Yerevan, 21.March.2026,
00
:
00
BREAKING


Ալեքսանդր Հարությունյան. «Կորած երկիրը» (Շաբաթօրյա ընթերցումներ «Փաստ» օրաթերթից)

CULTURE

«ՓԱՍՏ» ՕՐԱԹԵՐԹԸ ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒՄ Է «ՇԱԲԱԹՕՐՅԱ ԸՆԹԵՐՑՈՒՄՆԵՐ» ՇԱՐՔԸ՝ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԵԼՈՎ ՀԱՅ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՆՄՈՒՇՆԵՐԻՑ, ԱՅԴ ԹՎՈՒՄ՝ ՄԵՕՐՅԱ ԳՐՈՂՆԵՐԻ: ԱՅՍ ԳՈՐԾՈՒՄ ՄԵԶ ՄԵԾԱՊԵՍ ԱՋԱԿՑՈՒՄ Է ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԳՐՈՂՆԵՐԻ ՄԻՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ, ԳՐԱԿԱՆԱԳԵՏ ԱԲԳԱՐ ԱՓԻՆՅԱՆԸ, ԻՆՉԻ ՀԱՄԱՐ ՇՆՈՐՀԱԿԱԼ ԵՆՔ:

 

ԱԼԵՔՍԱՆԴՐ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

ԿՈՐԱԾ ԵՐԿԻՐԸ

«Դուք թողեցիք ինձ, մոռացաք իմ սուրբ լեռը եւ սեղան գցեցիք դևերին՝ բաժակ բարձրացնելով Բախտի աստծու պատուին։ Ես էլ ձեզ սրի եմ մատնելու, եւ ամէնքդ կոտորուելու էք, որովհետև կանչեցի ձեզ, բայց չլսեցիք, խօսեցի, բայց դուք ականջ չդրեցիք, իմ առաջ չարութիւն կատարեցիք եւ, ինչ չէի ցանկանում, ա՛յն ընտրեցիք»։

ԵՍԱՅԻ 65. 11-12

Այն ժամանակից, երբ եղել են այս դեպքերը, ոչինչ չի մնացել, ոչ մի պատմիչ չի գրել, ու ոչ մի հիշատակարան չի պահպանվել: Միայն քայքայված ու մաշված մագաղաթի թերթեր, որոնց կտորներն իրար միացնելով հնարավոր եղավ իմանալ այս ողբերգական պատմության սկիզբը... 

Դա եղել է այն անհիշելի ժամանակներում, երբ մարդիկ չարաչար խաբվեցին բախտից: Խավարի մեջ էին, ու ոչ ոք նրանց հույս չէր տալիս: Երկրի հեռավոր գյուղերից ու քաղաքներից խուռներամ խմբերով եկան հավաքվեցին ի մի` պարզելու համար, թե ինչու ոչ ոքի այլևս չեն հավատում: Նրանք ամեն բան տեսել էին, շատ թագավորների` գողերի ու ավազակների, հարուստների ու ընչաքաղցների: 

Դրանց բոլորին էլ պիտի դատել՝ ասաց նրանցից մեկը, որ բոլորից բարկացած էր խոսում: Եթե բարկանալ գիտի, թագավորել էլ կարող է` մտածեցին մարդիկ և իրենց ձեռքերի վրա նրան պալատ տարան: 

Մի ակնթարթում հավատը վերականգնվեց` մեղավորներ փնտրելն այդ երկրում դժվար չէր` նոր թագավորը նրանց անձամբ էր ճանաչում: Եվ սկսեցին բռնել հանցավորներին, ինչը մեծ խանդավառություն առաջ բերեց: Բռնում էին ու դատում, կանչում էին ու պախարակում ժողովրդի աչքի առաջ: Արդեն կարելի էր նրանց անունները տալ բարձրաձայն, խոսել թալանածի ու գողացածի մասին:

Ամեն օր արքայական սուրհանդակները դևերի տեսքով անցնում էին գյուղից գյուղ ու քաղաքից քաղաք` տանելով հրամաններն ու կալանքի ենթակաների ցուցակները: Արքայական հրովարտակով դատն ու դատաստանն այլևս միակ ուրախությունն էին լինելու աղքատ ժողովրդի համար: Պալատական իշխաններն, արքայական բանբերներն ու նրանց առաջնորդ դևերը շրջում էին ողջ երկրով մեկ` ատելությունը հռչակելով սուրբ զգացում: 

Երկրում համատարած ցնծություն էր, բայց նոր թագավորին դա չէր գոհացնում: Նա պահանջում էր շատերին դատել ու շատ դատել ու հատկապես նրանց, որոնք սուրբ էին համարվում: Կեղծ է դրանց սրբությունը, դատեք, հետո կիմանաք` ասում էին պալատական իշխանները: Եվ սկսեցին դատել վարդապետներին, ուսուցիչներին, զինվորականներին: Փակեցին, արգելեցին հավատացյալ ժողովրդի մուտքը Եկեղեցի: Բա էս երկրում կարգին մարդիկ էլ չկա՞ն` հարցնում էին մի քանի անխելք ու անհասկացող գյուղացիներ: Կա՝ պատասխանում էին պալատական իշխանները, դա մեր թազա թագավորն է, մնացածը` էդ վարդապետները, զինվորականները, ուսուցիչները, բոլորը մասնակցել են թալանին ու պիտի դատվեն: Այսպես բոլորին դատեցին, և երբ էլ մարդ չմնաց չդատված, լուրեր տարածվեցին, թե հիմա էլ թազա թագավորին են դատում: 

Առաջ վատ էր, հմի ավելի վատ ա, ասին գյուղացիք` ու հենց էդ խոսքին լսվեց մի ահասարսուռ դղրդոց, երկինքը փուլ եկավ, խավար իջավ երկրի վրա: Երկրաշարժ ա` հասկացան մարդիկ ու վազ տվին իրենց տները` տնեցոնց փրկելու: Խավարի մեջ անցան օրեր ու ամիսներ` երկինքը չէր լուսանում, միայն խելահեղ հողմը երբ դադարեց, տեսան, որ երկիրը չկա: Ով մնացել էր ու դեռ շարժվում էր կիսախավարի մեջ, գնաց դեպի Եկեղեցին, որ կիսաքանդ, բայց դեռ կանգուն էր ավերակների մեջ: Եկեղեցու մուտքի մոտ ծնկաչոք աղոթում էր մեծ Առաջնորդը: Էս ի՞նչ էղավ, Սուրբ հայր՝ լաց լացեցին մարդիկ ու հիշեցին, թե առաջ որքան են սիրել էս հին Եկեղեցին, որի պատերը սև են, դուռը սև է, բայց ինքը Կամակատար սուրբ անունն ուներ: 

Երկրաշարժ է, զավակներս՝ ասաց Առաջնորդը, շատ վնասներ ունենք, բայց մեզ երկրաշարժը չէ, որ զարկեց, մեր պապերը երկրաշարժ շատ են տեսել: Անօրինությունները ձեր մեջ են, դևերը ձեր մեջ են, դուք պղծել եք ձեր սիրտն ու հոգին: Ձեր շուրթերն անօրինություն են խոսում ու անիրավություն են խորհում ձեր լեզուները: Օձեր եք աճեցնում ու սարդոստայններ հյուսում` միմյանց դեմ: Տեսեք` ամենքդ էլ կուրացել եք ու չգիտեք, թե ինչ է իմաստությունը: 

Ատելությամբ երկիր չեն պահում` դուք միայն պարսավագրեր եք գրում իրար դեմ: Լսեցեք ինձ, և ձեր հոգիները կապրեն բարության մեջ: Լսեցեք ինձ և դուք բարիքներ կճաշակեք: Ես ձեր առաջ բացում եմ նոր կյանքի վարագույրը, ես կանչում եմ ձեզ, ով ծարաված հոգիներ, որ ձեզ ջուր տան: Եվ դուք, որ բոլորովին արծաթ չունեք, գնացեք և ձեզ սնունդ կտան առանց արծաթի և ձեզ գինի կտան առանց վճարելու: Գնացեք, ձեր մեջ գտեք ձեր կորած երկիրը: Եվ այդժամ հաց կունենաք քաղցածներին բաժանելու համար, և հանդերձներ կգտնեք մերկերին ծածկելու համար: Այդժամ այգաբացի պես պիտի ծավալվի ձեր լույսը, և արագորեն պիտի հասնի ձեր ապաքինումը, և ձեր առջևից պիտի ընթանա արդարությունը, և Աստծո փառքը պիտի պահպանի ձեզ, և այնժամ պիտի Աստված կանչեք, ու Աստված պիտի լսի ձեզ...

 

The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest ProjectIdram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden MallUcom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational FoundationIDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams IDBank Launches Special Campaign for SWIFT TransfersConverse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets ArmeniaUcom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial ToolSafe Workplace as a Guarantee of DevelopmentSpring Promotion at Megamall from Idram&IDBank“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure FundingIDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles TimesAraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive YearUcom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the Diaspora New Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBankNew Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBankUBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance GroupIDBank Expands Travel Benefits of Premium CardsFree Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle EastLove Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin BranchUcom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom Individuals and businesses, near and far, all welcomeTrust and reach across the globeChoosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank AppUcom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable GiftsAraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback “My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca CardsOrder an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashbackIDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBankAmeriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New CustomersDangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online SurveysJustice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe HakobyaIdram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving DayAraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” AwardIDBank has opened a representative office in Glendale, California