Փաշինյանի բարձր լեգիտիմության հարցը ներքին օգտագործման համար է ու դրսում չի աշխատում. Արմեն Բադալյան

SOCIETY 4 August, 2018 18:48

Tert.am-ի հետ զրույցում ընտրական և քաղաքական տեխնոլոգիաների փորձագետ Արմեն Բադալյանն անդրադառնում է հարցին, թե արդյոք ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի հայտարարությունից ու Երևանի արձագանքից հետո հայ-ռուսական հարաբերություններում առկա է խորը ճգնաժամ, ինչպես նաև հարցին, թե օգոստոսի 17-ին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հանրահավաքը կարո՞ղ է արդյոք դառնալ արտաքին քաղաքական գործուն խաղաքարտ:

-Պարո՛ն Բադալյան, օգոստոսի 17-ին հանրահավաք է, որի առանցքում է լինելու Նիկոլ Փաշինյանի պաշտոնավարման 100 օրը: Այսուհանդերձ, վարչապետի թիմի առանցքային անդամներից մեկը Սերգեյ Լավրովի հայտարարությունից հետո «Ֆեյսբուքում» գրեց, որ սա լինելու է ՀՀ ինքնիշխանության հանրահավաքը, թեպետ սա անմիջապես սրբագրվեց Արարատ Միրզոյանի մակարդակով։ Շատ փորձագետներ համարում են, որ սրված հայ-ռուսական հարաբերությունների ֆոնին այս հանրահավաքը վարչապետի համար կարևոր է հետևյալով, որ նա ցանկանում է Բրյուսելին ու հատկապես Մոսկվային ցույց տալ, որ ժողովուրդը կանգնած է իր թիկունքին, և ի տարբերություն նախորդ իշխանությունների` ինքն ունի ժողովրդի վստահությունը: Բայց հարց՝ արդյո՞ք այս մեծ լեգիտիմության գործոնն արտաքին խաղաքարտ է: Թե՞, այնուամենայնիվ, դա շատ կարևոր է իր համար որպես ներքին հարց՝ երկրի ներսում:

-Դրսում սա չի աշխատում, որովհետև «դուրսը» առաջնորդվում է ռեալպոլիտիկայով՝ անկախ նրանից՝ դու լեգիտիմ ես, չես, ժողովրդավար ես, թե չէ, երբ մեր շահերը համընկնում են, նրանք համագործակցում են, եթե չեն համընկնում, չեն համագործակցում: Եվ լեգիտիմության հարցը ներքին օգտագործման համար է, ոչ թե արտաքին: Կարելի է բերել բազմաթիվ օրինակներ: Օրինակ՝ Եվրամիությունը բավականին լավ համագործակցում է Չինաստանի հետ, որը, առհասարակ, ժողովրդավարական երկիր չէ, այնտեղ չկա ժողովրդավարություն, բայց շահերը համապատասխանում են և նորմալ համագործակցում են: Այնպես որ, այդ՝ երկրում ժողովրդավարության, հեղափոխություն իրականացնելու գործոնը, որն այսօրվա իշխանությունները ցանկանում են վաճառել Եվրամիությանը, չի անցնում:

-Անգամ Եվրամիությա՞ն մոտ չի անցնում:

-Ես խոսում էի ԵՄ-ի մասին, որը ժողովրդավարական արժեքների վրա ստեղծված միություն է, բայց արտաքին քաղաքականության մեջ առաջնորդվում է պրագմատիկ շահերով: Իսկ ՌԴ-ին հանրահավաքով ինչ-որ մի բան ցույց տալն անիմաստ է, եթե անգամ 100 հազար մարդ դուրս գա, որովհետև Ռուսաստանի համար բացարձակապես միևնույն է՝ դու ժողովրդավա՞ր ես, թե ոչ: Եվ որևէ հանրահավաք չի կարող Ռուսաստանին ինչ-որ մի բան ապացուցել:

-Քաղաքական գործիչ, քաղաքագետ Դավիթ Շահնազարյանը կարծիք հայտնեց, որ հայ-ռուսական հարաբերություններում երբևէ նման խորը ճգնաժամ չի եղել, այլ մարդիկ, հակառակը, ասում են՝ ի՞նչ է եղել, մենք ինքնիշխան երկիր ենք, իրենք միջամտում են մեր ներքին գործերին, և այլն: Համարո՞ւմ եք, որ միջադեպն այսքանով սպառված է՝ հաշվի առնելով այն, որ ՌԴ պաշտպանության փոխնախարարը երեկ հայտարարեց, որ արտոնյալ գներով ՌԴ-ից զենքի վաճառքի գործարքին որևիցե վտանգ չի սպառնում:

-Նախ, արձանագրեմ, որ եղած միջադեպը որևիցե ձևով չի ազդել հայ-ռուսական հարաբերությունների վրա: Խնդիրն անգամ այդ միջադեպը չէ, հարցադրումն այն չէ, թե սա կանդրադառնա՞ հայ-ռուսական հարաբերությունների վրա, թե ոչ: Խնդիրն այն է, որ Հայաստանը արտաքին քաղաքական հեռանկարային կոնցեպտ չունի: Սա է ամենամեծ խնդիրը, և ոչ թե հայ-ռուսական ինչ-որ հարաբերություններ կամ ճգնաժամեր: Եվ սա է, որ ժամանակ առ ժամանակ ծնելու է անհասկանալիություն: Դա ճգնաժամ չէ:

-Չհասկացվածություն:

-Անհասկանալիություն է: Այսինքն՝ չեն հասկանում որոշ բաներ: Դա ճգնաժամ չէ, դա այդ վիճակն է, որը հիմնված է նրա վրա, որ Հայաստանը չունի արտաքին քաղաքական հեռանկար, հասկանալի չէ՝ ինչն է Հայաստան-Ռուսաստան հարաբերությունների զարգացման հետագա կոնտեքստը: Եվ խնդիրն այն է, որ իրենք չեն հասկանում, թե դու ինչ ես ուզում: Հայաստանն ասում է, որ ինքը շարունակելու է նույն արտաքին քաղաքականությունը, խորացնելու է ՀԱՊԿ-ի հետ համագործակցությունը ու ԵԱՏՄ-ի հետ համագործակցության արդյունավետությունն է բարձրացնելու, բայց չի բացատրում՝ խորացում ասելով ի՞նչ է հասկանում: Եվ երկրորդ՝ անհասկանալի են նաև Հայաստան-ԵՄ և Հայաստան-ԱՄՆ արտաքին քաղաքական կապերը: Ավելին՝ վերջին երկուսի պարագայում չկա նաև քաղաքական օրակարգ: Սա է Հայաստանի մեծագույն պրոբլեմը, ոչ թե այն, թե ՌԴ-ն մեր ասածներն ինչպես կընկալի:

-Մայիսի 8-ին ԱԺ-ի կողմից վարչապետ ընտրվելուց առաջ ԱԺ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նիստին հանրապետական պատգամավորները չկարողացան Փաշինյանից կորզել որևէ փաստ, խոսք, որը ՌԴ-ի կողմից լավ չէր ընկալվի, սակայն նա հիմա անում է քայլեր, որոնք մեղմ ասած, ՌԴ իշխանությունների «սրտով կարող են չլինել»: Ինչո՞ւ թույլ տրվեց Երևան-Մոսկվա այս երկխոսությունը: Ի վերջո, ռուսները պնդում են, թե իրենք ասում են, որ ընդամենը նախապես Խաչատուրովին պետք էր փոխարինել որևէ այլ գեներալով: Իսկ հետո, ձեր ներքին գործն է, քրեական հետապնդում արեք, դատեք, կալանավորեք, բայց կասկածի տակ մի դրեք ռազմաքաղաքական բլոկի ղեկավարի ստորագրությունները տարբեր փաստաթղթերի տակ: Այլ կերպ ասած՝ ռուսական կողմի բողոքը Ձեզ համար հասկանալի՞ է:

-Ռուսները չեն բողոքում, իրենք պաշտոնապես հայտարարել են, որ այն, ինչ տեղի է ունենում Խաչատուրովի հետ կապված, Հայաստանի ներքին գործն է: Նաև, իհարկե, ասացին, որ դա կարող է խնդիրներ առաջացնել ՀԱՊԿ-ի հետագա ինտեգրացիոն պրոցեսների համար:

-Իրենք փորձագիտական մակարդակով ասել են՝ նա ունի հայկական ազգանուն, բայց նա միջազգային պաշտոնյա է, որին պետք էր նախապես հետ կանչել, փոխարինել մեկ այլ գեներալով, հետո դատել:

-Կապ չունի՝ պաշտոնյա է, թե չէ, և կրկնում եմ՝ հայ-ռուսական հարաբերություններում խնդիր չկա, կան անհասկանալիության պահեր, երբ մի երևույթ Հայաստանի կողմից մի կերպ է մեկնաբանվում, ՌԴ-ի կողմից՝ մեկ այլ: Այս անհասկանալիության պահերն անցնում են: Իհարկե, կարող են հետագայում էլ առաջանալ:

- Միջադեպն այլևս սպառվա՞ծ է, այսինքն:

- Այո:

- Ասում եք՝ Փաշինյանը չունի արտաքին քաղաքական հայեցակարգ, ըստ Ձեզ՝ ինչո՞ւ:

-Չգիտեմ՝ ինչու չունի, բայց նա ինչ ընտրվել է, ամեն հնարավոր վայրերում ու բոլոր հնարավոր լրատվամիջոցներին ասում է, որ արտաքին քաղաքական վեկտորը չի փոխվելու, և ինքը հավատարիմ է մնալու Ռուսաստանին: Դա կարելի է մեկ անգամ ասել, մի քանի անգամ չի կարելի ասել, որովհետև մի 10 անգամ ասելուց հետո ՌԴ ղեկավարությունը Լավրովի բերանով մի միջամտություն Հայաստանի ներքին գործերին իրականացրեց: Դա նշանակում է, որ Հայաստանի իշխանությունները պետք է հասկանան, որ ռուսներն ասում են, որ դու հավատարիմ ես մնում, բայց դա Ռուսաստանի վրա չի ազդում: Հետևաբար՝ Հայաստանը սա պետք է դադարեցնի, որովհետև սա իրեն սպառել է: Կրկնում եմ՝ չկա նաև ՀՀ-ԱՄՆ, ՀՀ-ԵՄ հարաբերությունների զարգացման կոնցեպտ, այն դեպքում, երբ Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության ղեկավարը շատ հստակ ասաց, որ եթե դու չես փոխում ԵՄ-ի նկատմամբ քո վերաբերմունքը, ուրեմն՝ մի սպասիր Եվրամիությունից: Ավելին՝ մենք տեսնում ենք, որ հայ-ամերիկյան հարաբերությունների քաղաքական օրակարգը ձևավորելու փոխարեն իշխանություններն ամեն քայլ անում են հայ-ամերիկյան PR հարաբերությունները զարգացնելու համար: Այսինքն՝ ամեն ինչ անում են, որ ՄԱԿ-ի գագաթնաժողովին ՀՀ ղեկավարը ԱՄՆ ղեկավարի հետ մեկ ձեռքսեղմում ունենա, դա նկարահանվի և դա ցույց տան որպես հայ-ամերիկյան հարաբերությունների զարգացում: Դա հայ-ամերիկան քաղաքական օրակարգ չէ, ընդամենը հայ-ամերիկյան PR հարաբերություններ են: