Արհմիությունների դերը խորհրդային և եվրոպական մոդելների «արանքում». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Իրականում միայն «արհմիություններ» բառը լսելիս, առաջինը որ արթնանում է մարդկանց մտապատկերում, դա խորհրդային տարիներին բոլոր հիմնարկներում գործող այն աշխույժ կազմակերպություններն են, որոնք կոչված էին պաշտպանել աշխատակիցների սոցիալական և աշխատանքային իրավունքները: Ու եթե առաջինի դեպքում այն լավ կամ վատ ինչ–որ ձևով իրականացնում էին, սակայն հիմնարկ–ձեռնարկությունների աշխատակիցներն այդ կառույցների հետ ավելի շատ «շփվում» էին, երբ ցանկանում էին զեղչով տրամադրվող «պուտյովկաներից» կամ այլ օգնություններից օգտվել:

Եվ որպես կանոն այս կազմակերպությունները հիմնականում ղեկավարում էին չաղլիկ ու ինքնավստահ արտաքին ունեցող մարդիկ, ովքեր այսպես ասած՝ ներքևների «պատվերով» վերևների հետ էին շփվում ու հարցեր լուծում կամ հակառակը: Այսինքն՝ այս կառույցներն այն ամենաակտիվ օղակն էին համարվում, որոնք հիմնականում ֆինանսներ ունենալու խնդիր չունեն, իսկ պարտականությունները մատուցում էին «լավություն անելու» ենթատեքստից ելնելով: Ով ավելի սերտ էր իր հիմնարկի այս կառույցի ղեկավարության հետ, նա այսպես ասած մի կողմից ավելի պաշտպանված էր, մյուս կողմից էլ ավելի իրազեկված կառույցի իրական անցուդարձի մասին էլ, պուտյովկաների ու մնացած «բարիքների» մասին էլ:

Անցան խորհրդային տարիները: Անցյալ դարձան նաև արհմիություններ ասված կառույցները, քանի որ շուկայական տնտեսական հարաբերությունների ժամանակ որևէ մասնավոր կառույցի ղեկավարի արդեն ձեռնտու չէր նման «գլխացավանք» ունենալը: Բայց որոշ կիսապետական կազմակերպություններում դեռ մինչև օրս խորհրդային տարիներից մնացած հին «ավանդույթների» բերումով շարունակում են գործել արհմիութենական կազմակերպությունները, իսկ մարդկանց աշխատավարձից էլ գումար է պահվում այդ «ֆոնդի» համար: Թե ուտել– խմելուց և էքսկուրսիաներ կազմակերպելուց բացի ինչի վրա են ծախսվում այդ գումարները, գոնե մեզ այս պահին հայտնի չէ, բայց հիմա խոսքը ոչ թե նրանց մասին է, այլ արհմիությունների եվրոպական մոդելի գործունեության մասին:

Խնդիրն այն է, որ Հայաստանի և ԵՄ–ի միջև նոյեմբերին ստորագրվելիք շրջանակային իրավական համաձայնագրով մեր երկիրը ստանձնելու է նաև մարդու իրավունքների, քաղաքացիական հասարակության զարգացման, օրենքի գերակայության խնդիրներ: Բացի այդ, կարևորվելու են նաև սոցիալական և աշխատանքային իրավունքները:

Եվրամիության կառույցների հետ հավասարը հավասարին աշխատելու և Հայաստանում իրավունքի գերակայության ոլորտը զարգացնելու համար կարևոր է նաև ձևավորել արհմիություններ կոչվող կառույցի եվրոպական փիլիսոփայությանը և չափանիշներին համապատասխանող մի կառույց, որը իր վրա կվերցնի աշխատակիցների իրավունքների պաշտպանության հարցը:

Այս առիթով կազմակերպված լրագրողական արհմիութենական կազմակերպություններ ձևավորելու մասին քննարկման ժամանակ, որին ի դեպ մասնակցում էին ինչպես վաստակաշատ խմբագիրներ, այնպես էլ երիտասարդ լրագրողներ, կրկին առիթ եղավ առաջարկվող մոդելը համեմատել Խորհրդային Միության տարիներից ժառանգություն մնացած պուտյովկաներ բաժանող կառույցների հետ և կարմիր թելի նման ձգվում էր միտքը, թե դրանք դրանից բացի չեն կարող արդյունավետ գործել:

Մինչդեռ արհմիությունների եվրոպական մոդելի խնդիրը բոլորովին այլ է և այն պետք է ոչ թե դառնա վերևների կամակատարը, այլ ներքևների իրավունքների պաշտպանը, ամեն կերպ պաշտպանի օրենքը և թույլ չտա, որ գործատուն ոտնահարի իր աշխատակցի աշխատանքային իրավունքները:

 Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում: