«Ամեն ինչի դեմ պայքարեցինք, ամեն ինչին հաղթեցինք, բայց պատերազմի դեմ անզոր եղանք». սերժանտ Հայկ Մուրադյանն անմահացել է 2022 թ. սեպտեմբերի 13-ին Կուտականի դիրքերում. «Փաստ»

INTERVIEW 3 May, 2025 12:34

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

«Դպրոցում էի սովորում, ծանոթացանք մեր ընկերների միջոցով: Իմ նկարն ուղարկել էին իրեն, տեսել էր, եկել դպրոց: Սկսեցինք բոլորից գաղտնի շփվել, մեր շփումը տևեց մեկ տարի մեկ ամիս: Այդ ընթացքում ընդունվեցի Մանկավարժական համալսարան: Նա այդքան էլ համաձայն չէր դրան»,-«Փաստի» հետ զրույցում իր ու Հայկի սիրո պատմությունն է վերհիշում Արմինեն: Պատմում է՝ երբ Հայկն ընտանիքի հետ եկել է իրենց տուն՝ իր ձեռքը խնդրելու, հայրիկը կտրականապես դեմ է եղել: «Բայց խնդիրը ոչ թե Հայկն էր, այլ հայրիկս չէր կարողանում հարմարվել այն մտքի հետ, որ իր աղջիկները պետք է ամուսնանան»: Հայկն էլ որոշում է փախցնել Արմինեին: Ֆիլմի կադրի պես աչքիս առաջ է հայտնվում Հայկի ու Արմինեի փախուստը: 2021 թ. փետրվարի 6-ին նրանք ընտանիք են կազմում: «Ամուսին, հայր, ընկեր, եղբայր, ամեն ինչ էր ինձ համար:

Հայկը յուրահատուկ, այնքան լավ հատկանիշներով օժտված մարդ էր, բարի էր, լավ ամուսին, լավ զավակ իր ծնողների համար: Ես իր հետ ապրել եմ մեկ տարի և ութ ամիս: Երբևէ ինձ չի նեղացրել: Եթե նեղանայինք էլ իրարից, ապա դա հինգ րոպե էր տևում: Երբ դիրքեր էր բարձրանում, անընդհատ զանգում էր, գրում: Տուն մտնելիս, երբ աչքին չէի երևում, անմիջապես ասում էր՝ ո՞ւր է Արմինեն: Սիրով ամուսիններ ենք եղել: Իր սերն անկեղծ էր: Միշտ ասում էր՝ ես քեզ իմ կյանքից շատ եմ սիրում»: Հայկը ծառայել է Հայկական բանակում, մասնավորապես՝ Արարատում՝ Զոդում: Մասնակցել է նաև Քառօրյա պատերազմին: Արմինեն նշում է՝ ժամկետային զինծառայությունից վերադառնալուց հետո ամեն տարի մեկնել է արտագնա աշխատանքի Ռուսաստանի Դաշնություն: «2021 թվականին էլ պետք է գնար, բայց մեր ամուսնությունից հետո որոշեց էլ չմեկնել:

Հայկի եղբայրը պայմանագրային զինծառայող էր, 44-օրյա պատերազմի մասնակից: Նա, կարծես, դուրս եկավ ծառայությունից, իր փոխարեն Հայկը գնաց»: 2021 թ. մարտի 25-ից Հայկն անցնում է պայմանագրային զինծառայության: Ծառայում էր Կուտականի դիրքերում: «Հաճախ էի ասում, որ անհանգստանում եմ իր համար, վախենում, խնդրում էի, որ դուրս գա ծառայությունից: Բայց Հայկը բացասական պատասխան էր տալիս՝ որ ես դուրս գամ, մյուսը դուրս գա, ո՞վ պաշտպանի մեր հայրենիքը: Երբ հետո արդեն մեր տղան էր ծնվել, ասաց՝ ես որ չգնամ, իմ ճուտիկին ու կյանքին ո՞վ պետք է պաշտպանի»:

Հիմա Արմինեն հաճախ է հիշում իրենց համատեղ կյանքի վերջին ամիսը: «Վերջին մեկ ամսում բավականին փոխվել էր, գուցե դա կոպտություն անվանեմ, բայց իրեն բացարձակ բնորոշ բան չէր: Օգոստոսի 31-ի գիշերը՝ դիրքեր բարձրանալու նախորդ օրը, հարցրեցի իրեն՝ Հա՛յկ, փոխվել ես, էլ ինձ չե՞ս սիրում: Պատասխանեց. «Ինչո՞ւ ես նման հարցեր տալիս, դու այդ հարցի պատասխանը գիտես: Ա՛մ, կգա ժամանակ, կասես՝ երանի ամեն օր այսպես լիներ»: Հարցրեցի իրեն՝ ե՞րբ է գալու այդ ժամանակը: «Երբ եկավ, դու կիմանաս»: Հետո արդեն հասկացա իր խոսքերը: Երբեմն մտածում եմ, որ իր այդ կոպտությամբ ուզում էր ինձ իրենից հեռացնել, որ հետո ինձ համար դժվար չլինի, բայց նման բան չէր կարող ու չի կարող լինել»:

2022 թ. սեպտեմբերի 1-ին Հայկը բարձրանում է դիրքեր՝ 15 օր անց տուն վերադառնալու ակնկալիքով: «Այդ օրերին հայրիկս, որ նույնպես զինվորական է, շարային մասի պետ, Հայկին ասել էր՝ քեզ ուղարկեմ դասերի: Բայց Հայկը հրաժարվել էր, ես էլ իրեն հարցրեցի՝ ինչո՞ւ չես գալիս, քեզ կարոտել ենք, դու մեզ չե՞ս կարոտել: Արձագանքեց. «Երկու օր է մնացել դիրքերից իջնելուն, կգամ, կարոտս կառնեմ»: Սեպտեմբերի 12-ին անընդհատ զանգում էր, երկար զրուցում էինք: Հենց այդ գիշեր էլ պատերազմը սկսվեց: Պատերազմը գիշերը տասներկուսն անց հինգ րոպե է սկսվել: Հայկն ինձ զանգահարել էր, տղաս փոքր էր, ես էլ այդ ժամանակ քնով էի անցել: Արթնացա ժամը մեկին: Հայկից և մեր հարևանից՝ Անուշիկից, որի ամուսինը ևս զինվորական էր, բաց թողնված զանգեր ունեի: Անուշիկին զանգեցի և իրենից իմացա պատերազմի լուրը: Զանգն անջատեցի և զանգեցի Հայկին: Նա պատասխանեց՝ հանգստացի, արևս, ամեն ինչ լավ է»:

Պատերազմի լուրից ընտանիքում բոլորն իրար են անցնում: «Նորից Հայկի հետ խոսեցի՝ դու խոստացել էիր, որ կգաս: «Ա՛մ, սենց ստացվեց, ես էլ չէի ուզի»: Գիշերը ժամը երեքից հետո իր հետ այլևս կապ չենք ունեցել»: Այդ ընթացքում Հայկը հասցնում է Ախպրաձորում բնակվող քրոջը զանգահարել, հորդորել, որ երեխաներին վերցնի և դուրս գա գյուղից, քանի որ առաջին հարվածները այդտեղի դիրքերի ուղղությամբ էին»:

Սկսվում է մղձավանջը նաև այն պատճառով, որ այն ընթացքում, երբ Հայկից ընտանիքը լուր չի ունենում, նրա հեռախոսը հասանելի է լինում: «Դեպքից երևի թե երկու օր հետո մեր հարևանը զանգահարեց, թե հավելվածներից մեկով նկատելի է, որ Հայկն օնլայն է: Իրեն ուղարկված իմ բոլոր հաղորդագրությունները տեղ էին հասել: Հետո զանգեց ինձ, բայց զանգն անմիջապես անջատվեց: Սկեսուրիս քույրն էլ ասաց՝ դա նշան է, որ Հայկն ինչ-որ տեղ պատսպարվել է: Հաջորդ առավոտյան իր համարից ինձ թուրքերենով նամակներ էին գրում, հետո նկար ուղարկեցին: Հայկի նկարն էր: Սեպտեմբերի 21-ին է իմ ծննդյան օրը: Այդ օրն արգելել էի որևէ մեկին ինձ շնորհավորել, ասում էի՝ եթե Հայկն ինձ չի շնորհավորում, ինձ ոչինչ հետաքրքիր չէ: Երկու օր անց Հայկին գտանք: Ծնողները գնացին արյուն հանձնելու, բայց հայրիկս արդեն գիտեր, որ իրեն Մարտունի են բերել»:

Հայկը զոհվել է սեպտեմբերի 13-ին Կուտականի դիրքում: Շատ մեծ դժվարությամբ են հարազատները Արմինեին հայտնել նրա զոհվելու լուրը: «Տղաս այդ ժամանակ ընդամենը երկու ամսական էր: Հայկն այնքան շատ էր երազում «պապա» բառը լսելու մասին: Ասում էր՝ բա որ գնամ դիրքեր, ու իմ տղեն «պապա» ասի, ես ի՞նչ եմ անելու: Հիմա ես եմ իրեն այդ հարցը տալիս՝ հիմա նայում ես մեր տղային, ի՞նչ ես անում: Երբ ծաղիկներ ենք գնում, տղաս հարցում է՝ մա՛մ, պապայի համա՞ր է: Երբ գնում ենք Հայկի մոտ, վազում և փաթաթվում է քարին»:

Ապրելու ուժի մասին: «Միշտ ասում եմ՝ ամեն ինչի դեմ պայքարեցինք, ամեն ինչին հաղթեցինք, բայց պատերազմի դեմ անզոր եղանք: Մտածում եմ՝ երանի իր փոխարեն ես լինեի, Հայկն ինձ կորցներ, բայց ես իրեն չկորցնեի: Իր սերն ու ջերմությունն ինձ համար անփոխարինելի են: Ինձ հիմա միայն մեր տղան է ուժ տալիս, ուրիշ ոչ մի բան»:

Արմինեն սկեսրոջ խորհրդով շարունակում է ուսումը Վարդենիսի Վ. Համբարձումյանի անվան ինստիտուտում: «Իմ Հայկի ծնողները ընտանիքը սիրող, կարեկցող ու հոգատար մարդիկ են, միշտ ինձ ասում են՝ դու մեր Հայկն ես, դու մեր Հայկի փոխարեն ես»:

Հ. Գ. -Սերժանտ, դասակի հրամանատարի տեղակալ Հայկ Մուրադյանը հետմահու պարգևատրվել է «Մարտական ծառայություն» մեդալով: Հուղարկավորված է Գեղարքունիքի մարզի հայրենի Ծովակ գյուղի գերեզմանատանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում