Yerevan, 14.October.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office


Ո՞ր երկիրն է համարվում պանրի հայրենիքը

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Կիսվել

Պանիրը կաթից պատրաստվող սպիտակուցաճարպային սննդամթերք է։ Այն մարդկությանը հայտնի առաջին կաթնամթերքներից է։ 

Պանրի ծագման կոնկրետ վայրը ներկայումս անհայտ է, պարզ չէ` դա տեղի է ունեցել Եվրոպայո՞ւմ, Կենտրոնական Ասիայո՞ւմ, Մերձավոր Արևելքո՞ւմ, թե՞ Սահարայում: Հայտնի է միայն, որ դա տեղի է ունեցել մ.թ.ա. մոտ 8-րդ հազարամյակում, այսինքն, այն ժամանակ, երբ մարդիկ ընտելացրել են առաջին ընտանի կենդանիներին՝ այծերին, և սկսել նրանց կթել։ 

Քոչվոր ցեղերը, քշելով հոտը մի արոտից մյուսը, հաղթահարել են մեծ հեռավորություններ և, որպեսզի իրենց հետ վերցրած սննդամթերքը չփչանա, ստեղծել են դրանց պահածոյացման տարբեր եղանակներ։ Ընդ որում, կաթի մակարդման համար օգտագործել են խոտակեր կենդանիների ստամոքսի ֆերմենտները: 

Դեռևս հին հույն բանաստեղծ Հոմերոսի պոեմներում կան տեղեկություններ պանրի ստացման եղանակների մասին, իսկ հույն փիլիսոփա Արիստոտելը ամբողջությամբ է նկարագրել պանրի պատրաստման տեխնոլոգիան։ 

Այնուամենայնիվ, փաստն այն է, որ մարդիկ պանիր ստացել են դեռևս այն ժամանակ, երբ չեն եղել գրեր: Պանրի պատրաստման հետ կապված ամենահին հնագիտական գտածոն թվագրվում է մ.թ.ա. 5500 թվականին: 

Դա ներկայիս Լեհաստանի տարածքում գտնված մաղ է, որի վրա հայտնաբերվել են կաթնայուղի հետքեր: 

Իսկ ներկայիս Խորվաթիայի տարածքում հայտնաբերվել են կերամիկական անոթներ՝ ռիտոններ, որոնք մոտ 7 000 տարի առաջ օգտագործվել են կաթնաթթվային սննդամթերքի, հավանաբար հեղուկ պանիրների պահպանման համար: 

Չինաստանի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Տակլա-Մական հնավայրում մումիաների կողքին հայտնաբերվել է անգամ պանիր, որը թվագրվել է մ.թ.ա. 1615 թվականով: Եգիպտոսի հնագիտական պեղումների ժամանակ ևս պինդ պանիրներ են հայտնաբերվել: Ըստ մի առասպելի, պանրի  առաջին բաղադրատոմսը առաջարկել է Հանան անունով մի արաբ վաճառական։ 

Երկար ճանապարհ անցնելու համար Հանանն իր սայլը մթերքով է բեռնել և չի մոռացել նաև կաթ վերցնել, որն այն ժամանակ լցվում էր ձիու կամ ոչխարի ստամոքսից պատրաստված տիկերի մեջ։ Ճանապարհին վաճառականը որոշել է հագեցնել ծարավը կաթ խմելով և շատ է զարմացել՝ տեսնելով, որ կաթով լի տիկի մեջ կաթի փոխարեն սպիտակ խիտ զանգված է:

 Հանանը փորձել է այն, և նրան շատ է դուր եկել այդ թանձրուկի համը։ Այդ մթերքի առաջացման մասին նա պատմել է իր ընկերներին, և այսպես ողջ աշխարհով տարածվել է արաբական պանիրը։ Հռոմեացիների մոտ ևս պանիրը լայն տարածում է ունեցել: 

Պանրագործությունը հիմնվել է հմտության և գիտելիքի վրա` հասնելով բարձր մակարդակի: Արդեն այդ ժամանակ հայտնի է եղել, որ պահպանման տարբեր ջերմաստիճանների ու պայմանների դեպքում կարելի է ստանալ տարբեր տեսակի պանիրներ: 

Հռոմեացիների մեծ տներն ունեցել են պանրի պատրաստման համար հատուկ խոհանոցներ և պանրի հասունացման հատուկ պահոցներ: Մեծ քաղաքներում անգամ եղել են հատուկ վայրեր, որտեղ հնարավոր է ծխեցնել պանիրը: Միջնադարյան 

Եվրոպայում քահանաներն են դարձել պանրի պատրաստման նորարարներն ու զարգացնողները: Մենք հենց նրանց ենք պարտական պանրի այսօրվա շատ տեսակների համար: Հայերը պանիր պատրաստել են դեռ հին ժամանակներից: Այն դարձել է հայերի սննդակարգի անբաժանելի մասը: 

Ամենից հայտնի տեսակներից են լոռին և չանախը: Երկուսն էլ աղի, սպիտակ պանիրներ են, որոնք պահվում են աղաջրում: Ավանդական հայկական պանիրը պատրաստվել է այծի կաթից: Այն հասունացվել և պահվել է կավե հատուկ անոթներում: 

Ստացվել է սպիտակ, փափուկ, նուրբ պանիր: Ներկայումս այծի կաթից ստացվող պանրի քանակը մեծ չէ: Կովի կաթից ստացվող պանրից զատ, Հայաստանում ավանդաբար պատրաստվել ու պատրաստվում է նաև ոչխարի պանիր:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

Կիսվել
Timeline
“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2% Ucom Measures the Environmental Impact of Its OperationsUnibank Offers USD-Denominated Bonds with an Annual Coupon Rate of 6% Ucom Becomes an Official Partner of the Armenia-UK Business Forum 2026Ucom Sales and Service Center at 20/52 Erebuni Reopens After Renovation Unibank Joins the Armenian Solar Energy AssociationThe Widely Discussed Dvin Crown Project. A New Visibility Platform for Brands Has Emerged in the Heart of YerevanAmeriabank named Most Innovative Digital Bank in Armenia, alongside 9 Global Finance Digital Banking AwardsUnibank and Picsart Academy Host Kids Day for ChildrenUnibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old YerevanConverse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a RealityRate.Trading: Currency Exchange on a New Digital PlatformIdram's "City of Good Deeds": From Teamwork to Real Charitable Projects Ucom and FAST Bring Together Artificial Intelligence and Green Innovation From Car Selection to Purchase – All in One Place: Ameriabank to Present its Myar.am Platform and Special Offers at Armenian Auto Show IDBank and the “Dekavva Fund” Stand with People from Artsakh Ucom Supports AI-Powered Camera Installation for Nature Conservation Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Ucom Fellowship Participants Meet Ralph Yirikian at UcomUnibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football ClubSergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars ProgramUnibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School ParticipantsUnibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp NairiUnibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New LocationUcom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriterBecome a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yieldThe Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'All Armflix Content Is Once Again Available on UplayHayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in KatowiceHarutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership and Adopted the Law to Prevent a Referendum”Ucom Supports Coca-Cola Fest 2026 “Orran” Students Start the New Academic Year with Support from “The Power of One Dram”It is with deep awareness of the seriousness of this supposition as well as concern that we pose the question of the above headline“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the WorldUnibank Launches a New Promotion "U-Teenager": Grand Prize — a Summer Course at One of the Top Universities AbroadSEROOND Begins: Armenia’s First Authored School Model Based on Whole-Child Development, Enabled by AI"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League Cybersecurity Course Graduates Take Part in Ucom’s “Junior Academy” Program
All Timeline »
Most Popular
1 Ucom Measures the Environmental Impact of Its Operations 2 “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across... 3 Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2% 4 BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor 5 Nelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BA...
Poll