«Բավականին լուրջ համակարգային խնդիրներ ունենք, որոնք չգիտակցվեցին». Հայաստանը կրկին կիսաավտորիտար երկրների շարքում է
INTERVIEW«Freedom House» իրավապաշտպան կազմակերպության «Nations in «Transit-2020» նոր զեկույցի համաձայն, Հայաստանը իր ժողովրդավարական ցուցանիշները բարելավել է, բայց, ըստ զեկույցի, ինչպես նախկինում, այսօր էլ շարունակում է դասվել կիսաավտորիտար ռեժիմով պետությունների շարքին:
Թե ինչու Հայաստանին չհաջողվեց այս առումով այլ ցուցանիշ գրանցել, իրավապաշտպան Զառա Հովհաննիսյանը նախ նկատում է՝ այլ պատկերի հասնելը իրականում բավականին բարդ գործընթաց է:
«Հնարավոր չէ միայն հեղափոխություն կոչված քայլով, իշխանություն փոխելով կիսաավտորիտարից հասնել լիովին ազատ երկրների շարք: Եթե դիտարկում ենք ազատ երկրների ցանկը, տեսնում ենք, թե որքան ինստիտուցիոնալ ու բարդ աշխատանք է տարվել, որպեսզի այդ երկրներն իսկապես ազատ ճանաչվեն: Առհասարակ, միայն ղեկավարության կազմը փոխելով՝ հնարավոր չէ երկրում շոշափելի փոփոխության հասնել: Այդ ճանապարհը ինստիտուցիոնալ հսկայական աշխատանք է ենթադրում՝ թե՛ մարդու իրավունքների պաշտպանության առավել գործուն մեխանիզմների, թե՛ դատաիրավական բարեփոխումների, թե՛ ամբողջ պետական համակարգի արդյունավետ, առանց կոռուպցիայի ու թափանցիկ գործունեության տեսանկյունից: Մենք այս բոլոր ուղղություններով չենք կատարել այն աշխատանքը, այն կարևորագույն և ինստիտուցիոնալ բարեփոխումները, որոնք հնարավորություն կստեղծեին, որ երկիրը մոտենար կամ ներառվեր լիովին ազատ երկրների ցանկում»,-Past.am-ի հետ զրույցում ասաց իրավապաշտպանը:
Նա շեշտեց, որ գնահատման չափանիշները տարբեր են. «Մարդու իրավունքներից, ժողովրդավարական արժեքներից սկսած՝ մինչև խոսքի և մամուլի ազատություն:Մենք նշված բոլոր ուղղություներով, իհարկե, կարող ենք որոշակի առաջընթաց տեսնել, բայց դրանք չեն կարող ինստիտուցիոնալ վերափոխում համարվել կամ վերածվել նման վերափոխման: Պատճառն այն է, որ այդ առաջընթացները մի դեպքում կարող են լինել անհատական ջանքի կամ անհատական կամքի արդյունք, մյուս դեպքում՝ կախված լինել պարզապես իրավիճակի փոփոխությամբ»:
Կարևորելով ինստիտուցիոնալ վերափոխման անհրաժեշտությունը՝ Զ. Հովհաննիսյանը հավելեց. «Սա շատ կարևոր է, որովհետև նմանատիպ հեղինակավոր կառույցները դիտարկում են առավելապես օրենսդրական դաշտի վերափոխումը, մարդու իրավունքների պաշտպանության առավել գործուն մեխանիզմների ներդրումն ու իրագործումը: Հստակորեն կարելի է ասել, որ նման փոփոխություններ Հայաստանում չեն եղել: Ցավոք, նոր վարչակազմն իրավիճակն գնահատեց այսպես՝ «կառավարման ղեկի մարդիկ փոխվում են, գալիս են լավ մարդիկ, և համակարգը սկսում է լավ գործել»: Սա խորը մոլորություն է»:
Մեր զրուցակցի դիտարկամբ՝ ընդհանրապես հարցը համակարգային խնդիրների գիտակցման կարողության մեջ է:
«Եթե իշխանության ղեկին հայտնված վարչախումբը չի գիտակցում, որ խնդիրները համակարգային են, պահանջում են համակարգային լուծումներ, ու անհատական որևէ դրսևորում չի կարող ազդել համակարգի փոոփոխության վրա, մենք չենք կարող առաջընթաց ունենալ թե՛ մարդու իրավունքների, թե՛ ժողովրդավարության, թե՛ խոսքի ու խղճի ազատության տեսանկյունից: Ինստիտուցիոնալ տեսանկյունից մենք բավականին լուրջ համակարգային խնդիրներ ունենք, որոնք չգիտակցվեցին: Բացի այդ, նաև այդ խնդիրները հաղթահարելու ուղղությամբ քայլեր չձեռնարկվեցին: Ավելին՝ մարդիկ, որոնք ներգրավվել էին պետական համակարգում և ունեին արժեքային այլ պատկերացումներ, կամաց-կամաց դուրս են մղվում այդ համակարգից. պետական համակարգը շարունակում է կուլ տալ այն առողջ գաղափարաները, այն ուժերին, որոնք կարող էին վերափոխման հանգեցնել»,-ընդգծեց իրավապաշտպանը:
Ամփոփելով՝ Զառա Հովհաննիսյանը շեշտեց նաև դատաիրավական իրական բարեփոխումների անհրաժեշտության մասին:
«Դատական համակարգի վերաբերյալ նաև գործադիր մարմնից ենք անընդհատ դժգոհություններ լսում: Սակայն մինչ այս միակ գործուն քայլը, որը եղել է, դատարանների դռները շրջափակելու կոչն էր, ինչը ևս հակաժողովրդավարական է: Նման քայլերը որևէ կերպ չեն հանգեցնի ինստիտուցիոնալ վերափոխման: Ընդհանուր առմամբ, մենք հստակ ռազմավարական քայլեր չենք մշակել, որպեսզի լինի խնդրի ճանաչում, նաև քայլեր, որոնք կարող են վերափոխումների հանգեցնել»,-եզրափակեց իրավապաշտպանը:
Աննա Բադալյան
Unibank Offers 50% Discount on Cards During Weekends
Planning your trip from a scratch: tips from IDBank
IDBank supports the Opening Event of Wizz Air’s “Let’s Get Lost” Campaign
Unibank provided cashback to more than 2 000 reliable SME borrowers
AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market
“Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’
Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future
Grant Akopian has been elected to the AmCham Board
Unibank was a partner of the international forum “Yerevan Dialogue”
EIB Group and Ameriabank strengthen support for Armenian businesses through EU-backed guarantee
The Power of One Dram to ‘’Vahe Meliksetyan’’ Foundation
The international chess tournament supported by IDBank has concluded
AraratBank and Urartu Football Club Team Up to Promote Financial Literacy
FINTECH360 International Conference Held in Armenia
Ucom Upgrades Internet Speed for Unity Packages
Two Milestones, One Celebration: Moneytun Turns 20, Partnership with AraratBank Marks 10 Years
Bell Ringing Ceremony at the London Stock Exchange marks Ameriabank’s inclusion in the FTSE 100 as part of LFG
AraratBank Announces Change in Executive Leadership
Brilliant Performance of Khachaturian’s Piano Concerto by the Thessaloniki Symphony Orchestra — Dedicated to the Memory of the Victims of the Armenian Genocide
AraratBank Supports Launch of the 15th Anniversary “Faces of Memory” Seminar
“Your Relative is in Danger”: IDBank Warns About an Aggressive Wave of Phone Scams
Soft Construct Showcased New Career Opportunities at Career City Fest 2K26
Financial Literacy Course for Learning Mission non-profit organization. Idram&IDBank
A New Level of Digital Banking: IDBank Launches Strategic Partnership with Oracle
International Mother Earth Day. Idram&IDBank
Ucom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management Program
Unibank issues USD bonds with a 5.6% yield
AraratBank’s Unwavering Commitment: 5 Years, 172 Beneficiaries, and over 100 Projects
IDBank and Idram participate in Career City Fest
AraratBank’s Unwavering Commitment: 5 Years, 172 Beneficiaries, and over 100 Projects
Grant Akopian Appointed CEO and Chairman of the Management Board of Converse Bank
Travel in comfort with the Mastercard World "Travel" Cards from Unibank
Ucom Supports Free FPV Drone Training for Teenagers by the ArmDrone Community
AraratBank’s Special Offer at Leasing Expo Attracts Strong Customer Interest
Flexible Terms when Transferring your Mortgage Loan to AraratBank
The Defense Team of the “Sacred Struggle” Releases Evidence Exposing a Fabricated Terrorism Case
Unibank Awarded Client Protection Certification by MFR
The Power of One Dram April Beneficiary: Davitbek Games NGO
Ucom and Impact Hub Yerevan Announce the Third Year of Green Innovation Fellowship
Unibank Launches Referral Campaign “Invite Friends and Get Bonuses"
Team Holding: The second phase of the placement of USD-denominated bonds has been completed. Underwriter - Freedom Broker Armenia.
“A friend” needs money urgently. IDBank warns that trust can be exploited on social media.
Denationalizing the ‘Map’ (Reflections on the ‘Real Armenia Ideology’)
AraratBank at Leasing EXPO 2026: Special Leasing Offer for Energy-Efficient Equipment
Ucom Offers Virtual Cloud Server (VPS) Service
IDBank Participates in Regional Conference of the Union of Banks of Armenia, Presenting Innovative Tools for the SME Sector
Up to 25% idcoin When Buying Airline Tickets with IDBank Premium Cards
Acba bank and the U.S.-based Interactive Brokers have signed an agreement
IDBank and Idram Alongside the “Matemik” NGO
IDBank Participates in Regional Conference of the Union of Banks of Armenia 
