Yerevan, 28.February.2026,
00
:
00
BREAKING


Ար­դյու­նա­վետ այ­ցերն ու անար­դյու­նա­վետ հա­մա­կար­գը

ANALYSIS

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը երեկ վաղ առավոտյան այցելել է Նորագավիթի ավտոմաքսատուն։ Նման այցերն անհրաժեշտություն են, որովհետև երկրի ղեկավարն, այսպես ասած, առաջին ձեռքից տեղեկատվություն է ստանում իրերի իրական վիճակի մասին։ Հենց երեկվա այցի ընթացքում լուծում տրվեցին մի քանի խնդիրների, ինչն, անշուշտ, դրական երևույթ է, ու որևէ մեկը չի կարող դա վիճարկել։

Օրինակ՝ ակնհայտ է, որ հեղափոխությունից հետո մաքսային մարմիններում նվազագույնի են հասցվել կոռուպցիոն ռիսկերը, սակայն, միևնույն ժամանակ, ծառայության շատ աշխատակիցների մոտ չի փոխվել հին մտածողությունը, ինչի հետևանքով նրանք քաղաքացիներին նեղություններ են պատճառում՝ բյուրոկրատական թղթաբանության հետևանքով։ Նման իրավիճակը երկակի հետևանքներ է ունենում։ Բյուրոկրատիայի չարաշահումը ժամանակի ընթացում հաստատապես վերածնելու է կոռուպցիոն ռիսկերը, ու դա ակնհայտ ճշմարտություն է, ընդ որում՝ միջազգային փորձը դա քանիցս ապացուցել է աշխարհի շատ երկրներում, նաև՝ այսօրվա Ուկրաինայում, որտեղ հեղափոխությունից հետո անհետացած կոռուպցիան «վերածնվեց» հենց ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների բացակայության հետևանքով։ Մարդիկ այսօր մաքսային մարմիններին կաշառք չեն տալիս, սակայն երեք օրում են մաքսազերծում իրենց ապրանքը, ինչը ոչ միայն իրավունքների տարրական ոտնահարում է, այլ նաև մեծապես հարվածում է բիզնեսին։ Երեկ Փաշինյանը ավտոմաքսատանն ապացուցեց, որ գործընթացը կարող է տևել 20-25 րոպե։ Մյուս կողմից՝ ակնհայտ է, որ երկրի ղեկավարն ամբողջ օրը չի կարող լինել մաքսատանը, ու անհրաժետ է ներդնել կառավարման արդյունավետ համակարգ, որը մի կողմից՝ կոռուպցիան կվերացնի ինստիտուցիոնալ հիմքերով, մյուս կողմից՝ քաղաքացիների համար կստեղծի ավելի բարենպաստ պայմաններ։

Ի դեպ, այս դիտարկումն ամենևին էլ չի վերաբերում միայն մաքսային ոլորտին ու ակնհայտորեն ընդհանրացման անհրաժեշտություն ունի։ Մեկ մարդը, տվյալ դեպքում՝ վարչապետն, ինչքան էլ արդյունավետ աշխատի, չի կարող փոխարինել համակարգին։ Ժամանակի ընթացքում խնդիրները ոչ միայն օպերատիվ լուծում չեն ստանա, այլ կուտակվելով՝ կհարվածեն հենց Փաշինյանի հեղինակությանը։ «Մարդ-համակարգ» սխեման Ռուսաստանում ապացուցել է իր անարդյունավետությունը, երբ մարդիկ իրենց բոլոր խնդիրներով դիմում էին «բարի ցար» Վլադիմիր Պուտինին, որի վարկանիշը վերջին շրջանում գահավիժում է, որովհետև վերջինս օբյեկտիվորեն չի կարող փոխարինել ամբողջ պետական իշխանությանը։ Նույնը լինելու է Հայաստանում։ Ի վերջո՝ Նիկոլ Փաշինյանը չի կարող ամեն օր այցելել Արարատի մարզ ու պատահաբար տեղեկանալ, օրինակ, Ավշարի դպրոցի տնօրենի հետ կապված սկանդալի մասին։ Փաշինյանը խնդրին տեղեկացավ, ու այն լուծվեց, սակայն չկա ոչ մի երաշխիք, որ որևէ մարզում նորից նմանատիպ խնդիր չկա ու այն անլուծելի չի մնալու, քանի դեռ երկրի ղեկավարը դրանից անտեղյակ է։ Մաքսայինի երեկվա դեպքն ասվածի լավագույն ապացույցն է։

Եթե Փաշինյանն իրապես շահագրգռված է հեղափոխության արժեքների կապիտալացման հարցում, ապա պարտավոր է ապամոնտաժված համակարգի փոխարեն ստեղծել նորը՝ ավելի կրեատիվը, որը կլուծի ինչպես օպերատիվ կառավարման, այնպես էլ երկրի հեռանկարային զարգացման խնդիրները։ Օրինական ընտրությունների ինստիտուտի ներդրումը, կոռուպցիայի ու մենաշնորհների դեմ պայքարը չեն կարող արդյունավետ և ինստիտուցիոնալ լինել, եթե դրանք պայմանավորված են բացառապես «բարի թագավորի» ցանկությամբ։

Մյուս կարևոր խնդիրն այն է, որ Փաշինյանն արմատապես պետք է վերանայի վարվող կադրային քաղաքականության սկզբունքները։ Եթե առանց լուրջ հիմնավորման պաշտոնանկ են արվում արդարադատության արհեստավարժ փոխնախարարները, ապա չպետք է հանդուրժվեն ձախողված պաշտոնյաները՝ միայն այն պատճառով, որ նրանք ակտիվ «քայլողներ» են։

Անհրաժեշտ ընդհանրական դատողություններից հետո վերադառնամ Փաշինյանի երեկվա աշխատանքային այցին։ Նա մաքսատան որոշ աշխատողների աշխատանքից ազատելու հրահանգ է տվել՝ փնթիության, պետական դրոշի նկատմամբ ոչ հարգալից վերաբերմունքի համար։ Վարչապետի դիտողությունը, տվյալ դեպքում, միանգամայն համարժեք է, որովհետև եթե մաքսային ծառայողը պատշաճ վերաբերմունք չունի պետական խորհրդանիշի հանդեպ, հազիվ թե հարգալից սպասարկի քաղաքացուն։ Մյուս կողմից՝ կարծում ենք, որ ամենևին էլ պարտադիր չէր, որ Փաշինյանը գործի դներ ռեպրեսիվ ողջ զինանոցը ու բանը հասցներ աշխատանքից ազատմանը, կամ գոնե նման ձևով հրահանգ հնչեցնելուն։ Ի դեպ, Նիկոլ Փաշինյանի պարբերական դարձած արտահայտությունները՝ «ձգված կանգնելու», «քուչի բազառ չանելու» վերաբերյալ, հուշում են, որ հասարակության շրջանում պետական ինստիտուտների հեղինակությունն էապես սասանված է, ու տեղին կլինի, որ դիտողություններ հնչեցնելուց զատ ու առաջին հերթին՝ Նիկոլ Փաշինյանին մտահոգի այս տխուր երևույթը։

ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ

Individuals and businesses, near and far, all welcomeTrust and reach across the globeChoosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank AppUcom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable GiftsAraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback “My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca CardsOrder an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashbackIDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBankAmeriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New CustomersDangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online SurveysJustice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe HakobyaIdram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving DayAraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” AwardIDBank has opened a representative office in Glendale, CaliforniaTeam Holding Announces the Launch of the Second Tranche of Its USD Bond Placement. Underwriter - Freedom Broker ArmeniaUcom Services Can Now Be Paid Via Fast Shift Team and the French University in Armenia Help 120 Students Gain Real-World ExperienceUcom Offers Comprehensive Internal Network (LAN) Building Services for Corporate Clients Unibank Became an A-Level Member of the Armenia British Business Chamber Winter adventures continue at Myler: Idram&IDBankWith the Support of AraratBank, KardaLove 5th Anniversary Festival Returns in a New FormatThe Power of One Dram — to Mathemik NGOIDBank’s Nor Nork branch has reopenedOn the impossibility of making payments via Idram for telecommunication operators’ services and the current situationWhen CSR Becomes a Driving Force for Business Development: Lala Bakhshetsyan Five-Year Partnership Between AraratBank and 4090 Charity Foundation Comes to Successful Close Idram and Weixin Pay (WeChat Pay) Launch Strategic Partnership in ArmeniaThe Winners of the Third Round of the Junius Competition Have Been AnnouncedWhat to gift men on January 28: Idram&IDBankIdram Conducted a Financial Literacy Class for Roboton ParticipantsRegarding Payments for Viva Armenia Services via IdramVahe Hakobyan Is a Political Prisoner: Past.amUp to 2% Cashback with IDBank Mastercard and ARCA CardUp to 2% cashback, free Mastercard and free ArCa card when you join IDSalaryAraratBank Sums Up “You Choose the Destination” Campaign Implemented in Partnership with MastercardBook by March 31 and get 15% off your FINTECH360 ticket Ucom Launches Fixed Network Services in Zovuni The FINTECH360 conference will be held in Yerevan from April 27 to 29 AraratBank Partners as General Sponsor of 4090 Charity Foundation's Five-Year Milestone EventAraratBank Takes the Lead in Brand PR Performance Unforgettable Moments and a Profitable Offer at Myler. Idram&IDBank Idram Summarizes 2025The Power of One Dram Donates 5,788,105 AMD to the City of Smile Charity Foundation Converse Bank Successfully Completes Globbing Bond Placement