Մեծից փոքր կռվել ու մինչև վերջ պահել են Սարուշենը, դիմադրել՝ մինչև գյուղում մնացած մարդիկ տարհանվեն
SOCIETYՍեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին
Նախքան 2023 թվականի սեպտեմբերյան իրադարձություններն ու Արցախի հայաթափումն Ասկերանի շրջանի Սարուշեն գյուղը գրեթե ամեն օր հայտնվում էր Արցախի ՊԲ և ՆԳՆ պաշտոնական հաղորդագրություններում։ Սարուշենն առաջնագիծ էր դարձել 2020 թվականի պատերազմից հետո, իսկ այստեղ հրադադարի խախտումները պարբերաբար էին, տեղացիների համար՝ սովորական։
Գյուղի, հայրենիքի հանդեպ ունեցած սերը սարուշենցիներն ապացուցել են այնտեղ մնալով, թշնամու «քթի տակ» վարուցանք անելով, ընտանիք կազմելով, նոր ծնունդների կյանք տալով։
Համայնքի ղեկավար Կարեն Գասպարյանը, MediaHub-ին պատմելով Սարուշենի մասին, ափսոսանքով ասաց, որ չնայած գյուղացիների մղած հերոսական ճակատամարտին, Արցախի կորստով ամեն ինչ արժեզրկվեց. «Մինչդեռ, մենք հրազենային միջոցներով կռվում էինք անհավասար մարտում, անօդաչու սարքերի ու հրետանու հարվածների տակ»։
Սեպտեմբերի 19-ին, առավոտյան ժամը 11-ի սահմաններում, Սարուշենում նկատել են հարևան Սարգսաշեն գյուղից առաջ եկող ադրբեջանական զորքին։ Հավաքվել են տղամարդկանցով, առաջին ազատամարտում հաղթանակ կերտած վետերաններից մինչև պատանիներ։ Զինվել են ունեցած միջոցներով ու կանխել թշնամու առաջխաղացումը դեպի իրենց գյուղ։
«Կեսօրին մեզ վրա եկան առաջին հրթիռները։ Գյուղացիներից կազմված կամավորական ջոկատը միացավ աշխարհազոր ուժերին ու պաշտպանության բանակի զորքին։ Մենք դիրքավորվել էինք չպահվող հատվածներում և կռվում էինք։ Ցավոք, ադրբեջանական զորքի առաջխաղացումը կասեցնելիս Սարուշենից 10 հոգի զոհվել են, մեծ թվով գյուղացիներ վիրավորվել»,- ասաց համայնքի ղեկավարը։
Գնալով մարտերն ավելի էին թեժանում, դիրքերից ընդամենը 3 կմ հեռավորության վրա բնակավայրն էր, կանայք, երեխաներ, անօգնական ծերեր։ Այդ մեկ օրվա ընթացքում կյանքը տեղափոխվել էր ստորգետնյա տներ, ամենուր մահ էր ու սարսափ։ Սարուշենի պես ծաղկուն գյուղը նման էր ուրվական-բնակավայրի։
«Տեսնելով, որ շատ ենք զոհեր տալիս ու հնարավոր չէր շարունակել մարտը, տղաներին հորդորել եմ չնահանջել, չլքել դիրքը, դիմադրել՝ մինչև գյուղում մնացած մարդկանց կտարհանենք»,- ասաց մեր զրուցակիցը։
Կարեն Գասպարյանի խոսքով՝ 2020 թվականի պատերազմից հետո Սարուշենից անտառային այլընտրանքային ճանապարհ են կառուցել դեպի Մսմնա գյուղ։ Այդպես բնակիչների մեծ մասը ոտքով, ով հնարավորություն է ունեցել՝ ավտոմեքենայով լքել են Սարուշենը։ Համագյուղացի Շաբո Գրիգորյանն իր բեռնատարով հիմնական ճանապարհով օգնության է դուրս գալիս գյուղացիներին ընդառաջ, բայց Խաչմաչի խաչմերուկում ադրբեջանցիները սպանում են վերջինիս։
«Նույն հատվածում նրանք սպանել են սարուշենցի ևս մեկ խաղաղ բնակչի։ Հակառակ մեր զգուշացումների, գյուղացիներից մեկը վիրավորված բարեկամին իր մեքենայով փորձել է հասցնել Ստեփանակերտ՝ դարձյալ հիմնական ճանապարհով։ Կրակել են մեքենայի վրա, երկուսին էլ սպանել տեղում»,- պատմեց դեպքերի ականատեսը։
Սեպտեմբերի 19-ի գիշերը սարուշենցիները տարհանվել են դեպի Ստեփանակերտ։ Բնակիչներին տեղափոխելու ճանապարհն էլ հեշտ չէր, նախ, այն առումով, որ Կարենը 3 անգամ գնացել ու հետ է եկել, ապա անընդհատ կրակում էին նաև այդ միկրոավտոբուսի ուղղությամբ։ Կարենը՝ որպես առաջնորդ ու համայնքի ղեկավար, հետո միացել է տղաներին։
«Վիրավորներ շատ կային, պիտի ժամանակին տեղափոխեինք»,- ասում է նա ու հավելում, որ մտքով չի էլ անցել, որ մի քանի ժամ հետո ինքն էլ վիրավորում կստանա.
«Վիրավորներին իմ ավտոմեքենա տեղափոխելիս կրակել են ու պայթեցրել։ Արագ եկել ու գյուղից մեկ այլ մեքենայով նրանց հանել եմ։ Մեքենայի վրա կրակել են, մեջքից բեկորային վիրավորում եմ ստացել, բայց շարունակել եմ վարել։ Այդպես մի քանի անգամ եկել ու հետ եմ գնացել, քանի որ տղերքին խոստացել էի՝ «կգամ, ձեզ էլ կտանեմ»։ Այդ ընթացքում վերքս հասցրել եմ վիրակապել»:
Կրակի դադարից 4 օր անց միայն հնարավոր եղավ փրկարարների օգնությամբ դուրս բերել այն գյուղացիների մարմինները, ովքեր զոհվել էին դիրքերում։ Եվս մեկ մեծահասակ խաղաղ բնակիչ մնացել էր իր տան նկուղում, նրան ևս տեղափոխել են Ստեփանակերտ։ Սարուշենում՝ մեծից փոքր կռվել ու մինչև վերջ պահել են գյուղը։ «Այդպես թշնամուն չի հաջողվել գրավել Սարուշենը։ Տարիքն առած տղամարդիկ անգամ հերթապահել են զենքերով, որ «թուրքը չմտնի, գյուղում մեկի մազը չծռի»,- նշեց նա։
«Սեպտեմբերյան իրադարձությունները խլեցին 16 հոգու կյանք, որից 4-ը՝ վառելիքի պահեստում բռնկված հրդեհից»,- հավելեց մեր զրուցակիցը։
The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest Project
Idram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden Mall
Ucom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers
IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational Foundation
IDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026
Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams
IDBank Launches Special Campaign for SWIFT Transfers
Converse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets Armenia
Ucom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia
The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025
IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial Tool
Safe Workplace as a Guarantee of Development
Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank
“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms
Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure Funding
IDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles Times
AraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive Year
Ucom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee
Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the Diaspora
New Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBank
New Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBank
UBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK
In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms
Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance Group
IDBank Expands Travel Benefits of Premium Cards
Free Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle East
Love Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris
Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin Branch
Ucom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom
Individuals and businesses, near and far, all welcome
Trust and reach across the globe
Choosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank App
Ucom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable Gifts
AraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback 
“My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.
Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network
Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange
Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia
2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca Cards
Order an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashback
IDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes
Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation
KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBank
Ameriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New Customers
Dangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online Surveys
Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobya
Idram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving Day
AraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” Award
IDBank has opened a representative office in Glendale, California 
