Երևան, 04.Փետրվար.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Ամենախոր ծովային կենդանի համայնքը հայտնաբերվել է Մարիանյան իջվածքում՝ 10 կմ խորության վրա

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Չինական «Fendouzhe» բաթիսկաֆը բեկումնային հայտնագործություն է կատարել՝ արձանագրելով կենդանի օրգանիզմների եզակի համայնք Երկրի ամենախոր կետում՝ Մարիանյան իջվածքում, մոտ 10 կիլոմետր խորության վրա: Սա պատմության մեջ առաջին անգամ է, երբ նման ծայրահեղ խորության վրա կենսաբանական համայնք է հայտնաբերվել, ինչի մասին հաղորդվում է Nature ամսագրում:

Ի՞նչ են հայտնաբերել գիտնականները

Խաղաղ օվկիանոսի արևմտյան մասում անցկացված արշավախմբի ընթացքում «Fendouzhe»-ը բացահայտել է համայնք, որը բաղկացած է խողովակաձև որդերից, խեցգետնակերպերից, ծովային վարունգներից, խեցիավորներից և այլ անողնաշարավորներից: Այս օրգանիզմները գոյատևում են պայմաններում, որոնք նախկինում համարվում էին գրեթե անհամատեղելի կյանքի հետ՝ լիակատար խավար, 1-2 °C ջերմաստիճան և 1000 անգամ ավելի բարձր ճնշում, քան մակերևույթին է:

Նրանց գոյատևման բանալին քիմիոսինթեզն է: Ի տարբերություն ֆոտոսինթեզի, որն օգտագործում է արևի լույսը, այս կենդանիները էներգիա են ստանում քիմիական նյութերից, ինչպիսիք են մեթանը և ծծմբաջրածինը, որոնք արտանետվում են ծովի հատակի ճեղքերից: Այս հայտնագործությունը հաստատում է, որ կյանքը կարող է ծաղկել նույնիսկ ամենադաժան պայմաններում, որտեղ լույսը բացակայում է, և օրգանական նյութերի հասանելիությունը նվազագույն է:

Ինչպե՞ս է անցել արշավախումբը

«Fendouzhe» բաթիսկաֆը 23 սուզում է կատարել Մարիանյան իջվածքում, որի ամենախոր կետը՝ Չելենջերի անդունդը, հասնում է 10,984 մետրի: Նավի վրա գտնվող գիտնականները հավաքել են նմուշներ և տվյալներ հետագա հետազոտությունների համար: Սարքը հագեցած է առաջադեմ տեսախցիկներով և գործիքներով, որոնք հնարավորություն են տվել արձանագրել կյանքը խորություններում, որոնք նախկինում համարվում էին գրեթե ստերիլ:

Հետազոտողները նշում են, որ նման քիմիոսինթետիկ համայնքները կարող են շատ ավելի տարածված լինել, քան ենթադրվում էր: Հավանաբար, նման էկոհամակարգեր գոյություն ունեն նաև այլ խոր ծովային իջվածքներում, ինչպիսիք են Տոնգայի կամ Քերմադեքի իջվածքները, ինչը հետագա հետազոտություններ է պահանջում:

Հայտնագործության նշանակությունը

10 կմ խորության վրա համայնքի հայտնաբերումը փոխում է Երկրի վրա կյանքի սահմանների մասին պատկերացումները: Գիտնականները ընդգծում են մի քանի կարևոր եզրակացություններ.

  • Հարմարվողականություն ծայրահեղ պայմաններին. Մարիանյան իջվածքի օրգանիզմները ցույց են տալիս անհավանական դիմացկունություն՝ ընդլայնելով կենսաբանական հնարավորությունների մասին պատկերացումները:
  • Արտերկրային կյանքի անալոգներ. Քիմիոսինթետիկ էկոհամակարգերը նման են նրանց, որոնք կարող են գոյություն ունենալ Յուպիտերի (Եվրոպա) կամ Սատուրնի (Էնցելադ) արբանյակներում, որտեղ սառցե ընդերքի տակ ենթադրվում են օվկիանոսներ՝ քիմիական էներգիայի աղբյուրներով:
  • Էկոլոգիական նշանակություն. Խոր ծովային համայնքները կարող են կարևոր դեր խաղալ օվկիանոսում նյութերի շրջապտույտում՝ ազդելով գլոբալ բիոգեոքիմիական գործընթացների վրա:

Հետազոտությունների հեռանկարներ

Հայտնագործությունը նոր հարցեր է բարձրացնում խոր ծովային էկոհամակարգերի տարածվածության մասին: Գիտնականները պլանավորում են ուսումնասիրել, թե ինչպես են այս օրգանիզմները փոխգործակցում միմյանց և շրջակա միջավայրի հետ, ինչպես նաև հետազոտել նրանց հարմարվողականության գենետիկ մեխանիզմները: «Fendouzhe»-ի կողմից հավաքված տվյալները կվերլուծվեն լաբորատորիաներում՝ բացահայտելու քիմիոսինթեզի հիմքում ընկած կենսաքիմիական գործընթացները:

Բացի այդ, հայտնագործությունն ընդգծում է խոր ծովային էկոհամակարգերի պահպանման կարևորությունը, որոնք կարող են խոցելի լինել ռեսուրսների արդյունահանման կամ կլիմայի փոփոխության նկատմամբ: Հետազոտողները հույս ունեն, որ հետագա արշավախմբերը կընդլայնեն գիտելիքները ծայրահեղ պայմաններում կյանքի և դրա ներուժի մասին Երկրից դուրս:

Ամփոփում

Մարիանյան իջվածքում 10 կմ խորության վրա կենդանի օրգանիզմների ամենախոր համայնքի հայտնաբերումը պատմական իրադարձություն է, որը հաստատում է կյանքի անհավանական դիմացկունությունը: Խողովակաձև որդերը, խեցիավորները և խեցգետնակերպերը, որոնք օգտագործում են քիմիոսինթեզը, բացում են նոր հորիզոններ գիտության համար՝ կենսաբանությունից մինչև աստղակենսաբանություն: «Fendouzhe» բաթիսկաֆի արշավախումբը ցույց է տվել, որ նույնիսկ մոլորակի ամենադաժան անկյունները կարող են լի լինել կյանքով, իսկ հետագա հետազոտությունները կարող են բացահայտել օվկիանոսի խորքերի և, հնարավոր է, տիեզերքի էլ ավելի շատ գաղտնիքներ:

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Արմավիրում 44-ամյա տղամարդը Կալաշնիկովի ինքնաձիգ և զինամթերք է պահել Խաղաղության խորհուրդը ողջունել է Հայաստանին որպես կազմակերպության հիմնադիր անդամ Հայաստանը և Ճապոնիան ընդլայնում են քաղաքական և բազմակողմ համագործակցությունը Քադաֆիի որդին uպանվել է Մենք ակնկալում ենք ԱՄՆ-ի արձագանքը ռուսական հարվածների հետ կապված․ Զելենսկի Իլոն Մասկը միավորել է SpaceX-ը և xAI-ը Ինչո՞ւ շտապօգնությամբ «Արմենիա» ԲԿ տեղափոխված պացիենտներին չեն ցանկացել սպասարկել Ովքե՞ր են ԱՄՆ–ից արտաքսված հայերը Ցանկանում եմ ելույթներս շարունակել մինչև 36 տարեկանը․ Ծառուկյան Ադրբեջանը մարդասիրական օգնություն է ուղարկել Ուկրաինա «Բարսելոնայի» մեկնարկային կազմը Մայրն իր երեխաներին նետել է 16-րդ հարկի պատուհանից Սա այսօր ստացած հարցման վերջնարդյունքներն են․ Նարեկ ԿարապետյանՀնդկաստանի ԶՈՒ պաշտպանության ուժերի շտաբի պետ հետ քննարկվել է Հայաստան-Հնդկաստան հարաբերությունները Փաշինյանը տիկնոջ հետ մեկնել է ԱՄԷ Աղոթք կբարձրացվի հանիրավի անազատության մեջ գտնվող հոգևոր հայրերի ազատության համար Հայաստանում ձյուն և ձնախառն անձրև է տեղում Միրզոյանն ու ԵԽ մարդու իրավունքների հանձնակատարը անդրադարձել են ԼՂ-ից տեղահանվածների ծրագրերին Աստված պահապան մեր ժողովրդին ու հայոց աշխարհին․ Արամ ՎարդևանյանԼավ լուր՝ աշխատող քաղաքացիների համար Արցախի հերոս, կապիտան Արմենակ Ուրֆանյանը կդառնար 35 տարեկան Վիճաբանություն և ծեծկռտուք՝ Երևանում Կոնվերս Բանկն ավարտել է Գլոբբինգի՝ ՀՀ դրամով պարտատոմսերի տեղաբաշխումը«Գողական աշխարհի» հետ կապ ունեցող 45 մարդ է ձերբակալվել «Toyota»-ն Արշակունյաց պողոտայում բախվել է բետոնե պաշտպանիչ արգելապատնեշին ՌԴ-ից հացահատիկ տեղափոխող 25 երկաթուղային վագոն Ադրբեջանի տարածքով ժամանել է Հայաստան ԱԺ պատվիրակություն կգործուղվի Վիեննա Երբ ԿՍՊ-ն դառնում է բիզնեսի զարգացման շարժիչ ուժ․ Լալա ԲախշեցյանՍևանի տարածաշրջանում, Վարդենյաց լեռնանցքում ձյուն է տեղում, իսկ Հրազդանի, Գավառի տարածաշրջաններում՝ ձնախառն անձրև «Փյունիկը» ստուգողական հանդիպման ընթացքում պարտվել է Մոսկվայի «Սպարտակին» ԿԲ-ն որոշել է սահմանափակել բանկային քարտերով վճարումներից գանձվող միջնորդավճարի առավելագույն չափերը Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն ամուր, վճռականությամբ կանգնած է՝ պաշտպանելու իր ազգին ու հոտին. Ջոն Էյբներ Մարիամ Փաշինյանի աշխատավարձը մեկ տարի անց աճել է 4.2 միլիոն դրամովՋուր չի լինելու 1 օր․ հասցեներ «Յուրաքանչյուր օրը պետք է ապրել լիարժեք, որովհետև չգիտենք, թե ինչ է սպասվում վաղը». Արա ՂազարյանԵրևանում մի խումբ երիտասարդներ ծեծի են ենթարկել ՌԴ քաղաքացուն Տեղեկությունը, թե Սամվել Կարապետյանը տեղափոխվել է հիվանդանոց, չի համապատասխանում իրականությանը. Մարիաննա ՂահրամանյանՄեզ համար ընդունելի մոդելը նախագահական է․ Արշակ ԿարապետյանՈստիկանները ապօրինի շրջանառությունից հանել են մոտ 2,5 կգ մեթամֆետամին (տեսանյութ) Թող իշխանություններն ասեն՝ ինչու՞ հրաժարվեցին Արցախյան հարցի խաղաղ կարգավորումից․ Ավետիք ՉալաբյանԵս ՀՀ նախագահին չեմ լիազորել իմ անունից շնորհակալություններ ասելու Ալիևին. ակցիայի մասնակիցՀայաստան ներմուծված բենզինը գների վրա կունենա ազդեցություն, բայց ոչ մեծ. դա կախված կլինի ծավալից. ԿԲ նախագահ 2025–ին կրճատվել է պետական կառավարաման համակարգի կողմից 1 անձից գնումների ծավալը Օպերատիվ-հետախուզական և բացատրական աշխատանքի արդյունքում հայտնաբերվել են հետախուզվողներ Մենք կկարողանանք լուծել օդի աղտոտվածության հարցը. Նարեկ Կարապետյանի և համակիրների հարցուպատասխանըԳուգարքում ռեստորանի սեփականատերը հրացանով կրակել է շանը. փաստաթղթերը ներկայացվել են քննչական վարչություն Արտառոց դեպք՝ Արարատում․ դպրոցի բակում ձնագնդի խաղալու ժամանակ 14-ամյա երեխան ընկել է և ստացել մարմնական վնասվածք Բռնություն իրականացրած և հայհոյանքներ hնչեցրած ոստիկանի լիազորությունները կասեցվել են Ախուրյանում լույս աշխարհ է եկել հերոս Արթուր Մխիթարյանի եղբայրը Ինչու չի կարելի երեխաներին «Զիրտեկ»․ ինչ վտանգներ է պարունակում հայտնի դեղամիջոցը