«Օտա­րերկ­րյա ուղ­ղա­կի ներդ­րում­նե­րի զուտ հոս­քե­րը կրճատ­վել են շուրջ 5 ան­գամ»

Օրերս Վանաձորում կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ներկայացրեց 100 փաստ «նոր Հայաստանի» մասին: 

Դրանք վերաբերում էին տնտեսության տարբեր ճյուղերում, առողջապահական, կրթական ոլորտներում արձանագրված ձեռքբերումներին: Ամեն ինչի մասին խոսվեց թվերի տեսքով, որոնք վկայում են աճի, զարգացման տեմպերի մասին: 

Մինչդեռ, օրինակ, տնտեսական զարգացման նախաձեռնությունների կենտրոնը շտապեց 10 հակափաստարկ ներկայացնել` վարչապետի ներկայացրած 100 փաստերից 10 տնտեսական հարցերի վերաբերյալ:

«Փաստն» այս հարցերի շուրջ զրուցել է տնտեսական զարգացման նախաձեռնությունների կենտրոնի տնօրեն Մարինե Առաքել յանի հետ:

-Տիկին Առաքել յան, վարչապետը նշել էր, որ 2019 թվականի առաջին 8 ամիսներին գյուղատնտեսության ոլորտում նախորդ տարվա համեմատ արձանագրվել են փոփոխություններ, մասնավորապես ջերմոցային տնտեսությունների մակերեսն ավելացել է 48 տոկոսով, կաթիլային համակարգերով ոռոգվող հողատարածքների մակերեսը՝ 56 տոկոսով և այլն: Որպես հակափաստարկ նշել էիք, որ տարակարծիք մեկնաբանությունների տեղիք է տալիս իրականացվող փոփոխությունների արդյունավետությունը, քանի որ 2019 թվականի առաջին կիսամյակում գյուղատնտեսության ոլորտը 7,4 տոկոս անկում է գրանցել: Ի վերջո, ի՞նչ պատկեր ունենք գյուղատնտեսության ոլորտում:

-Այո՛, գյուղատնտեսության ոլորտը նվազել է 7,4 տոկոսով` հանգեցնելով տնտեսության ակտիվության դանդաղեցմանը: Ընդ որում՝ բուսաբուծությունն անկում է գրանցել 15,3 տոկոսով, իսկ անասնաբուծությունը՝ 3 տոկոսով: Բուսաբուծության նվազումը պայմանավորված է եղել պտղի և հատապտուղների, հացահատիկի և կարտոֆիլի բերքի նվազմամբ՝ համապատասխանաբար 51,4 տոկոսով, 18,7 տոկոսով և 13,5 տոկոսով: Անասնաբուծության վրա իր ազդեցությունն է թողել կենդանիների և թռչնի սպանդը՝ գրանցելով 4,1 տոկոս անկում:

Գյուղատնտեսության ոլորտում առկա խնդիրները համակարգային լուծումների կարիք ունեն, ինչը ենթադրում է մեծածավալ ներդրումներ գյուղատնտեսության և գյուղատնտեսության վերամշակման ոլորտում՝ այդ բնագավառում առնվազն դրական միտումներ արձանագրելու և բնակլիմայական ոչ բարենպաստ գործոնները չեզոքացնելու համար:

-Վարչապետը նշել է, որ 2015 թվականից ի վեր առաջին անգամ արձանագրվել է արտաքին պետական պարտքի նվազման միտում: 2019 թվականի հունիսի դրությամբ, վերջին 15 ամիսների ընթացքում Հայաստանի արտաքին պետական պարտքը նվազել է 120 մլն դոլարով կամ 2,1 տոկոսով: Եթե թվերը համապատասխանում են իրականությանը, ինչո՞վ է պայմանավորված նվազումը:

-ՀՀ պետական պարտքը, որը բաղկացած է ներքին և արտաքին պարտքից, 15 ամիսների ընթացքում աճել է շուրջ 47 մլն ԱՄՆ դոլարով՝ կազմելով 6 մլրդ 934 մլն ԱՄՆ դոլար: 

Եթե դիտարկենք միայն արտաքին պետական պարտքը, այո, այն նվազել է շուրջ 120 (118,6) մլն ԱՄՆ դոլարով: Այն պայմանավորված է եղել ՀՀ ԿԲ-ի արտաքին պարտքի մարմամբ և վերագնահատմամբ (ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ ազատ փոխարկելի տարադրամի` SDR-ի և եվրոյի արժեզրկմամբ), իսկ ՀՀ կառավարության արտաքին պարտքի կրճատումը պայմանավորված է եղել հիմնականում վերագնահատմամբ:

-Ներկայումս սպառողական շուկայում առկա՞ է գնաճ, ինչպե՞ս է այն հնարավոր զսպել: Ի՞նչ պատկեր կունենանք 2020 թվականի հունվարի 1-ից, երբ սկսեն գործել ԵԱՏՄ մաքսատուրքերը:

-Չնայած սպառողական գների ինդեքսը հաշվետու տարվա յոթ ամիսներին կազմել է 1,9 տոկոս և չի գերազանցում թիրախային 4 տոկոս ցուցանիշը, այդուհանդերձ, առաջին անհրաժեշտության որոշ պարենային ապրանքների գծով արձանագրվել է կտրուկ աճ: 

Օրինակ՝ 2019 թվականի հուլիսին նախորդ տարվա հուլիսի նկատմամբ կարտոֆիլի գինն աճել է 75,4 տոկոսով, ձվի գինը՝ 38,9 տոկոսով, թռչնամսի գինն աճել է 13,6 տոկոսով, բանջարեղենինը՝ 11,7 տոկոսով, մակարոնեղենի գինը՝ 8,4 տոկոսով, հացի գինը 5,5 տոկոսով և այլն:

 

Երրորդ երկրներից ներկրվող առանձին վերցված ապրանքների գծով գների բարձրացումը 2020 թվականի հունվարի մեկից հետո պայմանավորված է լինելու ԵԱՏՄ միասնական մաքսային սակագնի (ՄՄՍ) դրույքաչափերի կիրառմամբ (ավտոմեքենա) կամ անցումային շրջանում բարձրացող դրույքաչափերի հետ (սառեցրած հավի միս, տավարի միս, արևածաղկի ձեթ, կարագ և այլն), որոնք կհավասարվեն ԵԱՏՄ ՄՄՍ դրույքաչափերին 2022 թվականին: 

Նշեմ, որ գյուղական և բուսական ծագում ունեցող մի շարք ապրանքների թանկացումը՝ բնակլիմայական աղետներով կամ ԵԱՏՄ ՄՄՍ դրույքաչափերով պայմանավորված, կարելի է մեղմել տարբեր միջոցառումներ իրականացնելով, օրինակ՝ տեղական արտադրանքի ծավալների աճը և բնակլիմայական աղետների դեմ արդյունավետ պայքարը, կամ անհրաժեշտ ապրանքատեսակները ներմուծել հիմնականում ԵԱՏՄ երկրներից կամ երկրներից, որոնց հետ ՀՀ-ն ազատ առևտրի համաձայնագիր ունի: 

-Վարչապետը, կարծես թե, չխոսեց օտարերկրյա ներդրումների մասին: Ի՞նչ պատկեր ունենք այս առումով:

-Օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների կիսամյակային ցուցանիշները դեռևս հրապարակված չեն, սակայն նախնական պատկեր ստանալու համար կարող ենք դիտարկել նաև տնտեսության իրական հատվածում կատարված օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների զուտ հոսքերի դինամիկան, ինչը ստացումների և մարումների տարբերությունն է: Օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների զուտ հոսքերը կրճատվել են շուրջ 5 անգամ՝ կազմելով 7,8 միլիարդ դրամ: Նշեմ, որ վիճակագրական կոմիտեի ցանկում ներառված են երեք տասնյակից ավելի երկրներ, և ուշագրավ է, որ դրանցից ավելի քան 50 տոկոսի դեպքում արձանագրվել է ներդրումային զուտ հոսքերի նվազում:

Ջերսիի դեպքում արձանագրվել է ամենամեծ փոփոխությունը, որտեղից ներդրումները 2019 թվականի առաջին կիսամյակում կազմել է 0 դրամ: Ներդրումներն այս երկրից կատարում է «Լիդիան Արմենիա» ընկերությունը, և սա պայմանավորված է Ամուլսարի ծրագրի փաստացի սառեցմամբ:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ