Գիտնականները 60 տարի առաջ կորցրած համակարգչային ծածկագրից վերակենդանացրել են աշխարհի առաջին չաթբոտը
ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՍեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին
Գիտնականները վերականգնել են աշխարհի առաջին չաթ-բոտը` ELIZA-ն, վաղուց մոռացված համակարգչային կոդից, և այն դեռ լավ է աշխատում, հաղորդում է Live Science-ը:
Օգտագործելով MIT-ի արխիվների փոշոտ տպագրությունները՝ այս «ծրագրային հնագետները» հայտնաբերել են հնացած ծածկագիրը, որը կորել էր 60 տարի և այն կյանքի կոչել:
ELIZA-ն մշակվել է 1960-ականներին MIT-ի պրոֆեսոր Ջոզեֆ Վեյզենբաումի կողմից և անվանվել է Էլիզա Դուլիթլի անունով՝ Պիգմալիոն պիեսի գլխավոր հերոսուհու։
Որպես լեզվական մոդել, որի հետ օգտատերը կարող էր փոխազդել, ELIZA-ն զգալի ազդեցություն ունեցավ ժամանակակից արհեստական ինտելեկտի (AI) վրա, գրում են հետազոտողները arXiv նախնական տպագրության տվյալների բազայում հրապարակված հոդվածում:
ELIZA-ի համար գրված DOCTOR սցենարը ծրագրավորվել էր հարցերին պատասխանելու համար, ինչպես հոգեթերապևտը:
ELIZA չաթբոտը կյանքի կոչելը դժվար էր: Այն պահանջում էր մաքրել և կարգաբերել կոդը, ինչպես նաև ստեղծել էմուլյատոր, որը մոտ էր 1960-ականներին ELIZA-ի համակարգչին: Վերակառուցելով կոդը՝ հետազոտողների թիմը դեկտեմբերի 21-ին 60 տարվա մեջ առաջին անգամ գործարկեց ELIZA-ն:
«Դա գործի դնելով՝ մենք ցույց տվեցինք, որ սա իսկապես ELIZA-ի իրական գծի մի մասն է, և որ այն ոչ միայն աշխատում է, այլև շատ լավ է աշխատում», - ասում է հետազոտության համահեղինակ Ջեֆ Շրագերը:
Սակայն գիտնականների թիմը կոդի մեջ նաև սխալ է հայտնաբերել, որը նրանք որոշել են չշտկել: «Դա կկործանի արտեֆակտի իսկությունը», - բացատրեց Շրագերը, «կարծես մենք ուղղեցինք բնօրինակ Մոնա Լիզայի սխալը»: Ծրագիրը խափանում է, եթե օգտատերը մուտքագրի այնպիսի թիվ, ինչպիսին է «Այսօր դուք ունեք 999», գրում են հետազոտության հեղինակները։
«Չնայած ELIZA-ն ընկալվում էր որպես մարդ-համակարգիչ հաղորդակցության հետազոտական հարթակ, այն ժամանակ այն այնքան նոր էր, որ նրա «չաթբոտի» բնույթը գերակայում էր իր հետազոտական նպատակներից», - ասում է Շրագերը:
Հետևեք մեզ՝ այստեղ
Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages
Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank
"Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick"
“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia
AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025
Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in Armenia
Unibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan
Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet
AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders
Business registration is now available at Unibank
Up to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa Cards
AI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers
Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run.
Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlook
Ucom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street
Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams
Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement
AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing Impairments
Ucom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026
Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in Barcelona
Top Travel Destinations of 2026: IDBank
Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia
Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook
''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes
Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBank
Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook
''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram''
Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure
IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026
Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBank
Wildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase Service
ZCMC Joins the United Nations Global Compact
Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee
From Small Steps to Big Changes: “The Power of One Dram” Turns 6
Junius is back — with a new tournament and valuable prizes
Ameriabank and FMO Sign EUR 120 Million Agreement to Support MSMEs and Advance Green Finance in Armenia
International Children’s Day with EU and “Armenian Virtuosos”
There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan
Firebird’s AI Megaproject Enters Final Stage of Phase One Construction
0% Commission on Leveraged Share Purchases via the ARARATBANK Trading Platform
Customer Appreciation Day in Gyumri: IDBank
Solis CJSC, managed by Amber Capital and combining a portfolio of solar power plants, issues bonds
Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in a Panel Discussion at RISE Powered by Silicon Mountains
Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank
Ameriabank Won in 4 Categories at AMX Awards 2026
Idram Becomes a Partner of “Little Mher”
Unibank has launched instant transfers by phone number
Unisport Crowned Armenian Futsal Premier League Champion
On May 30, "Unisport" will compete for the title of the Armenian champion
With IDBank’s Support, Ian Gillan and Tony Iommi Awards Established at Gyumri Music School No. 6 
