Արդյո՞ք 7 օր է տևում ԱԱՀ արտոնության տրամադրումը

Ներդրումները խրախուսելու նպատակով վերջին տարիներին կառավարությունը տնտեսվարողներին տրամադրում է հարկային որոշակի արտոնություններ։ Դրանցից մեկն էլ ներդրումային ծրագրերով ներմուծվող սարքավորումների համար ավելացված արժեքի հարկի վճարման հետաձգում է՝ երեք տարի ժամկետով։

Պաշտոնական տվյալներով՝ սկսած 2009 թվականից 65 ընկերության ստացել է ներմուծման ժամանակ ԱԱՀ վճարումը հետաձգելու իրավունք. Ընդհանուր գումարը կազմել է 42 մլրդ դրամ։ Հայտնի չէ, թե արտոնության եռամյա ժամկետը լրանալուց հետո ներդրողները որքան հետաձգված գումար են վերադարձրել բյուջե։ Ամեն դեպքում, ինչպես պարզ դարձավ կառավարության նախորդ նիստում, վարչապետի եւ Էկոնոմիկայի նախարարի հարց ու պատասխանից, էկոնոմիկայի նախարարությունը դրանով չի զբաղվել եւ չի զբաղվում։ Սա տարօրինակ է այնքանով, որ հանդես գալով արտոնության տրամադրման նախաձեռնությամբ՝ հետագայում նախարարությունը դադարում է հետեւել, թե ներդրողները որքանով են կատարում իրենց պարտավորությունները։ Պետք է խոստովանել, որ սա անլուրջ մոտեցում է։

Ներդումների խրախուսման նպատակով ներմուծվող սարքավորումների ԱԱՀ գանձման հետաձգումն անշուշտ դրական քայլ է բիզնեսի համար։ Այն հնարավորություն է տալիս տնտեսվարողներին ունենալ լրացուցիչ շրջանառու միջոցներ՝ բիզնես գործունեության իրականացման նպատակով։ Դրանով պետությունն ըստ էության անտոկոս ֆինանսական ներարկում է իրականացնում տնտեսության մեջ, սակայն ԱԱՀ արտոնություն ստանալու ակնկալիքով ամիսներ շարունակ տնտեսավարողները ստիպված են լինում անցել բյուրոկրատական բավական ծանր ճանապարհ։ Որքան էլ Էկոնոմիկայի նախարարը խոսում է հաշված օրերի մասին, հասկանալի է, որ իրականում ամենեւին էլ այդպես չէ։

Գուցե էկոնոմիկայի նախարարության եզրակացությունը ստանալն է տեւում 7 օր։ Այնպես չէ, որ ներմուծման ԱԱՀ հետաձգման համար դիմող տնտեսավարողներն անցնում են միմայն այս կառույցով։ Մինչեւ կառավարության հասնելը ներդրողները ստիպված են թակել առնվազն 7 գերատեսչություն դուռ։

Դժվար չէ պատկերացնել, թե դա ինչ լուրջ գլխացավանք է ներդրողների համար, առավել եւս, բյուրակրատական այն քաշքշուկների պայմաններում, որը առկա է պետական կառավարման տարբեր օղակներում։

Արտաքին ֆինանսական հոսքերի կրճատման պայմաններում այսօր Հայաստանի տնտեսության համար էական նշանակություն ունեն ներդրումները։ ԱԱՀ հետաձգման արտոնություն ստանալու ակնկալիքով մի քանի ամիս այս գերատեսչությունից այն գերատեսչությունն անցնելը, պետք է խոստովանել, որ ամենեւին էլ դյուրին գործ չէ եւ քչերը կարող են այդքան ժամանակ ու նյարդեր ծախսել դրա վրա։

Պատահական չէր, որ կառավարության անցած նիստում նորանշանակ վարչապետը բավական բուռն վրդովմունքով արձագանքեց Էկոնոմիկայի նախարարի անհասկանալի արդարացումներին, այն դեպքում, երբ ճիշտ կլիներ մեկ անգամ փորձել անցնել այդ ճանապարհով՝ հասկանալու, թե ինչու է Հայաստանի տնտեսությունը տառապում ներդրումների սղությունից։

Սա խնդիր է, որն անշուտ պետք է առաջին հերթին մտահոգի Էկոնոմիկայի նախարարին։ Այնինչ, այնպիսի տպավորություն է, որ նախարարությանն այնքան էլ չի անհանգստացնում, թե ինչ խնդիրների են բախվում ներդրողները՝ երբեմն մի քանի միլիոն դրամ հարկի վճարման հետաձգման համար։

Ն. Սարգսյան