Երևան, 16.Սեպտեմբեր.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Հնարավո՞ր են թափանիվի օգտագործման նոր գաղափարներ. «Փաստ»

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Յուրաքանչյուր ոք, ով երբևէ բախվել է էներգիայի կուտակման խնդիրների հետ, գիտի, որ հիմնական մարտահրավերներից մեկը կուտակիչների բարձր գինն ու կարճ կյանքի տևողությունն է, ինչը զգալիորեն նվազեցնում է էներգիայի արդյունավետ կուտակման ներուժը։ Այնուամենայնիվ, կա մեկ այլընտրանք, որը հազվադեպ է քննարկվում, բայց ներկայացնում է շատ հետաքրքիր հնարավորություն. դա էներգիայի կուտակումն է թափանիվի մեջ։ Այստեղ ամենահետաքրքիրն այն է, որ էներգիայի կուտակումը թափանիվների մեջ շատ է տարածված մեր շուրջը, և մենք դրան բազմիցս ենք հանդիպում։ Եվ այսպես, թափանիվը պտտվելիս կարող է կուտակել կինետիկ էներգիա։ Հետևաբար, կա կուտակման երկու տարբերակ՝ ծանր քաշ և/կամ բարձր անկյունային արագություն։

Փափանիվները մարդկության հետ են հնագույն ժամանակներից, քանի որ «էներգիան անիվի մեջ կուտակելու» գաղափարը, հավանաբար, առաջացել է էլեկտրաէներգիայի հայտնաբերումից դեռ շատ առաջ և սկզբնապես իրականացվել է այլ խնդիրներ լուծելու համար: Ընդ որում, դա՝ պարզապես հենվելով առօրյա դիտարկումների վրա։

Թափանիվի ամենահին օրինակներից մեկը հայտնի կավագործական անիվն է՝ սարք, որը նման է զանգվածեղ, հաստ քարե կամ կերամիկական սկավառակի։ Կավագործը պտտում է այն՝ դրա մակերեսին դնելով մշակման կավը։ Անիվի իներցիան բավարար է սկավառակը սահուն պտտելու և կլոր իրեր՝ կճուճներ, ափսեներ և այլ կավե անոթներ ստեղծելու համար։ Նման սարքերի մասին գրառումները մեզ են հասել դեռևս Հին Եգիպտոսի և Միջագետքի ժամանակներից։ Ժամանակի ընթացքում թափանիվները կիրառություն են գտել նաև թել մանելու սարքերում։ Ինչպես ձեռքով, այնպես էլ ոտքով աշխատող թափանիվների սկզբունքը լայնորեն օգտագործվել է նաև տարբեր «հղկող սարքերում»՝ դանակներ և այլ գործիքներ սրելու սարքերում։

Այսինքն, շարժիչներ դեռևս հորինված չեն եղել, բայց թափանիվը եղել է:

Արդյունաբերական հեղափոխության գալուստը և տարատեսակ շարժիչների ի հայտ գալն իր հետ բերել է աշխատանքային ցիկլերի «մեռյալ» կետերում շարժումը պահպանելու անհրաժեշտություն, և այստեղ էլ օգնության է հասել թափանիվը, որը համակարգված կերպով կուտակում և արտանետում է էներգիա՝ մեքենայի անընդհատ աշխատանքը պահպանելու համար։ Ավելին, շարժիչներում, մասնավորապես ներքին այրման շարժիչներում թափանիվը կատարելագործվել է՝ դառնալով ավելի կոմպակտ և արդյունավետ՝ T-աձև։

Ամփոփելով՝ կարելի է նշել, որ թափանիվներն ուղեկցել են մարդկությանն իր ողջ պատմության ընթացքում օգտագործվելով ամեն ինչում՝ պարզ ձևերից մինչև բարդ տեխնոլոգիաների իրականացում: Եվ ո՞վ գիտի, թե ինչ է բերելու ապագան: Գուցե թափանիվի օգտագործման նոր գաղափարներ լինե՞ն:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Սոչիի օդանավակայանում ժամանակավորապես սահմանափակվել են թռիչքներն ու վայրէջքներըՌԴ ՊՆ․ հարվածներ են հասցվել Ուկրաինայի նավահանգիստներին և երկաթուղային ենթակառուցվածքինՕգոստոսին Հայաստան է այցելել 227,026 զբոսաշրջիկՖուտզալի Հայաստանի ազգային հավաքականը Մոլդովայի ընտրանու հետ ոչ-ոքի խաղացWildberries-ը թույլ է տվել հաճախորդներին զեղչեր խնդրել վաճառողներիցԱնձրև և ամպրոպ, քամու ուժգնացում․ եղանակն՝ առաջիկա օրերինՀայաստան-Չեռնոգորիա խաղի տոմսերն արդեն վաճառվում ենԱրցախից հետո՝ Հայաստան․ ինչի՞ համար է Ադրբեջանը կեղծում պատմությունը. Կարպիս ՓաշոյանReuters․ Սաուդյան Արաբիան եվրոպացիներին զգուշացրել է նավթի մատակարարումների կրճատման մասինՇղթայական ավտովթար՝ Արարատի մարզում․ Այնթապում բախվել է 4 ավտոմեքենա, կա վիրավորԼիտվայի պաշտպանության նախարարության պնդմամբ՝ անցած գիշեր խոցված ԱԹՍ-ը պայթուցիկ էր տեղափոխումԱյս տարի «Ոսկե գնդակը» պետք է բաժին հասնի Յամալին․ Գաբրիել ԺեզուսԶՊՄԿ-ն ներկայացրել է կայուն զարգացման 2025 թվականի հաշվետվությունը՝ նոր գնահատումներով և կլիմայական ռազմավարությամբՊատրաստ եմ պատասխանել Պուտինի կամ Լավրովի զանգերին․ ԿալլասՍեպտեմբերի 16-ին Ջերմուկի կամուրջը փակ է լինելուԱնթիլիասի Մայրավանքում Հայաստանի անկախության 35-ամյակին նվիրված հանրապետական մաղթանք կկատարվիՆիդերլանդներում գնացքների երթևեկության խափանումներից հետո կասկածներ են առաջացել դիվերսիայի վերաբերյալՀայաստանի արժանապատվությունը նվաստացնող ադրբեջանական հայտարարություններին ՔՊ-ն վախենում է պատասխանել. Արամ Վարդևանյան«Renault»-ը Առատաշեն գյուղի «Առատաշեն վայների» գինու գործարանի մոտ գլխիվայր շրջվել էԱրժանապատվության մասին խոսելիս` նայեք ձեզ, նայեք ձեր ուժին, լսե՛ք ձեր ղեկավարի հայտարարությունները. Մարիաննա ՂահրամանյանԴեպի հայկական մեծ երազանք. արվել է Նոայի նոր մարզադաշտի կառուցման առաջին մեծածավալ քայլըՇրջայց Gyurjyan Cascade և Firdus Prime Residence թաղամասերում. ներկայացվել են շինարարական աշխատանքների ընթացքն ու առաջիկա ծրագրերըՖիդանն ու Ալիևը քննարկել են էներգետիկ համագործակցությունըՔՊ-ի կողմից Եկեղեցու դեմ բռնաճնշումները Բաքվի դիկտատորին տվել են մեր կրոնի դեմ գործելու ազատություն․ Սյուզաննա ԱվետիսյանՏիգրանաշենը և սահմանամերձ մյուս գյուղերը պետք է զարգանան․ պատերազմ բերողը դուք եք․ Շիրազ ՄանուկյանՏիգրանաշենում մեզ ասացին՝ առաջին անգամ են պաշտոնյա տեսնում իրենց գյուղում․ ինչու՞ մեկ անգամ չեք գնացել այդ գյուղ․ Անդրանիկ ԳևորգյանԺողովո'ւրդ, կարո՞ղ եք խոստանալ, որ դպրոցներ չեք փակելու․ Տիգան Աբրահամյանը՝ ՔՊ-ինՔՊ-ում Արարատ համայնքի խոշորացման հետ կապված մտահոգություններ կան․ Արամ ՎարդևանյանՔՊ-ն խոշորացված համայնքները կրկին խոշորացնում է․ Անդրանիկ ԳևորգյանԱրցախցիների վերադարձի իրավունքի հարցը երբեք չի եղել Փաշինյանի որոշման տիրույթում. Ավետիք ՉալաբյանՕրենքը բերել եք՝ ձեր հագով կարելու․ Մամիկոն ԱսլանյանՔՊ-ի բերած այս փոփոխության մեջ մի մարդու անուն ազգանուն է բացակայում, որը կարող եք ավելացնել. Տիգրան ԱբրահամյանՊատերազմի կոչ չէ Արցախի հայկական ժառանգությունը պաշտպանելը. Մարիաննա Ղահրամանյան20 տարի ապրած մարդիկ էլ կային, ուզում էին ապրել. Էդգար Ղազարյանը՝ ՔՊ-ականներինԴուք համազգային բառի հետ խնդիր ունեք, դուք «ժողովուրդ» բառի հետ խնդիր ունեք, որովհետև «ժողովրդից» կտրվել եք, բայց այդպես չի մնալու. Արամ ՎարդևանյանՀամայնքները խոշորացնելուց առաջ ո՞ր համայքների բնակիչների կարծիքն եք հաշվի առել․ Անդրանիկ Գևորգյանը՝ ՔՊ-ինԵրբ Փաշինյանը գրում է Ալիևի սահմանադրությունը. Արեգա Հովսեփյան Ուժեղ Հայաստանում լինելու է իրավունքի գերակայություն, լինելու է քաղաքացիական համերաշխության ամրապնդում, ոչ թե՝ միմյանց նկատմամբ ատելության տարածում. Արամ ՎարդևանյանՆույնիսկ Արցախի էթնիկ զտումը շատ հայերի համար դաս չի եղել. Արմեն ՄանվելյանՀայաստանի ինքնիշխանության մասին խոսում է մի իշխանություն, որն Ալիևի սեղանին է դրել Հայաստանի տարածքը՝ որպես սակարկության առարկա. Իրինա ՅոլյանՓաշինյանը Հայաստանի տնտեսական կայունությունը ռիսկի է ենթարկում. Արեգ ՍավգուլյանՍրբուհի Գալյան, Ձեր տոնը փոխե՛ք, Դուք հաշվետու եք Ազգային ժողովին․ Իրինա ՅոլյանԻշխանություններն ամեն գնով ճնշում են ազատամտության ցանկացած դրսևորում. Մենուա ՍողոմոնյանՊատգամավորներին դիտողություն անել չի՛ կարելի․ Էդգար Ղազարյանը՝ Սրբուհի Գալյանին«ՀայաՔվե»-ն միացել է Արցախի հայկական ժառանգության պաշտպանության վերաբերյալ բողոք-դիմումինԱյնպիսի տպավորություն է, որ այստեղ նստած է իշխանությունը, ոչ թե ընդդիմությունը, համբերե՛ք, այսպես էլ լինելու, շատ չի մնացել. Դավիթ ՂազինյանԽտրական մոտեցում կա այն համայնքների նկատմամբ, որտեղ ընդդիմադիր համայնքապետեր կան. Լենա ՄաթևոսյանՀանդիպում տեղի չի ունենա․ Նարեկ Կարապետյանը՝ Աննա Հակոբյանի հետ հանդիպելու մասին Կհանդիպենք Արցախի պետնախարարին. գերնպատակն արցախահայության վերադարձի իրավունքն է, բայց այստեղ պետք է ունենանք մշակութային կենտրոն. Նարեկ Կարապետյան «Արցախի հայությունը ՀՀ-ում պետք է ունենա մեկ հիմնական ինստիտուտ». Նարեկ Կարապետյան