«Ադրբեջանը վերադառնում է այն մոդելին, որը կար մինչև 2018 թվականը». սահմանային լարվածության հավանական գործոնները
INTERVIEWՀայ-ադրբեջանական սահմանին լարվածության սրացման փորձերը վերջին շրջանում պարբերական բնույթ են ստացել։ Ռազմական փորձագետ Դավիթ Հարությունովը սրացման առավել հավանական երկու գործոն է առանձնացնում՝ իրավիճակն այս փուլում այդքան էլ չկապելով նավթի գների անկման հետ, թեև այդ հանգամանքն իր ազդեցությունն է ունենում Ադրբեջանի սոցիալտնտեսական իրավիճակի հետ։
«Առաջին հավանական գործոնն արտաքին բնույթ ունի։ Խոսքը մասնավորապես Ռուսաստանի և Թուրքիայի առկա հարաբերությունների մասին է, որոնք Սիրիայի Իդլիբ նահանգի շուրջ զարգացումների համատեքստում գործնականում մոտ էին կոնֆլիկտի, ու ինչ-որ մի փուլում նաև ոչ ուղղակի պատերազմական գործողություններ էին տեղի ունենում։ Այս առումով չի բացառվում, որ թուրքական կողմից Ադրբեջանի միջոցով Հարավային Կովկասում Ռուսաստանի վրա ճնշում գործադրելու փորձ կա. Հարավային Կովկասը շարունակում է Ռուսաստանի ազդեցության գոտին մնալ, իսկ Հայաստանը Ռուսաստանի ռազմավարական դաշնակիցն է։
Նկատենք նաև, որ սրացմանն ուղղված վերոնշյալ գործողություններին նախորդել էին թուրք-ադրբեջանական հանդիպումները։ Բացի այդ, հիշենք ապրիլ յան պատերազմը, որը տեղի ունեցավ ռուսթուրքական լարվածության ֆոնին»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Դ. Հարությունովը։
Նա շեշտեց՝ հետաքրքիր է, որ վերջին սրացումները տեղի են ունենում հայ-ադրբեջանական պետական սահմանին. «Արցախյան հատվածում բարեբախտաբար այլ իրավիճակ է։ Սա թույլ է տալիս ենթադրել հենց արտաքին գործոնի ազդեցության մասին, ըստ որի՝ փաստացի ճնշում է գործադրվում ՀՀ-ի վրա, որը նաև իր անվտանգության հետ կապված միջպետական պայմանավորվածություններ ունի ՌԴ-ի հետ»։
Երկրորդ գործոնը մեր զրուցակիցը դիտարկում է Արցախյան հակամարտության բանակցային գործընթացի տրամաբանության համատեքստում։ «Վերջին երկու տարիներին առաջնագծում լարվածության նվազում կար, որը ինչ-որ առումով կապված էր Հայաստանում իշխանափոխության հետ։
Ադրբեջանական կողմը ծանոթ չէր, չգիտեր, թե ինչ մոտեցումներ ունեին նոր իշխանությունները։ Այս ընթացքում վստահության միջոցներ ձեռնարկելու փորձ եղավ, կապ հաստատվեց երկու կողմերի միջև։
Չի բացառվում, որ այդ ֆոնին ադրբեջանական կողմը որոշակի ակնկալիքներ ուներ, ըստ որի՝ այդ ընթացքում չէր ուզում միջազգային հանրության աչքերում երևալ մի կողմ, որը խափանում է բանակցային գործընթացը։
Ու հիմա չի բացառվում, որ Ադրբեջանը հրաժարվում է այդ վարքագծից ու վերադառնում այն մոտեցմանը, ինչը կար մինչև 2018 թվականը, երբ փորձում էր գործնականում տապալել բանակցային գործընթացը, և սահմանագծում անընդհատ պահպանել լարվածությունը»,-ասաց փորձագետը։ Ինչ վերաբերում է նավթի գնի կտրուկ անկման գործոնին, Դ. Հարությունովը շեշտեց.
«Չեմ կարծում, որ այս պահին նշված գործոնը անմիջական կապ ունի Ադրբեջանի ներկայիս մոտեցման հետ։ Նավթի գինը նոր է սկսել ընկնել, և դեռ որոշակի ժամանակ պետք է անցնի, որ այդ իրողությունն իր էական ազդեցությունն ունենա Ադրբեջանի տնտեսության վրա։ Բայց, ընդհանուր առմամբ, նավթի գնի անկումը կազդի մեր տարածաշրջանի կայունության վրա։
Այդ գործոնը սովորաբար Ադրբեջանում սոցիալ-տնտեսական, սոցիալ-քաղաքական լարվածություն է առաջացնում, և հավանականությունը շատ մեծ է, որ իրենց ներքին սոցիալական լարվածությունը կփորձեն կոմպենսացնել արտաքին հակառակորդի գործոնով։ Այդուհանդերձ, վերջին միջադեպերը ավելի շատ վերոնշյալ երկու գործոնների հետ եմ կապում։ Առավել հավանական է երկրորդ տարբերակը, ըստ որի՝ ադրբեջանական կողմը բանակցային գործընթացի շրջանակներում փոխում է իր մարտավարությունը ու վերադառնում այն մոդելին, որը կար մինչև 2018 թվականը»։
Նրա խոսքով, եթե սրացման պատճառը պայմանավորված լինի ռուս-թուրքական հարաբերությունների գործոնով, ապա ինչ-որ մի փուլում լարվածությունը կդադարի։ «Մեծ հաշվով, առաջիկա իրավիճակները ցույց կտան, թե որ տարբերակն է ավելի հավանական։ Ինչ վերաբերում է այն անհրաժեշտ քայլերին, որոնց մասին ՀՀ ԱԳՆ-ն էր շեշտել, ապա իրականության մեջ նման կոնֆլիկտներում ինչ-որ մեխանիզմներ ներդնելու համար երկու կողմից պետք է բարի կամք լինի։ Եթե ադրբեջանական կողմն այդ առումով ցանկություն չունի, ավելին՝ լարվածություն է հրահրում, իրականում ոչինչ չի ստացվի։
Ի վերջո, 1994թ. -ից այդ մասին շատ է խոսվում, բայց ռեալ ոչինչ չի արվել։ Քիչ հավանական եմ համարում նաև միջազգային հանրության կողմից ճնշում գործադրելու տարբերակը, որովհետև նման բան մինչև հիմա կա՛մ տեղի չի ունեցել, կա՛մ էֆեկտիվ չի եղել։
Առհասարակ, այս պարագայում միջազգային հանրություն ասելով՝ պետք է հասկանանք այն հիմնական ուժային կենտրոնները, որոնք այս տարածաշրջանում շահեր ունեն։ Իրենք շահագրգռված են, որ մեծ կոնֆլիկտ չլինի, բայց շահագրգռված չեն լոկալ գործողությունների դեմ ինչ-որ միջոցներ ձեռնարկելու, ճնշում գործադրելու տեսանկյունից և այդ ուղղությամբ ոչինչ չեն անի»,-եզրափակեց մեր զրուցակիցը։
ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ
Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank
Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank
Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month
"Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality
Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages
Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank
"Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick"
“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia
AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025
Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in Armenia
Unibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan
Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet
AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders
Business registration is now available at Unibank
Up to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa Cards
AI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers
Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run.
Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlook
Ucom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street
Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams
Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement
AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing Impairments
Ucom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026
Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in Barcelona
Top Travel Destinations of 2026: IDBank
Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia
Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook
''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes
Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBank
Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook
''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram''
Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure
IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026
Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBank
Wildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase Service
ZCMC Joins the United Nations Global Compact
Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee
From Small Steps to Big Changes: “The Power of One Dram” Turns 6
Junius is back — with a new tournament and valuable prizes
Ameriabank and FMO Sign EUR 120 Million Agreement to Support MSMEs and Advance Green Finance in Armenia
International Children’s Day with EU and “Armenian Virtuosos”
There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan
Firebird’s AI Megaproject Enters Final Stage of Phase One Construction
0% Commission on Leveraged Share Purchases via the ARARATBANK Trading Platform
Customer Appreciation Day in Gyumri: IDBank
Solis CJSC, managed by Amber Capital and combining a portfolio of solar power plants, issues bonds
Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in a Panel Discussion at RISE Powered by Silicon Mountains
Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank
Ameriabank Won in 4 Categories at AMX Awards 2026
Idram Becomes a Partner of “Little Mher” 
