Քարանձավային մարդիկ քարանձավներում չեն ապրել
SOCIETYՔարանձավային մարդիկ ապրել են քարանձավներում:
Իրականում այնքան էլ այդպես չէ:
Պարզվում է, որ քարանձավային մարդիկ ապրել են բաց տարածքներում:
Ընդհանրապես, «քարանձավային մարդ» կոչում են քարե դարում ապրող այն մարդկանց, որոնք հետքեր են թողել քարանձավներում (նեանդարթալցիներ և կրոմոնյոնցիներ): Նեանդարթալցիները ընդհանրապես նման չեն եղել ժամանակակից մարդկանց: Իսկ ահա կրոմոնյոնցիները նման են ժամանակակից մարդկանց:
Քարանձավային մարդ տերմինն առաջացել է 19–20–րդ դարերում, երբ սկսեցին հետազոտվել քարանձավները, և այնտեղ մարդկային կենսագործունեության հետքեր հայնաբերվեցին (միայն Եվրոպայում հայտնաբերված է 277 այդպիսի քարանձավ): Քարանձավային մարդ տերմինը հիմնականում վերաբերում է պալեոլիթի վերջին սառցային դարաշրջանում ապրող մարդկանց: Նրանց նկարագրում են որպես անտաշ և անմշակույթ մարդիկ: Սրանք որսորդությամբ զբաղվող մարդիկ էին և վարում էին քոչվոր կյանք: Նրանք ապրում էին բաց տարածքներում, իսկ քարանձավները օգտագործում էին որպես պահեստներ, նաև կրոնական ծեսեր կատարելու և ցեղի մահացածներին թաղելու վայրեր: Հարցն այն է, որ բաց տարածքում նրանք ոչ մի հնէաբանական հետք չեն թողել, ժամանակը ջնջել է ամեն ինչ, իսկ քարանձավներում նրանց հետքերը նկարների կամ գործիքների տեսքով պահպանվել են: Այդտեղից էլ սխալը՝ կոչել նրանց քարանձավային մարդ: Իրականում քարանձավում ապրելը ոչ ավելի անվտանգ է, ոչ էլ ավելի հաճելի (ոտաբոբիկ ավելի հեշտ է քայլել խոտերի վրա, այլ ոչ թե սառած քարերի), բացի այդ՝ վաղ թե ուշ մարդկանց մոտ հոդացավեր և խոնավության հետ կապված այլ հիվանդություններ կզարգանային:
Հետաքրքիրն այն է, որ այս քարանձավային մարդիկ, որպես կանոն, ճամբարներ են խփել ամենագեղատեսիլ վայրերում: Անթրոպոլոգները համարում են, որ եթե ինչ–որ մեկը ցանկանում է նրանց բնակատեղին գտնել, ապա պետք է գտնի չնաշխարհիկ տեսարաններ ունեցող բաց տարածք: Նրանք բավականին վտանգավոր ժամանակաշրջանում են ապրել՝ բազմաթիվ վայրի գիշատիչ կենդանիներ և այլ վտանգներ:
Չնայած դրան, նրանք ժամանակ են գտել քարանձավների պատերին նկարելու համար: Ըստ մի վարկածի, պատերին մարդիկ կենդանիներ են նկարել ապագա որսի հաջողությունը ապահովելու համար, իսկ մի այլ վարկածի համաձայն, այդ նկարներն արել են նրանց դեռահաս երեխաները՝ ժամանակ կարճելու համար: Քարանձավային մարդիկ ունեին զարգացած սոցիալական հասարակություն, որտեղ աշխատանքը բաժանված էր բոլորի միջև, ապրում էին ընտանիքներով, բայց ցեղի հետ: Օգտագործելիս են եղել կրակ, բայց այն ստանալու մասին տվյալներ չկան: Պատրաստելիս են եղել քարե գործիքներ և անգամ զարդեր: Աստիճանաբար սկսել են օգտագործել նիզակներ և սովորել են նույնիսկ նետ ու աղեղ օգտագործել:
Ինձ թվում է՝ «քարանձավային մարդ» տերմինը սխալ է, և այդ հին մարդկանց պետք է կոչել «քարանձավային հայեր»: Իմ այս միտքը հաստատում է նաև վերջերս հայերի կողմից քարանձավում գտնված ամենահին կոշիկը՝ չարոխը: Դա նշանակում է, որ դաշտերից հայերն են առաջին անգամ «քարանձավ–բնակարան» տեղափոխվել՝ չարոխների հայտնագործությունից հետո (կարևոր է, որ ոտքերը չմրսեն, թե չէ մեկ էլ տեսար, մարդ մեջքացավ ստացավ և չկարողացավ մամոնտ որսալ):
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը
The international chess tournament supported by IDBank has concluded
AraratBank and Urartu Football Club Team Up to Promote Financial Literacy
FINTECH360 International Conference Held in Armenia
Ucom Upgrades Internet Speed for Unity Packages
Two Milestones, One Celebration: Moneytun Turns 20, Partnership with AraratBank Marks 10 Years
Bell Ringing Ceremony at the London Stock Exchange marks Ameriabank’s inclusion in the FTSE 100 as part of LFG
AraratBank Announces Change in Executive Leadership
Brilliant Performance of Khachaturian’s Piano Concerto by the Thessaloniki Symphony Orchestra — Dedicated to the Memory of the Victims of the Armenian Genocide
AraratBank Supports Launch of the 15th Anniversary “Faces of Memory” Seminar
“Your Relative is in Danger”: IDBank Warns About an Aggressive Wave of Phone Scams
Soft Construct Showcased New Career Opportunities at Career City Fest 2K26
Financial Literacy Course for Learning Mission non-profit organization. Idram&IDBank
A New Level of Digital Banking: IDBank Launches Strategic Partnership with Oracle
International Mother Earth Day. Idram&IDBank
Ucom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management Program
Unibank issues USD bonds with a 5.6% yield
AraratBank’s Unwavering Commitment: 5 Years, 172 Beneficiaries, and over 100 Projects
IDBank and Idram participate in Career City Fest
AraratBank’s Unwavering Commitment: 5 Years, 172 Beneficiaries, and over 100 Projects
Grant Akopian Appointed CEO and Chairman of the Management Board of Converse Bank
Travel in comfort with the Mastercard World "Travel" Cards from Unibank
Ucom Supports Free FPV Drone Training for Teenagers by the ArmDrone Community
AraratBank’s Special Offer at Leasing Expo Attracts Strong Customer Interest
Flexible Terms when Transferring your Mortgage Loan to AraratBank
The Defense Team of the “Sacred Struggle” Releases Evidence Exposing a Fabricated Terrorism Case
Unibank Awarded Client Protection Certification by MFR
The Power of One Dram April Beneficiary: Davitbek Games NGO
Ucom and Impact Hub Yerevan Announce the Third Year of Green Innovation Fellowship
Unibank Launches Referral Campaign “Invite Friends and Get Bonuses"
Team Holding: The second phase of the placement of USD-denominated bonds has been completed. Underwriter - Freedom Broker Armenia.
“A friend” needs money urgently. IDBank warns that trust can be exploited on social media.
Denationalizing the ‘Map’ (Reflections on the ‘Real Armenia Ideology’)
AraratBank at Leasing EXPO 2026: Special Leasing Offer for Energy-Efficient Equipment
Ucom Offers Virtual Cloud Server (VPS) Service
IDBank Participates in Regional Conference of the Union of Banks of Armenia, Presenting Innovative Tools for the SME Sector
Up to 25% idcoin When Buying Airline Tickets with IDBank Premium Cards
Acba bank and the U.S.-based Interactive Brokers have signed an agreement
IDBank and Idram Alongside the “Matemik” NGO
IDBank Participates in Regional Conference of the Union of Banks of Armenia
Converse Bank Receives STP Excellence Award Once Again
Unibank to participate in Leasing Expo 2026 with a special offer
AraratBank in Lori: Competitive Solutions for Business and Economic Development
IDBank to Provide Scholarships Worth 35 Million Drams to 103 Artsakh Students at YSU
Unibank joins the Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF)
Safe environment – Equal opportunities
AraratBank Receives STP Excellence Award from Commerzbank
AG
World Autism Awareness Day reminds us: culture is how we learn to see and embrace one another
IDBank Receives Commerzbank’s STP Excellence Award 2025
IDBank Presented a Special Offer at TOON EXPO 2026
FINTECH360 International Conference to Bring Together 500 Participants in Yerevan 
