Yerevan, 22.September.2026,
00
:
00
BREAKING


Գենդերային խնդիրները լուրջ մարտահրավեր են

ANALYSIS
Գենդեր եզրույթը համաշխարհային մշակութային դիսկուրսի անբաժանելի մասն է հանդիսանում։ Ժամանակակից գիտությունը գենդերը (անգլ.` gender, լատ.` Genus – սեռ), սահմանում է ոչ թե որպես կենսաբանական առանձնահատկություն և դրանից բխող սոցիալապես ամրագրված վարքականոն, այլ իբրև պայմանական, գաղափարական հասկացություն, որում ներառված են տվյալ սոցիումի պատկերացումներն այն մասին, թե ինչ է նշանակում կին կամ տղամարդ լինել տվյալ մշակույթում։ Այսպիսով, գենդերն այլևս ոչ թե բնածին, այլ ձեռքբերովի ինքնություն, կողմնորոշում է համարվում՝ «կին կամ տղամարդ չեն ծնվում, կին կամ տղամարդ դառնում են» բացատրությամբ: Եվ այս շրջանակում, գոնե Արևմուտքում, անհատն ընկալվում է որպես իր հասարակության կամ մշակույթի ներսում զարգացող անհատականություն, որը սոցիալականացման գործընթացի արդյունքում և սեփական ընտրությամբ է կայանում որպես կին կամ տղամարդ՝ գենդերային հավասարությունը դիտարկելով նախ և առաջ որպես հնարավորությունների հավասարություն:
 
Իհարկե, կարող ենք ասել, որ այս դիսկուրսը Հայաստանի պատրիարխիալ հասարակության պարագայում կեղծ օրակարգ է: Սակայն, աշխարհում ընթացող գլոբալ փոփոխություններն ու հատկապես նրանք, որոնք անմիջականորեն են կապված անձնական կյանքի, ընտանիքի, միջանձնային հարաբերությունների հետ, չեն կարող մեզ չառնչվել: Մանավանդ որ մեր պատկերացումները նույնպես ինչպես մեր, այնպես էլ մեզ շրջապատող աշխարհի և մարդկանց մասին նույնպես գլոբալ փոփոխությունների են ենթարկվում ամենատարբեր մշակութային խաչմերուկների ներգործությամբ։ Ու թեպետ մեզանում փոփոխությունները տեղի են ունենում ոչ հավասարաչափ և, սովորաբար, դիմադրության են հանդիպում, միևնույն է, չենք կարող հայտարարել, թե մեր հանրությունը եթե ոչ այսօր, գոնե վաղը ստիպված չի լինելու պատասխանել բոլոր այն հարցերին, որ համաշխարհային մակարդակով են առկա հիշյալ տիրույթում:
 
 
Լավ է դա, թե վատ՝ այլ խնդիր է (ինձ համար, օրինակ, գենդեր հասկացությունը բացառապես իր կենսաբանական առանձնահատկությամբ է ներկայանում, թեպետ՝ ոչ հոմոֆոբ եմ, ոչ էլ հերքում եմ գենդերային իրավահավասարության սկզբունքը հանրության ներսում): Բայց փաստը մնում է փաստ, որ այն, ինչ այսօր, դիցուք, Լոնդոնում է պատահում, վաղը կարող է նաև մեր առջև կանգնել՝ ստիպելով պատասխան գտնել դրանց համար:
 
 
Բրիտանական Highgate և մի շարք այլ դպրոցներում, օրինակ, տնօրենները հայտարարել են, թե գնալով ավելի շատ աշակերտներ են սկսել կասկածել իրենց գենդերային պատկանելության հարցում և, այդ նկատառումից ելնելով, տնօրենները որոշել են դպրոցներում ոչ միայն աղջիկների ու տղաների զուգարանները, խմբակներն ընդհանուր դարձնել, այլև դպրոցական համազգեստը: Այլ կերպ ասած՝ իրենց աղջիկ զգացող կամ նման կասկածներ ունեցող տղաներն այսուհետ կարող են դպրոցական տաբատի ու վերնաշապիկի փոխարեն կիսաշրջազգեստ/աղջկական վերնաշապիկներ/կոշիկներ կրել, երկարացնել մազերը, հյուսել դրանք և այլն, աղջիկներն էլ կարող են հակառակն ընտրել: Highgate–ի տնօրեն Աամ Փեթիթը հայտարարել է, թե աշակերտներն իրե՛նք են խնդրել նման փոփոխություններ, որովհետև նրանց լիակատար խորթ է գենդերի այն դուալիստական ընկալումը, որ հատուկ է մեծերին կամ առհասարակ պատրիարխիալ հասարակություններին:
 
Իսկ ընդհանրապես, BBC–ի տեղեկացմամբ, Բրիտանիայում շատ մեծ թիվ են կազմում այն պատանիները, որոնք վերջին տարիներին սկսել են կասկածել իրենց գենդերային ինքնության հարցում: Միայն անցած տարվա մեկ եռամսյակում, սեռը փոխելու նպատակով, Tavistock and Portman NHS Foundation Trust լոնդոնյան կլինիկա են դիմել մոտ 1400 պատանիներ: Գերմանիայի, Շվեդիայի գենդերային ուսուցման կենտրոնների տվյալներով՝ իրենց երկրներում և առհասարակ ողջ Եվրոպայում նույնպես նույն իրավիճակն է: Դոկտոր Բերնադետ Ռենի կարծիքով՝ մի կողմից դա վկայում է ազատ մարդ լինելու և ընտրություն անելու քաջության մասին, մյուս կողմից էլ՝ Tavistock and Portman NHS Foundation Trust–ից դուրս եկած պատանին կարող է մշակութային շոկի մեջ ընկնել՝ հայտնվելով, օրինակ, Սաուդյան Արաբիայում: Չխոսենք արդեն այն մասին, որ կյանքի ինչ–որ շրջանում, հնարավոր է, այժմ էլ կասկածի տակ առնվեն արդեն կայացրած որոշումները:
 
 
Որն է ելքը, կամ՝ ինչպես վերաբերվել այս խնդրին, պարզ չէ: Ավելի ճիշտ՝ պարզ չէ մեզ համար, որովհետև ինչպես տեսնում ենք շատերն արդե՛ն իսկ արել են իրենց ոչ հեշտ ընտրությունը:
 
Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Ucom Fellowship Participants Meet Ralph Yirikian at UcomUnibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football ClubSergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars ProgramUnibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School ParticipantsUnibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp NairiUnibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New LocationUcom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriterBecome a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yieldThe Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'All Armflix Content Is Once Again Available on UplayHayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in KatowiceHarutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership and Adopted the Law to Prevent a Referendum”Ucom Supports Coca-Cola Fest 2026 “Orran” Students Start the New Academic Year with Support from “The Power of One Dram”It is with deep awareness of the seriousness of this supposition as well as concern that we pose the question of the above headline“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the WorldUnibank Launches a New Promotion "U-Teenager": Grand Prize — a Summer Course at One of the Top Universities AbroadSEROOND Begins: Armenia’s First Authored School Model Based on Whole-Child Development, Enabled by AI"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League Cybersecurity Course Graduates Take Part in Ucom’s “Junior Academy” ProgramUcom Introduces Green Tariff Plans, Turning Everyday Connectivity into Environmental Impact Ucom Launches “Unity Back to School” Special Offer for the New School YearUcom’s Sales and Service Center Reopens at 7 Sayat-Nova Street in Gyumri "Unisport" Competes in the UEFA Futsal Champions LeagueAram Barseghyan Appointed CEO of Team Telecom Armenia, Hayk Yesayan to Lead Team GroupLetter of Congratulations to His Holiness Karekin II on His 75th Birthday “Side by Side” Program for Artsakh Families in the Sevan Community: IDBankArega Hovsepyan is our candidate for Chair of the Committee on European IntegrationThe Final Round of the Junius Tournament Has BegunAwards Ceremony for the “Top 100 Students of Armenia” Competition: Presentation of CertificatesNew Samsung Galaxy A27 as Part of Ucom’s Special “Back to School 2026” OfferMillennials, Gen Z, or Gen Alpha: How Different Generations Prepare for the New School Year: Idram&IDBankFinancial Literacy at the Republican Center for Children and Youth Tent Camp: Idram & IDBankUnlocking the Secrets of the Financial World at ''Hayordi'' Camp with Idram&IDBankUcom Supports the Second Phase of ArmDrone’s FPV Drone Educational Program "The Power of One Dram" to "Orran" Charitable Non-Governmental OrganizationUcom and Microsoft Innovation Center’s Cybersecurity Education Program Concludes with a Mini CTF CompetitionCustomer Appreciation Day - This Time at IDBank’s “Erebuni” BranchResults of the Junius Tournament Announced: The Next Round AheadUcom Expands International Roaming Capabilities"Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking ScamsMher Ananyan joins Unibank's Management Board Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive IDBank Introduces the New Mastercard World Card with Exclusive Travel Benefits and a Special Launch CampaignConverse Bank and Visa expand their strategic partnership to introduce new customer solutions Ucom and FPWC Ensure Round-the-Clock Wildlife Monitoring in Gnishik Through Solar Energy