Yerevan, 21.September.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office


Նժդեհը քրիստոնյա՞

ANALYSIS
Կիսվել

Անցել են օրեր ՀՀԿ վերջին համագումարից, սակայն մամուլում և լրատվամիջոցներում չեն դադարում դրա վերաբերյալ քննարկումները։ Քննարկումներ կան, զի այդ համագումարում բարձրացվեցին բազմաթիվ անկյունաքարային խնդիրներ, որոնց պատասխաններին հասարակությունը սպասում էր։

Իհարկե, դրանց մեծ մասը պատասխաններ չունեցան, ինչպես և ակնկալվում էր։ Սակայն մեզ, այս համագումարից առավել հետաքրքրական է գաղափարական մասը, որն ընկած է նաև իշխող կուսակցության այսպես ասված գաղափարաբանության հիմքում։ Կուսակցության փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը, ի թիվս այլ հարցերի, իր ելույթում խոսեց նաև եվրոպական քրիստոնյա-դեմոկրատական կուսակցությունների ընտանիքին մաս կազմելու, նժդեհականության և այլ հարցերի շուրջ։ Կուսակցության փոխված Կանոնադրության մեջ ևս կային մի քանի հոգևոր եզրույթներ, որոնց հարկ է անդրադառնալ։

Նախ սկսենք Նժդեհից ու նժդեհականությունից։ Որպես այդպիսին, նժդեհականություն եզրույթ գոյություն չունի։ Դա հորինվել է մեր օրերում, ինչ-ինչ հիմնավորումներ տալու համար։ Անկախ Նժդեհի քաղաքական, գաղափական և պետական կերպարից, կարծում եմ, որ Նժդեհն ինքն ամենաշատը կզարմանար, եթե տեսներ, թե այսօր ովքեր են խոսում իր գործի մասին, կամ ինչ մեկնություն են տալիս իր մտքերին՝ երբեմն հասնելով մառազմային իրականության վիճակին։

Այս ամենը մի կողմ թողնելով անգամ, պետք է փաստենք, որ Նժդեհը ոչ քրիստոնյա էր, առավել ևս, ոչ էլ դեմոկրատ։ Այստեղ չենք փորձի ընդհանրապես աղերսեն գտնել ՀՀԿ-ի ու դեմոկրատիա միջև, զի դա կարող է դիտարկվել որպես Սիզիփոսյան աշխատանք։ Նժդեհը դեմոկրատ չէր, այլ Լեռնահայաստանում ամբողջատիրական վարչակարգի կրողն էր։ Այստեղ խնդիր դրված չէ, ասել դա վատ է, թե լավ։ Օրվա հրամայականը պահանջում էր դա, և նա վարվում էր ելնելով այդ հրամայականից։

Ինչ մնում է Նժդեհի քրիստոնյա լինել-չլինելու հարցին, ապա նա իր ուսմունքը հռչակել էր Ցեղակրոնությունը ՝ դրանից բխող բոլոր հատկանիշներով։ Նժդեհն իր այս ուսմունքի վերաբերյալ տեսակետներն արտահայտել է «Ամերիկահայությունը. ցեղը և իր տականքը» գրքում, որտեղ նա բերել է 27 կետ, որոնք վերաբերվում են Ցեղակրոնությանը։ Դրանցից մեկում փաստացի գրված է. «Ես ցեղակրոն եմ - և ահա երդվում եմ Վահագնի աջի վրա երբեք չմեղանչել ուխտիս դեմ - ապրել, գործել և մեռնել, որպես ցեղամարդ»։ Այսինքն, նա հստակ նշում է, որ իր համար երդման հիմք է, ասել կուզե սուրբ է Վահագնի աջը։ Վահագնը հեթանոսական աստված է և ամբողջությամբ հանդես է գալիս ի հակակշիռ քրիստոնեությանը։ Նախ նա հեթանոսական աստված է, որն արդեն բավարար է, սակայն ի լրումն սրա, նաև ռազմի աստված։ Իսկ ինչպես հայտնի է՝ քրիստոնեությունը կտրուկ մերժում է վերջին հանգամանքը։ Ընդհանրապես, ժամանակն է, որ մենք ավելի ռացիոնալ դաշտում Նժդեհի գործն ուսումնասիրելու հարցում։

Հայկական իրականության մեջ, այսօր չկա որևէ մասնագետ, ով ուսումնասիրել է այդ գործչի ամբողջ գործունեությունը և հսկայական ժառանգությունը։ Ուստի կարիք չկա նաև դիլետանտ դատողություններ անել նրա անձի և գործի շուրջ ու դնել մի գաղափարախոսության հիմքում, որը բացարձակ կապ չունի Նժդեհի հետ։ Հասկանալի է, որ հասարակական ընկալումներում, Նժդեհը հերոս է, սակայն օգտագործել նրան նեղ քաղաքական նպատակներով, բավականին անթույլատրելի է։ Հաշվի պետք է առնել նաև այն հանգամանքը, որ սրանով հերթական անգամ կեղծվում է իրականությունը։

Վահրամ Թոքմաջյան
 
Past.am վերլուծական
Կիսվել
Timeline
Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Ucom Fellowship Participants Meet Ralph Yirikian at UcomUnibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football ClubSergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars ProgramUnibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School ParticipantsUnibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp NairiUnibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New LocationUcom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriterBecome a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yieldThe Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'All Armflix Content Is Once Again Available on UplayHayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in KatowiceHarutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership and Adopted the Law to Prevent a Referendum”Ucom Supports Coca-Cola Fest 2026 “Orran” Students Start the New Academic Year with Support from “The Power of One Dram”It is with deep awareness of the seriousness of this supposition as well as concern that we pose the question of the above headline“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the WorldUnibank Launches a New Promotion "U-Teenager": Grand Prize — a Summer Course at One of the Top Universities AbroadSEROOND Begins: Armenia’s First Authored School Model Based on Whole-Child Development, Enabled by AI"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League Cybersecurity Course Graduates Take Part in Ucom’s “Junior Academy” ProgramUcom Introduces Green Tariff Plans, Turning Everyday Connectivity into Environmental Impact Ucom Launches “Unity Back to School” Special Offer for the New School YearUcom’s Sales and Service Center Reopens at 7 Sayat-Nova Street in Gyumri "Unisport" Competes in the UEFA Futsal Champions LeagueAram Barseghyan Appointed CEO of Team Telecom Armenia, Hayk Yesayan to Lead Team GroupLetter of Congratulations to His Holiness Karekin II on His 75th Birthday “Side by Side” Program for Artsakh Families in the Sevan Community: IDBankArega Hovsepyan is our candidate for Chair of the Committee on European IntegrationThe Final Round of the Junius Tournament Has BegunAwards Ceremony for the “Top 100 Students of Armenia” Competition: Presentation of CertificatesNew Samsung Galaxy A27 as Part of Ucom’s Special “Back to School 2026” OfferMillennials, Gen Z, or Gen Alpha: How Different Generations Prepare for the New School Year: Idram&IDBankFinancial Literacy at the Republican Center for Children and Youth Tent Camp: Idram & IDBankUnlocking the Secrets of the Financial World at ''Hayordi'' Camp with Idram&IDBankUcom Supports the Second Phase of ArmDrone’s FPV Drone Educational Program "The Power of One Dram" to "Orran" Charitable Non-Governmental OrganizationUcom and Microsoft Innovation Center’s Cybersecurity Education Program Concludes with a Mini CTF CompetitionCustomer Appreciation Day - This Time at IDBank’s “Erebuni” BranchResults of the Junius Tournament Announced: The Next Round AheadUcom Expands International Roaming Capabilities"Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking ScamsMher Ananyan joins Unibank's Management Board Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive IDBank Introduces the New Mastercard World Card with Exclusive Travel Benefits and a Special Launch CampaignConverse Bank and Visa expand their strategic partnership to introduce new customer solutions Ucom and FPWC Ensure Round-the-Clock Wildlife Monitoring in Gnishik Through Solar Energy
All Timeline »
Most Popular
1 Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice 2 Unibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football Club 3 Unibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays 4 Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School Participants 5 Sergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invit...
Poll