Գիտական խմբի ուսումնասիրությունների առարկան գրաֆեն նյութն է, որն ունի ֆիզիկական ունիկալ հատկություններ և կիրառելի է բազմապիսի ոլորտներում. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Ա. Ալիխանյանի անվան ազգային գիտական լաբորատորիայի Փորձարարական ֆիզիկայի բաժանմունքում ձևավորված և Գիտության կոմիտեի հայտարարած մրցույթում դրամաշնորհ շահած գիտական խումբը զբաղվում է գրաֆենային թաղանթների սինթեզով, հետազոտությամբ և կիրառությամբ: Նշվում է, որ բացառիկ ֆիզիկական հատկություններով այս նանոթաղանթներն օժտված են կիրառական մեծ պոտենցիալով: Նարեկ Մարգարյանը ներկայացնում է Ալիխանյանի անվան ազգային գիտական լաբորատորիայի Փորձարարական ֆիզիկայի բաժանմունքը:

«Մեր խումբը կազմված է բացառապես երիտասարդ գիտաշխատողներից: Դիմել էինք քիմիական գազափուլային նստեցման սարքի համար, որով պետք է բարելավենք մեր կողմից ստացված գրաֆենային թաղանթների որակական հատկանիշները: Բնականաբար, մինչ այդ էլ զբաղվում էինք գրաֆենային հետազոտություններով, մեր հետազոտության գրաֆենները ստանում էինք հեղուկ փուլային շերտազատման մեթոդով: Որպեսզի որակական բարելավում ունենանք, դիմեցինք քիմիական գազափուլային սարքի համար և շահեցինք մրցույթում»,«Փաստի» հետ զրույցում նշում է Ալիխանյանի անվան ազգային գիտական լաբորատորիայի գիտաշխատող, Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի դասախոս Նարեկ Մարգարյանը:

Ընդգծում է՝ բաժանմունքում կա մեծ խումբ, դա իր խումբն է, որի հետ աշխատում են: «Սարքի ձեռքբերման այս մրցույթի համար կազմված խմբում ինձանից բացի ներգրավված է եղել ևս մեկ երիտասարդ գիտաշխատող մեր Փորձարարական ֆիզիկայի բաժանմունքից և մեկ ուսանող, որը պրակտիկանտ է մեր բաժանմունքում»,-նշում է մեր զրուցակիցը: Իսկ հիմա կատարվող հետազոտությունների մասին և ոչ միայն:

«Մեր ուսումնասիրությունների առարկան գրաֆեն կոչվող նյութն է, որն իր ֆիզիկական հատկություններով կիրառելի է բազմաթիվ ոլորտներում, նրա ֆիզիկական հատկություններն ունիկալ են: Որպեսզի ընթերցողը հանրամատչելի կերպով պատկերացնի, նման օրինակ բերենք: Պատկերացրեք՝ Օլիմպիական խաղերի է մեկնում մի մարզիկ, որը լավագույն լողորդն է, ծանրամարտիկը, ըմբշամարտիկը, սուսերամարտում ընդհանրապես հավասարը չունի: Այս նյութն առաջատար է և՛ մեխանիկական, և՛ ջերմային, և՛ էլեկտրական, և՛ օպտիկական հատկություններով: Ըստ այդմ, իր կիրառության ոլորտներն էլ բազմապիսի են: Ունենք ևս երկու ընթացիկ նախագիծ, ես մեկի ղեկավարն եմ, մյուսի մասնակիցը: Առաջինը վերաբերում է գրաֆենի հիմքով ինֆրակարմիր տիրույթի՝ ջերմային և համանման ճառագայթումները կլանող թաղանթներին, որը երկակի նշանակության է, կարող է կիրառվել նաև ռազմական կարիքների համար, օրինակ՝ հակառակորդի գիշերային տեսանելիության սարքերից և այլնից քողարկում ապահովելու նպատակով:

Մյուս կիրառությունը նոր սերնդի արեգակնային մարտկոցներում է: Մեր մյուս նախագծի շրջանակներում, որի անդամ եմ նաև ես, պլանավորում ենք ստանալ նոր սերնդի արեգակնային մարտկոցներ գրաֆենի կիրառությամբ: Այս երկու նախագծերի համար ֆինանսավորումը ստացել ենք Գիտության կոմիտեից, սա սարքի դրամաշնորհը չէ: Բացի դա, դրամաշնորհի համար դիմել էինք ԱՄՆում գործող «ARPA» ինստիտուտին (Analysis Research & Planning for Armenia), ստացանք ֆինանսավորում, որով կառուցում ենք համաշխարհային «Iso 6» ստանդարտի, որը հազար դասն է, «Մաքուր սենյակ» լաբորատորիա, որը թույլ կտա էականորեն բարելավել մեր հետազոտությունները, այսինքն՝ միջավայր է, որտեղ նանոտեխնոլոգիաներով զբաղվելու համար կատարյալ պայմաններ կան»,-ընդգծում է Ալիխանյանի անվան ազգային գիտական լաբորատորիայի գիտաշխատողը:

Իսկ վերջում անդրադառնում ենք ավանդական հարցին՝ գիտության ոլորտ, առաջընթաց և խնդիրներ, լուծման ուղիներ: «Տարին տարվա վրա կա դրական դինամիկա: Օրինակ՝ այս տարի աննախադեպ մեծ քանակով դրամաշնորհներ տրվեցին Գիտության կոմիտեի կողմից: Երիտասարդներին գիտության մեջ ներգրավելու տենդենցը ևս շատ ոգևորիչ է: Սակայն ասել, որ բավարար պայմաններ են ստեղծված Հայաստանում գիտությամբ զբաղվելու համար, այդքան էլ ճիշտ չէ: Երիտասարդների ներգրավվածությունը գիտության մեջ էլի մեծ չէ: Այսինքն՝ որոշակի դրական տենդենցներ կան, բայց ներգրավվածությունն այնքան էլ մեծ չէ»,-ասում է մեր զրուցակիցը:

Մեր այն դիտարկմանը՝ իսկ որտեղի՞ց սկսել գիտության նկատմամբ հետաքրքրությունը մեծացնելու, ոլորտում ներգրավված՝ հատկապես պատանիների ու երիտասարդների թիվն ավելացնելու համար, արձագանքն այսպիսին է. «Կարծում եմ՝ պետք է սկսել դպրոցներից, ոչ միայն ուժեղացնել տեխնիկական կրթությունը դպրոցներում, այլև ճիշտ սերունդ դաստիարակել: Երիտասարդները պետք է տեսնեն, որ կարելի է հաճույք ստանալ գիտության մեջ մի նոր բան բացահայտելով: Հիմա երիտասարդներից շատերը հետաքրքրված են ծրագրավորմամբ: Ես կցանկանայի, որ տենդենցն այնպիսին լիներ, որ նրանք ձգտեին դեպի գիտություն, փորձեին բացահայտել բնությունը: Եթե ֆինանսական տեսանկյունից համարժեքություն լիներ, վստահ եմ, որ մեր երիտասարդներից շատերը գիտությամբ կզբաղվեին, երեխաների մոտ պետք է ձևավորվի այդ արժեհամակարգը, որ նրանք ցանկանան գիտության մեջ մի նոր բան բացահայտել: Դպրոցներում այսօր պետք է շատ ուժեղացնել «Ֆիզիկա» առարկայի դիրքերը, արդեն իսկ դպրոցներում ֆիզիկայի մասնագետների խնդիր ունենք, պետք է մտածել այս ուղղությամբ: Եթե ամփոփ, ապա ամեն ինչ պետք է սկսել դպրոցից»,-եզրափակում է Նարեկ Մարգարյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում