Գիտնականները զգուշացնում են․ հրդեհների ծուխն առողջության համար վտանգավոր օզոն է ստեղծում
ՖՈՏՈՍեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին
Քանի որ ԱՄՆ արևմտյան շրջաններում անտառային հրդեհներն ավելի ու ավելի մասշտաբային և հաճախակի են դառնում, Կոլորադոյի, Յուտայի և Կալիֆոռնիայի գիտնականներն ուսումնասիրում են, թե ինչպես է ծուխն ազդում օդի որակի և առողջության վրա։
Atmospheric Environment ամսագրում հրապարակված նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ խոշոր հրդեհները՝ ինչպես Կոլորադոյում, Օրեգոնում և Կալիֆոռնիայում, զգալի քանակությամբ օզոն են արտադրում մթնոլորտում։
Սա ոչ միայն վատացնում է թոքերի վիճակը, այլև նպաստում է գլոբալ տաքացմանը։
Հետազոտական խումբը՝ Յուտայի համալսարանի գիտնական Դերեք Մալլիայի և Դենվերի համալսարանի պրոֆեսոր Յան Մանդելի գլխավորությամբ, օգտագործել է բարդ մոդելներ, որոնք համատեղում են մթնոլորտային քիմիան, եղանակի կանխատեսումը և անտառային հրդեհների մոդելը։
Նրանք կենտրոնացել են 2020 թվականի խոշոր հրդեհների վրա. այդ տարվա օգոստոսի 15-ից 26-ն ընկած ժամանակահատվածում հյուսիսային Կալիֆոռնիայի յոթ շրջաններում մեկ միլիոն ակրից ավելի անտառներ են այրվել, հրդեհներ են եղել նաև Յուտայում և Օրեգոնում։ Հենց այդ ժամանակ Կոլորադոյի բնակիչները գտնվում էին ուժեղ ծխածածկույթի տակ և օդի վատ որակի մասին նախազգուշացումներ էին ստանում։
Չնայած անտառային հրդեհներն ուղղակիորեն օզոն չեն արտանետում, սակայն ծուխը պարունակում է քիմիական միացություններ, որոնք արևի լույսի ներքո փոխազդում և օզոն են առաջացնում, երբեմն՝ կրակի օջախից հեռու։
Անտառային հրդեհների ծխի առկայության դեպքում օզոնի մակարդակի միջին բարձրացումը կազմել է մոտ 21 մաս միլիարդի դիմաց՝ ի լրումն արդեն իսկ գոյություն ունեցող բարձր մակարդակների։ Սա հանգեցնում է նրան, որ օզոնի կոնցենտրացիաները կարող են գերազանցել ԱՄՆ Շրջակա միջավայրի պահպանության գործակալության կողմից սահմանված թույլատրելի ստանդարտը՝ 70 մլրդ-ից 1 մաս։
Օզոնի բարձր մակարդակը լուրջ վտանգ է ներկայացնում առողջության համար. այն կարող է առաջացնել հազ, թոքերի ֆունկցիայի վատթարացում, սրտանոթային հիվանդություններ և նույնիսկ վաղաժամ մահ։
Հետևեք մեզ՝ այստեղ
Որտեղ է գտնվել Վահե Ապիկյանը
Հայաստանում խոշոր ներդրում կատարողները երաշխիք չունեն, որ իշխանություններն իրենց չեն սահմանափակի. Հրայր Կամենդատյան
Ովքեր են պահում Հայաստանի տնտեսության ողնաշարը․ ինչ են ցույց տալիս խոշոր հարկատուների տվյալները
10.9 մլն դրամի համակարգչային հափշտակnւթյուն կատարած անձի մասով քրեական վարույթի նախաքննությունն ավարտվել է
Եվրահանձնաժողովը Կիևին 3,47 միլիարդ եվրո է հատկացրել uպառազինnւթյան համար
«Ծնվել եմ Արցախում» կրթական ծրագրի պատանի ջութակահարը Էստոնիայում անցկացվող կրթական ուղևորությանը
Ամենավտանգավոր մարզաձևերից մեկը. ե՞րբ կարող է սահնակը Բոյինգի արագություն «բացել». «Փաստ»
ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ․ Լքված շենքում լուսանկար անելիս 15-ամյա տղան կորցրել է հավասարակշռությունն ու ընկել
Ասում էր` եթե գնամ, կտխրե՞ս. անհետ կորած համարվող Վահեի մայրը մանրամասներ է պատմում
Հնարավոր է կարճատև անձրև և ամպրոպ․ օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի
ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (30 հուլիսի). Ստեղծվել են «եռյակ» դատարաններ. «Փաստ»
Արմատների մեջ ժամանակը դառնում է հավերժություն. «Փաստ»
Արևային վահանակներից պատրաստված ցանկապատը կարող է ավելի մատչելի լինել, քան ավանդական ցանկապատը. Որո՞նք են դրա առավելությունները
Հայաստանը կարող է դուրս գալ ԵԱՏՄ-ից և ՀԱՊԿ-ից, կարող է հեռանալ Ռուսաստանից, բայց ոչ երկար ժամանակով. «Փաստ»
Տիգրանաշենի ու Կիրանցի բնակիչները ՔՊ-ին շատ քիչ ձայն են տվել. Արմեն Մանվելյան
ԵՄ-ն ճնշnւմ կգործադրի ՀՀ-ի վրա, որպեսզի վերջինս վիզային ռեժիմ մտցնի ՌԴ-ի հետ և միանա պատժամիջnցներին. Եվրախորհրդարանի պատգամավոր
Մեր պայքարի ընկեր Ավետիք Չալաբյանի ուղերձը
Վաղուց աճեցված ձուկ չեմ օգտագործում, վրայից տարօրինակ ճարպեր են հոսում
Ամենակարողի օգնությամբ ագրեuորը կպատժվի արդեն այսօր. ԻՀՊԿ
«Lori Peak» հանրային սննդի օբյեկտում արձանագրվել է թունավորում. արտադրական գործունեությունը կասեցվել է
ՀՀ կառավարությունը կիրակի հրաժարական կտա
Եվրոպան իր լոլոներով խաբել է Հայաստանին. «Փաստ»
Բելգիայի Դաշնային խորհրդարանում կրկին բարձրացվել է Ավետիք Չալաբյանի քաղաքական հետապնդման հարցը
Զոլաքար-Վարդենիկ ճանապարհին «Mercedes»-ը բախվել է կայանված «Ford Transit»-ին, ապա բետոնե պատնեշին և հայտնվել դաշտում․ կա տուժած
Մոտոցիկլետ լվանալիս երեխան էլեկտրահարվել է
ՌԴ ԶՈւ-ն hարվածել է Սև ծովում Ուկրաինայի ԶՈւ-ի համար բեռներ տեղափոխող երեք նավի. ՌԴ ՊՆ
«Ապրելու ուժը Դավիթի նկատմամբ մեծագույն չմարող սերն է». կրտսեր սերժանտ Դավիթ Յակովլևն անմահացել է հոկտեմբերի 26-ին Շեխերում. «Փաստ»
Նույնիսկ ընտրությունները կեղծելու դեպքում ԲՀԿ-ն պետք է և կարող էր լինել խորհրդարանում. Ցոլակ Ակոպյան
«Oskemen Open 2026» շախմատի միջազգային մրցաշարում Շանթ Սարգսյանը զբաղեցրել է 6-րդ հորիզոնականը
6 ամսով արգելվեց տոմատի մածուկի ներկրումը Հայաստան, այդ թվում` ԵԱՏՄ երկրներից
Հայ դասախոսի համաշխարհային հաղթանակը. Հերմինե Պողոսյանն արժանացել է ձեռներեցության կրթության գերազանցության միջազգային մրցանակի. «Փաստ»
Պարզվել է Կիևյան կամրջի տակ հայտնաբերված կյանքից հեռացած երիտասարդի ինքնությունը
Դեպի ուր. արտահանման արգելքներն ու գյուղացու անելանելի վիճակը
Թրամփն ունի երեք տարբերակ. առաջին՝ իսկապես հաջողության հասնել գործարք կնքելու հարցում, երկրորդ՝ շարունակել շրջափակումը, երրորդ՝ ռшզմական գործողություններ ձեռնարկել. Նեթանյահու
«Արտ Լանչի» և «Քոֆի Հաուսի» օրինակը. հայկական բիզնեսի նոր մշակույթը՝ մրցակցությունից դեպի գործընկերություն. «Փաստ»
Նավթի գներն աճել են
«Հայաստանի ամենախորհրդավոր լիճը․ ասում են՝ այստեղ տեղի են ունենում անբացատրելի երևույթներ»
Նեթանյահուն կասկածում է ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև գործարքի կնքման հնարավորությանը. Axios
Քանդելը հեշտ է, իսկ, այ, կառուցելն ու վերականգնելը... «Փաստ»
Ինչ գրություն է թողել անհետ կորած 14-ամյա Վահեն
ԱՄՆ-ը շատ հիասթափված կլիներ, եթե ՉԺՀ-ն զինամթերք մատակարարեր Իրանին. Թրամփ
Ուկրաինական ԱԹՍ-ները hարվածել են Պենզայում և Սարապուլում գտնվող Wildberries-ի պահեստներին
Աշխարհաքաղաքական շրջադարձեր, տարածքային կորուստներ և տարածաշրջանային անվտանգության իրական պատկերը. «Փաստ»
Էլ ո՞ր շահառուները կարող են օգտվել գյուղոլորտի պետական աջակցության ծրագրերից. նախագիծ. «Փաստ»
Արևմուտքի համար՝ Բելուջիստանը ևս մեկ գործոն կարող է հանդիսանալ Մերձավոր Արևելքում իրավիճակն ավելի թեժացնելու համար. Արտակ Զաքարյան
«Ավտորիտարացման միտումներն անընդհատ աճում են՝ կապված թե՛ խոսքի ազատության սահմանափակման, թե՛ քաղաքական հետապնդումների հետ». «Փաստ»
Բաքվի բարբարոսական վարչախումբը չի կարողանում ապահովել Բաքվից մի քանի կիլոմետր հեռու գտնվող ապշերոնայան բնակավայրերի տարրական կենցաղային պայմանները․ Ոսկանյան
Բանտից հղված ահազանգ. Ավետիք Չալաբյանը հայտարարում է համատարած բռնաճնշումների և իշխանության անկման սկզբի մասին. «Փաստ»
Լոռու մարզի մի շարք համայնքներում տրանսպորտային ճգնաժամը լուծվել է. գործարկվել է անվճար երթուղի. «Փաստ»
Բռնազավթում՝ պետականացման քողի տակ. ՀԷՑ-ի շուրջ ծավալվող ապօրինությունը վտանգում է Հայաստանի ապագան. «Փաստ» 
