Yerevan, 01.March.2026,
00
:
00
BREAKING


Մտավոր ներուժը խթանելու փոխարեն իշխանություններն աղճատում են հանրակրթական համակարգը

ANALYSIS

Յուրաքանչյուր հասարակության բարեկեցության և զարգացման ապահովման կարևորագույն նախապայմաններից մեկը նրա մարդկային կապիտալի և մտավոր ներուժի զարգացածության աստիճանն է։ Հատկապես ներկայիս փուլում տարբեր ուղղություններով մեծ առաջընթաց են գրանցում այն երկրները, որոնք հիմնվում են իրենց մարդկային ռեսուրսների որակական հատկանիշների և մասնագիտական ունակությունների վրա։ Պետության հզորության ապահովման տեսանկյունից բնական ռեսուրսների առկայությունը աստիճանաբար կորցնում է իր գերկարևոր նշանակությունը, քանի որ բնական պաշարների առկայությունը մրցունակության ապահովման տեսանկյունից այլևս առաջնային պլանում չէ։

Դրանով է պայմանավորված, որ բազմաթիվ արաբական երկրներ, որոնց տնտեսությունն ուղղակի նստած է նավթի պաշարների արտահանման վրա, քաջ գիտակցում են, որ շուտով մոտենալու է նավթային դարաշրջանի ավարտը, և միայն էներգակիրներ արտահանելով՝ հնարավոր չէ ներկա իրողությունների պայմաններում ունենալ մրցունակ տնտեսություն և հասարակություն։ Դրա համար էլ այդ երկրները նավթից ստացված եկամուտների ահռելի մասը ներդնում են կրթության, գիտության, գիտատեխնիկական առաջընթացի, նորարարությունների և նորագույն տեխնոլոգիաների ոլորտում։ Օրինակ՝ Արաբական Միացյալ էմիրություններում անգամ արհեստական բանականության նախարարություն է հիմնվել։

Իսկ ինչ վերաբերում է Հայաստանին, ապա մեր երկիրը չունի մեծ բնական պաշարներ, և հիմնական ռեսուրսը մարդկային կապիտալն է ու երկրի բնակչության մտավոր ներուժը։ Որպեսզի աշխարհաքաղաքական բարդ դիրքում գտնվող Հայաստանը կարողանա մրցունակ լինել և ունենալ դինամիկ զարգացող տնտեսություն, ապա պետք է մեծ աշխատանք կատարվի բնակչության մտավոր և մասնագիտական ունակությունների բարձրացման ուղղությամբ։

Իսկ քաղաքացիների մտավոր և մասնագիտական ունակությունների զարգացումը առաջին հերթին սկսվում է դպրոցական մակարդակից։ Ուստի արդյունավետ հանրակրթական համակարգի ստեղծումն ուղղակի անհրաժեշտություն է։ Եվ ներկայիս իշխանություններն էլ իրենց պաշտոնավարման ընթացքում առիթը բաց չեն թողել խոսելու այն մասին, թե իրենք բարեփոխելու են երկրի կրթական համակարգը և այն դարձնելու են առավել ժամանակակից։

Սակայն ժամանակակից կրթական համակարգ ունենալը չի ենթադրում, որ իշխանությունները պետք է ազգային արժեհամակարգի թուլացմանը միտված քաղաքականություն վարեն, ինչի վառ ապացույցը հայագիտական առարկաների դեմ ուղղված արշավն է, որի մասին շատ է խոսվել։ Սակայն սա չի խանգարում, որպեսզի ԿԳՄՍ նախարար Արայիկ Հարությունյանը հայտարարի, թե իրենք հակազգային կրթական քաղաքականություն չեն վարում և կրթության չափորոշիչների հիմքում ազգային ավանդույթների վրա հիմնված դպրոցի ստեղծումն է։ Բայց միայն հերքելով խնդիրը չի փակվում, քանի որ իշխանությունների գործողություններն այլ բանի մասին են վկայում։

Եվ մենք ականատես ենք լինում, թե ինչպես է դրսից ստացված դրամաշնորհների հաշվին աղճատվում կրթական համակարգը։ Եվ հարցն անգամ հայագիտական առարկաների դաշտից դուրս է եկել։ Եթե տարիներ շարունակ դպրոցում աշակերտներն անցնում են ֆիզիկա, քիմիա, աշխարհագրություն և կենսաբանություն՝ դրանցից յուրաքանչյուրը դիտարկելով որպես առանձին առարկա, ապա առարկայական նոր չափորոշիչներով բնական գիտությունները միավորվում են։ Իսկ այս նախաձեռնությունը նշանակում է, որ բնագիտական առարկաների մակարդակի էլ ավելի անկում է գրանցվելու հատկապես այն պարագայում, որ մասնագիտական շրջանակները տարիներ շարունակ ահազանգում են, թե Հայաստանում նվազել է հետաքրքրությունը բնագիտական առարկաների նկատմամբ։

Կրթության ոլորտի պատասխանատուները շեշտում են, թե նման նախաձեռնությամբ իրենք ելնում են հանրակրթական ծրագրի բեռնաթափման անհրաժեշտությունից, բայց հարցն այն է, թե որքանո՞վ է ծրագրի բեռնաթափումը բխում կրթության բարձր որակ ապահովելու խնդրից։

Ու ընդհանրապես, անհասկանալի է, թե նոր չափորոշիչներով, օրինակ՝ կենսաբանության ուսուցիչն ինչպե՞ս է բնագիտության առարկայի համատեքստում դասավանդելու նաև ֆիզիկա, քիմիա և աշխարհագրություն։ Նոր չափորոշչով անհամեմատ բարդանում է ուսուցչի աշխատանքը և լրացուցիչ ծանրաբեռնվածություն ստեղծվում։

Individuals and businesses, near and far, all welcomeTrust and reach across the globeChoosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank AppUcom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable GiftsAraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback “My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca CardsOrder an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashbackIDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBankAmeriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New CustomersDangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online SurveysJustice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe HakobyaIdram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving DayAraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” AwardIDBank has opened a representative office in Glendale, CaliforniaTeam Holding Announces the Launch of the Second Tranche of Its USD Bond Placement. Underwriter - Freedom Broker ArmeniaUcom Services Can Now Be Paid Via Fast Shift Team and the French University in Armenia Help 120 Students Gain Real-World ExperienceUcom Offers Comprehensive Internal Network (LAN) Building Services for Corporate Clients Unibank Became an A-Level Member of the Armenia British Business Chamber Winter adventures continue at Myler: Idram&IDBankWith the Support of AraratBank, KardaLove 5th Anniversary Festival Returns in a New FormatThe Power of One Dram — to Mathemik NGOIDBank’s Nor Nork branch has reopenedOn the impossibility of making payments via Idram for telecommunication operators’ services and the current situationWhen CSR Becomes a Driving Force for Business Development: Lala Bakhshetsyan Five-Year Partnership Between AraratBank and 4090 Charity Foundation Comes to Successful Close Idram and Weixin Pay (WeChat Pay) Launch Strategic Partnership in ArmeniaThe Winners of the Third Round of the Junius Competition Have Been AnnouncedWhat to gift men on January 28: Idram&IDBankIdram Conducted a Financial Literacy Class for Roboton ParticipantsRegarding Payments for Viva Armenia Services via IdramVahe Hakobyan Is a Political Prisoner: Past.amUp to 2% Cashback with IDBank Mastercard and ARCA CardUp to 2% cashback, free Mastercard and free ArCa card when you join IDSalaryAraratBank Sums Up “You Choose the Destination” Campaign Implemented in Partnership with MastercardBook by March 31 and get 15% off your FINTECH360 ticket Ucom Launches Fixed Network Services in Zovuni The FINTECH360 conference will be held in Yerevan from April 27 to 29 AraratBank Partners as General Sponsor of 4090 Charity Foundation's Five-Year Milestone EventAraratBank Takes the Lead in Brand PR Performance Unforgettable Moments and a Profitable Offer at Myler. Idram&IDBank Idram Summarizes 2025The Power of One Dram Donates 5,788,105 AMD to the City of Smile Charity Foundation Converse Bank Successfully Completes Globbing Bond Placement