«Երկիրը «որ­բի գլուխ» չէ, որ ով ուզի, սափ­րի»

Հայաստանում տնտեսական կանխատեսելիության վերաբերյալ մասնագետների գնահատականը գոհացուցիչ չէ: Կանխատեսելիության մակարդակն, ըստ նրանց, ցածր է: 

Տնտեսագետ Կառլեն Խաչատրյանը կանխատեսելիության խնդրի համատեքստում մատնանշում է Հարկային օրենսգրքում պարբերաբար կատարվող փոփոխությունները:

«Վերջին 5-7 տարիների կտրվածքով երևի չենք ունեցել մի տարի, երբ հարկերի մասին օրենքներում, հիմա արդեն Հարկային օրենսգրքում փոփոխություններ չունենանք:

Սա իրականում շատ վատ է բիզնեսի համար: Կանխատեսելիության մակարդակի նվազում ունենք, ինչը, անուշտ, բացասական տնտեսական հետևանքների է բերում»,ասում է Կառլեն Խաչատրյանը:

Տնտեսագետ Վարդան Բոստանջյանը նշված առումով ևս խնդիր է տեսնում:

«Օրենսդրական փոփոխությունների այդ պարբերականությունը, այսինքն, հաճախակիությունը, խոշոր առումով, կարող է ապակողմնորոշված վիճակների հանգեցնել: Խոսքը տնտեսվարող սուբյեկտներին է վերաբերում: Նման պարագայում շատ հնարավոր է, որ նրանք չիմանան, թե որ ուղղությամբ պետք է շարժվել: Իրավիճակը բացառելու և դրանից բխող հարցերի լուծման համար մասնագիտական մոտեցում է պահանջվում: Բայց այսօրվա ճնշող մեծամասնությունը խնդիրներին ու մանրամասներին ամբողջությամբ չի տիրապետում: Այդ հանգամանքով է պայմանավորված այն, որ որոշումները, օրենսդրական փոփոխությունները կարող են սխալ լինել: Ամբողջ հանրապետությունը չպետք է վերածել «որբի գլխի», որն ով ուզում, սափրում է: Կանոնակարգված և ուղղորդված աշխատանք է պետք, որն այս պահին չկա»,-«Փաստի» հետ զրույցում ընդգծեց Վ. Բոստանջյանը:

Կառլեն Խաչատրյանի կարծիքով, ավելի ճիշտ կլիներ, որ օրենսդրական փոփոխություններն ուժի մեջ մտնեին, օրինակ, երեք տարի հետո:

«Դա հնարավորությու կտար, որ առաջիկա մեկուկես, երկու տարվա ընթացքում բավականին հանգամանորեն մշակեինք բոլոր շահագրգիռ կողմերի կարծիքները, և միայն այդ ամենից հետո պետությունն ասեր, որ, ամեն դեպքում, այս ճանապարհով ենք գնում: Ասեր, ենթադրենք, 2020 կամ 2021 թվականից այս նորմերն են գործելու, իմացեք, որ առնվազն 3-4 տարի այդ քաղաքականությունն է իրականացվելու: Նույն կառավարության ներկայացուցիչները անցած տարի պնդում էին, որ քաղաքական, հանրային իրավիճակը զսպում է ներդրումները, ասում, որ ԱԺ-ում կուսակցությունների ներկայացվածությունը չի բխում այդ պահին հասարակության տրամադրություններից: Ըստ նրանց, անկայուն քաղաքական վիճակը խոչընդոտում էր ներդրումների ներգրավմանը: Խոսվում էր այդ խնդիրն օր առաջ լուծելու անհրաժեշտության մասին, ինչով էլ պայմանավորված էին ԱԺ արտահերթ ընտրությունները: Այս նույն տրամաբանությունը, բնականաբար, պետք է տեղափոխել նաև տնտեսական դաշտ»,-նշեց Կ. Խաչատրյանը՝ հավելելով, որ տնտեսական անկայունության հանգամանքին ավելի մեծ ուշադրություն պետք է դարձնել, այն շատ ավելի կարևոր է:

«Տնտեսական դաշտում կանխատեսելիության բարձր մակարդակն է, որ պետք է թե՛ տեղացի, թե՛ օտարերկրյա գործարարներին դրդի ներդրումներ անել տնտեսությունում, համապատասխան որոշումներ կայացնել»,հավելեց տնտեսագետը:

Վարդան Բոստանջյանը նշված համատեքստում մի շարք խնդիրների առկայության մասին է նշում.

«Կանխատեսելիության մակարդակն այս պահի դրությամբ ակնհայտորեն բարձր չէ, ինչը պայմանավորված է բազմաթիվ հանգամանքներով: Խնդիրն ինչպես ինստիտուցիոնալ, այնպես էլ անհրաժեշտ իրավական տարրերի բացակայությունն է: Այս առումով մտահոգություն ունի նաև կառավարությունը՝ ներդրողների ներգրավման կտրվածքով, ինչպես նաև հարկային հարաբերությունների փոփոխության առումով: Այս ամենը դեռ միայն գործընթաց է և դեռ սկզբնական մասում է: Բավականին կնճռոտ խնդիրներ կան, անգամ իրարամերժ ու հակասական: Կանխատեսելիության ավելի բարձր մակարդակ միայն դրանց լուծման պարագայում կարող ենք ունենալ»:

Վարդան Բոստանջյանը նշված իրավիճակը որոնողական փուլ որակեց:

«Բայց միայն բառային երաշխիքներով, օրինակ, ասելով՝ «ամեն ինչ լավ կլինի», մենք ներդրումային նկատելի ու ծավալուն գործունեություն չենք ունենա: Սա պահանջում է հստակ երաշխիքներ՝ նաև իրավական հիմքերի տեսքով: Այս ամենն ինչպես նախկինում, հիմա ևս բացակայում է մեզ մոտ, բայց այդ խնդիրների լուծումներից հետո միայն կարելի է դրական զարգացումներ ակնկալել: Այն, ինչ նկարագրեցի, անհրաժեշտ է կարգավորել ամենասկզբնական փուլում: Բացի դրանից, պետք է հաշվի առնել, որ սա կոմպլեքս խնդիր է, որը ենթադրում է հարկային հարաբերությունների, ներքին շուկայի փոփոխություն և պաշտպանություն: Այն ենթադրում է նաև ազատ տնտեսական մրցակցության հնարավորություն: Այս ամենը առանձին-առանձին կարելի է բացել. դրանք համապատասխան սկզբունքների ու մոտեցումների գործադրում են պահանջում, որոնք անվերապահ պետք է իրաանացվեն: Իրականացումը կտևի մեկ, թե կես տարի, միևնույն է, առանց թվարկված մոտեցումների, բարձր արդյունքներ ակնկալելը ճիշտ չի լինի»,-եզրափակեց տնտեսագետը:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ