn Services at AraratBank ATMs: Fast, Simple, and Secure
Ucom Sales and Service Center Reopens at 3/47 Yerevanyan Street in Yeghvard
Up to 25% idcoin when purchasing Flyone flight tickets: Idram&IDBank
Converse Bank Named Armenia’s Best Digital Bank for Consumers by Euromoney
Ucom and Microsoft Innovation Center Help School Students Build Cybersecurity Skills
Ucom Supports Installation of 10 kW Solar Plant in Shenavan, Lori
Unibank to Raffle a Trip to Italy
Customer Appreciation Day in Vanadzor: IDBank
Haik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classical Orchestra’s 2025/2026 Season
My Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July
Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunity
IDBank warns of scam calls impersonating pension funds
A little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME
Idram is the general partner of the "Towards Conscious Parenting 2026" annual conference 
Polytechnic University Graduation Ceremony Held with the Support of Unibank
Converse Bank Completes the Placement of EBRD Bonds
From Financial Adventures to Great Victories: The 4th Junius Financial Online Tournament Wrapped Up
The Power of One Dram and the Armenian State Symphony Orchestra Conclude the Forest Project Launched in Shirak
EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia
Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank
Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank
Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month
"Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality
Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages
Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank
"Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick"
“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia
AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025
Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in Armenia 
