Կապանի տարածքում հայտնաբերվել է 4-5-րդ դարերի եռանավ բազիլիկ եկեղեցու հիմքեր ու սյուների խարիսխներ
CULTUREՍեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին
Ստեփանոս Օրբելյանի «Հայոց պատմություն» գրքում, 5-րդ դարի իրադարձությունների վերաբերյալ, հիշատակվում է. «Եվ Կապանից այստեղ եկավ հայր Հովհաննեսը, վանականներին վերցնելով գնաց գետի ափը և Տիրոջից խնդրեց վանականների կարիքների համար ձուկ շնորհել…» (էջ 118)։
Ստեփանոս Օրբելյանի հիշատակած Կապան բնակավայրը գտնվում է ներկայիս Սյունիքի մարզկենտրոն Կապան քաղաքից դեպի Քաջարան տանող ճանապարհի ձախակողմյան ոչ բարձր բլրի վրա՝ Ողջի գետի աջ ափին։ Տեղացիները տարածքն, որը այժմ ամբողջությամբ անտառապատ է, անվանում են «Տանձու լենջ»։ Այստեղ դեռևս 5-րդ դարում գոյություն է ունեցել Սյունյաց իշխանների բնակավայր-ամրոցը, որը 10-րդ դարում արդեն վերածվել էր քաղաքի՝ Սյունիքի թագավորների նստավայրի և մայրաքաղաքի։ Սյունիքի թագավորության անկումից հետո բնակավայրը կորցրել է իր նշանակությունը, լքվել և ամայացել։
ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտից հայտնում են, որ ներկայումս ինստիտուտի հնագիտական արշավախումբը տարածքում իրականացնում է պեղումներ։ Պեղումների ղեկավար, հնագետ Գագիկ Սարգսյանի տեղեկացմամբ, այստեղ որոշ ուսումնասիրություններ կատարվել էին դեռևս խորհրդային տարիներին, և հնավայրը ճանաչվել էր որպես պատմամշակութային հուշարձան։ Սակայն նման ծավալով համակարգված պեղումներ և համալիր ուսումնասիրություններ առաջին անգամ են իրականացվում։
Հուշարձանի տարածքում պահպանվել են բազմաթիվ շինությունների հիմքեր, պատեր ու ավերակներ։ Առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացնում թագավորական պալատը, որի տարածքում շինությունները պատկանում են տարբեր ժամանակաշրջանների։ Ավելի ուշ կառուցված շինության տակ հայտնաբերվել են վաղ շրջանի (4-5-րդ դարերի) եռանավ բազիլիկ եկեղեցու հիմքեր ու սյուների խարիսխներ։ Եկեղեցու պայտաձև խորանի եզրամասի վրա հետագայում կառուցվել է պատ։ Շինության հատակը սկզբնապես եղել է սալապատ, սակայն հետագայում մոտ 25 սմ լցանյութի վրա դրվել է նոր սալահատակ։
Եկեղեցուն հարևանությամբ բացվել է նաև քարով կառուցված մոտ 1,2 մ տրամագծով ձիթհան։ Այսպես կոչված պալատական համալիրից մոտ 30 մ հարավ պահպանվել է մեկ այլ շինության ավերակ, որը եղել է փոքր չափերի մատուռ՝ ուղղանկյուն խորանով։ Չնայած տարածքի ամբողջությամբ անտառապատ ու մացառապատ լինելուն, հստակ տեսանելի է, որ բնակավայր-ամրոցատեղին ամբողջությամբ պարսպապատ է եղել։ Որոշ հատվածներում պարիսպները կառուցված են երկշերտ։
Կառույցների արևելյան կողմում պահպանվել է նաև երբեմնի հզոր աշտարակի մի հատված՝ մոտ 4 մ բարձրությամբ, որտեղից գտնվել է ամրոցի մուտքերից մեկը։
Պեղումները շարունակվում են, և հնագետների առջև դեռևս բազմաթիվ բացահայտման ենթակա հարցեր կան։
Arega Hovsepyan is our candidate for Chair of the Committee on European Integration
The Final Round of the Junius Tournament Has Begun
Awards Ceremony for the “Top 100 Students of Armenia” Competition: Presentation of Certificates
New Samsung Galaxy A27 as Part of Ucom’s Special “Back to School 2026” Offer
Millennials, Gen Z, or Gen Alpha: How Different Generations Prepare for the New School Year: Idram&IDBank
Financial Literacy at the Republican Center for Children and Youth Tent Camp: Idram & IDBank
Unlocking the Secrets of the Financial World at ''Hayordi'' Camp with Idram&IDBank
Ucom Supports the Second Phase of ArmDrone’s FPV Drone Educational Program
"The Power of One Dram" to "Orran" Charitable Non-Governmental Organization
Ucom and Microsoft Innovation Center’s Cybersecurity Education Program Concludes with a Mini CTF Competition
Customer Appreciation Day - This Time at IDBank’s “Erebuni” Branch
Results of the Junius Tournament Announced: The Next Round Ahead
Ucom Expands International Roaming Capabilities
"Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking Scams
Mher Ananyan joins Unibank's Management Board
Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game
Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive
IDBank Introduces the New Mastercard World Card with Exclusive Travel Benefits and a Special Launch Campaign
Converse Bank and Visa expand their strategic partnership to introduce new customer solutions 
Ucom and FPWC Ensure Round-the-Clock Wildlife Monitoring in Gnishik Through Solar Energy
Idram and IDBank Support Startups at Seaside Startup Summit
It is now possible to register in Unibank’s mobile application through imID as well
“Free In-Game Bonuses”: IDBank Warns About Cyberattacks Targeting Schoolchildren
Moody's affirms Converse Bank's ratings and changes outlook to positive from stable
New Achievements in Europe: "Armenian Virtuosos" Scholarship Recipients Embark on Educational Trips to Prestigious Music Academies
Rate.Trading Platform at Seaside Startup Summit: IDBank Introduces an Innovative Solution
Khachaturian Rooftop Grand Opening Supported by IDBankc
Ucom’s Sales and Service Center Reopens at 24/2 Shahumyan Street in Ararat
Scholarship recipients of the “Armenian Virtuosos” Program participated in the Järvi Academy and Pärnu Music Festival in Estonia, representing Armenia on the international stage
Ucom Supports the Installation of a 15 kW Solar Power Plant at the Vayk Sports School
New Financial Skills at the Davidbek Games: Idram&IDBank
CashIn Services at AraratBank ATMs: Fast, Simple, and Secure
Ucom Sales and Service Center Reopens at 3/47 Yerevanyan Street in Yeghvard
Up to 25% idcoin when purchasing Flyone flight tickets: Idram&IDBank
Converse Bank Named Armenia’s Best Digital Bank for Consumers by Euromoney
Ucom and Microsoft Innovation Center Help School Students Build Cybersecurity Skills
Ucom Supports Installation of 10 kW Solar Plant in Shenavan, Lori
Unibank to Raffle a Trip to Italy
Customer Appreciation Day in Vanadzor: IDBank
Haik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classical Orchestra’s 2025/2026 Season
My Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July
Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunity
IDBank warns of scam calls impersonating pension funds
A little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME
Idram is the general partner of the "Towards Conscious Parenting 2026" annual conference 
Polytechnic University Graduation Ceremony Held with the Support of Unibank
Converse Bank Completes the Placement of EBRD Bonds
From Financial Adventures to Great Victories: The 4th Junius Financial Online Tournament Wrapped Up
The Power of One Dram and the Armenian State Symphony Orchestra Conclude the Forest Project Launched in Shirak
EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia
