Իսրայելն ու Թուրքիան դարձյալ «եղբայրանում» են

Իսրայելյան եւ թուրքական պատվիրակությունները հաղթահարել են հարաբերությունների նորմալացման մասին բանակցություններում հիմանական հակասությունները, եւ արդեն հաջորդ ռաունդը կարող է պսակվել համաձայնության ձեռք բերմամբ:

Այս մասին հայտնել է Իսրայելի «10-րդ ալիք» հեռուստաալիքը:

Ըստ հեռուստաալիքի` Իսրայելը հանել է Թուրքիայի տարածքում պաղեստինցի իսլամիստների ՀԱՄԱՍ շարժման գործունեությունն ամբողջությամբ դադարեցնելու մասին պահանջը, իսկ թուրքերն այլեւս չեն պնդում Գազայի հատվածից շրջափակումը հանելը, որը Թուրքիան առաջ էր քաշել որպես դեսպանների Թել Ավիվ եւ Անկարա վերադառնալու համար պայման:

«Իսրայելը եւ Թուրքիան հետ են կանգնել պահանջներից, որոնք իրենցից խոչընդոտ էին ներկայացնում նորմալ հարաբերությունների վերադառնալու համար: Իսայելյան գնատականներով, արդեն բանակցողների հաջորդ հանդիպման ժամանակ կարող է համաձայնություն ձեռք բերվել 5 տարի քաղաքական խզվածությունից հետո դեսպանների վերադառնալու մասին», -հայտնել է հեռուստաալիքը:

Փոխզիջումը, հեռուստաալիքի տվյալներով, ենթադրում է, որ ՀԱՄԱՍ-ի ներկայացուցչությունը կկարողանա մնալ Ստամբուլում, բայց թուրքական իշխանությունները հետեւելու են դրա աշխատանքին եւ թույլ չեն տալու Իսրայելում եւ Հորդանան գետի արեւմտյան ափին ահաբեկչական գործունեության մեջ դրա մասնակցությունը: Իսրայելցիները Գազայում Թուրքիային առաջարկում են հատուկ կարգավիճակ, որը նրանց կտա ընդլայնված հնարավորություններ մարդասիրական նախագծեր իրականացնելու համար:

Այս շաբաթվա սկզբին Թուրքիայի նախագահ Թայիփ Էրդողանը հայտարարել էր, որ Իսրայելի հետ հարաբերությունները նորմալացնելու բանակցություններն ընթանում են «դրական հունով»:

Հետաքրքիր է, որ իսրայելյան հեռուստաալիքը չի անդրադարձել Թուրքիայի եւ Իսրայելի միջեւ հարաբերությունների սրման գլխավոր պատճառ դարձած «Մավի Մարմարա» նավի միջադեպին:

Անկարայի եւ Թել Ավիվի միջեւ հարաբերությունները զգալիորեն վատթարացել են այն բանից հետո, երբ 2010 թվականի մայջսին, այսպես կոչված, «ազատության նավաշարասյան» 6 նավեր փորձել էին ճեղքել Պաղեստինի Գազայի հատվածի շրջափակումը եւ մարդասիրական օգնություն հասցնել այնտեղ, բայց կանգնեցվել էին հրեական պետության իշխանութունների կողմից:

Իսրայելը «նավաշարասյան» հանդիման երկու ռազմական նավակ էր ուղարկել, որոնք պետք է նավերին ուղեկցեին Աշդոդ նավահանգիստ: Այնտեղ իշխանությունները խոստացել էին ստուգել բեռը եւ ՄԱԿ-ի խողովակներով այն փոխանցել Գազայի հատված:

Այն բանից հետո, երբ թուրքական «Մավի Մարմարա» նավի անձնակազմը հրաժարվել է կատարել իշխանությունների պահանջները, Իսրայելի զինծառայողները դեսանտ էին իջեցրել նավի վրա: Իսրայելյան կողմի համաձայն` թուրքական նավում գտնվող մարդիկ գրոհել են հատուկ նշանակության ջոկատայինների վրա` հարձակվելով դանակներով եւ մահակներով: Դրանից հետո թուրքերին հաջողվել էր խլել մի զինվորի զենքը, սկսվել է փոխհրաձգություն, ինչի հետևանքով 9 թուրք ակտիվիստներ սպանվել են:

Արդեն 5 տարի է` Թուրքիան Իսրայելից պահանջում է պաշտոնապես ներողություն խնդրել կատարվածի համար եւ տուժածներից յուրաքանչյուրի ընտանիքին 1 մլն դոլար փոխհատուցում կատարել: Թել Ավիվը մերժում է Անկարայի պահանջը` պնդելով, որ իր զինծառայողները գործել են միջազգային համաձայնագրերի եւ իրավունքի շրջանակում: Այդ միջադեպից հետո երկու երկրների միջեւ դիվանագիտական հարաբերությունները խզվել են: