Երևան, 04.Փետրվար.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Ինչպե՞ս են քվանտային ցանցերը բացում տարածություն-ժամանակի ուսումնասիրության ճանապարհը

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Իլինոյսի և Հարվարդի համալսարանների գիտնականները մշակել են նորարարական փորձի հայեցակարգ, որը կարող է առաջին անգամ փորձարկել քվանտային մեխանիկայի և գրավիտացիայի փոխազդեցությունը: Նրանց հետազոտությունը, որը հրապարակվել է «PRX Quantum» ամսագրում, ցույց է տալիս, որ քվանտային ինտերնետի համար ստեղծված քվանտային ցանցերը կարող են դառնալ բնության հիմնարար օրենքների ուսումնասիրման գործիք: Փորձը խոստանում է բացահայտել, թե ինչպես է քվանտային մեխանիկան աշխատում Էյնշտեյնի ընդհանուր հարաբերականության տեսությամբ կանխատեսված տարածություն-ժամանակի կորության պայմաններում:

Քվանտային ցանցեր՝ ինտերնետից մինչև ֆիզիկա

Քվանտային ցանցերը տեխնոլոգիա են, որոնք հնարավորություն են տալիս տեղեկատվություն փոխանցել քվանտային համակարգիչների միջև՝ օգտագործելով խճճված մասնիկներ: Այդպիսի մասնիկները, գտնվելով քվանտային կապի մեջ, ապահովում են տվյալների գերապահով փոխանցում և բաշխված քվանտային հաշվարկների հնարավորություններ: Սակայն նոր հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ այդ ցանցերը կարող են ավելին անել. դրանք կարող են օգնել ուսումնասիրել քվանտային ֆիզիկայի և գրավիտացիայի փոխազդեցությունը՝ ժամանակակից գիտության հիմնական առեղծվածներից մեկը:

Ինչպես նշել է հետազոտության հեղինակներից մեկը՝ Իգոր Պիկովսկին, «քվանտային ֆիզիկայի և գրավիտացիայի փոխազդեցությունը մնում է չլուծված խնդիր: Մեր առաջարկը առաջին իրական հնարավորությունն է փորձարարական կերպով ստուգելու նրանց կապը»:

Փորձի գաղափարը

Հայեցակարգի հիմքում ընկած է քվանտային ցանցով կապված ատոմային ժամացույցների օգտագործումը: Այդ ժամացույցները կարող են բերվել սուպերպոզիցիայի վիճակի, երբ դրանք միաժամանակ գտնվում են մի քանի քվանտային վիճակներում: Ըստ ընդհանուր հարաբերականության տեսության՝ ժամանակը ավելի դանդաղ է հոսում զանգվածեղ օբյեկտների մոտ, օրինակ՝ մոլորակների, տարածություն-ժամանակի կորության պատճառով: Եթե քվանտային ժամացույցները տեղակայվեն գրավիտացիոն դաշտի տարբեր կետերում, դրանք կզգան ժամանակի տարբեր «տեմպեր», ինչը կարտացոլվի նրանց քվանտային վիճակում:

Այս մոտեցումը թույլ կտա գիտնականներին գրանցել, թե ինչպես է գրավիտացիան ազդում քվանտային գործընթացների վրա: Օրինակ, եթե ցանցում խճճված մասնիկները հայտնվեն տարբեր գրավիտացիոն ուժերով տարածքներում, նրանց քվանտային հատկությունները, ինչպիսիք են խճճվածությունը կամ սուպերպոզիցիան, կարող են փոփոխվել: Սա հնարավորություն կտա ստուգել, թե արդյոք քվանտային մեխանիկայի օրենքները պահպանվում են տարածություն-ժամանակի կորության պայմաններում:

Տեխնոլոգիական հիմք

Փորձի իրականացման համար գիտնականներն առաջարկում են օգտագործել առաջադեմ քվանտային տեխնոլոգիաներ, ներառյալ՝

  • Քվանտային տելեպորտացիա. քվանտային տեղեկատվության փոխանցման մեթոդ ցանցի հեռավոր հանգույցների միջև:
  • Ատոմների խճճված վիճակներ. քվանտային մակարդակով կապված մասնիկների զույգերի ստեղծում՝ նրանց վիճակի փոփոխությունները չափելու համար:
  • Բարձր ճշգրտության ատոմային ժամացույցներ. սարքեր, որոնք ընդունակ են գրանցելու ժամանակի մանրագույն փոփոխությունները գրավիտացիայի ազդեցության տակ:

Այս տեխնոլոգիաներն արդեն ակտիվորեն զարգանում են քվանտային ինտերնետի համար, սակայն դրանց կիրառումը հիմնարար ֆիզիկայում կարող է դառնալ հեղափոխական քայլ:

Հետազոտության նշանակությունը

Փորձը ներուժ ունի պատասխանելու հարցին, թե արդյոք քվանտային մեխանիկայի օրենքներն աշխատում են տարածություն-ժամանակի կորության պայմաններում: «Մենք սովոր ենք համարել, որ քվանտային մեխանիկան ունիվերսալ է, — բացատրել է Պիկովսկին, — բայց մենք չունենք ուղղակի ապացույցներ դրա կիրառելիության մասին գրավիտացիոն դաշտերում: Այժմ մենք կարող ենք դա ստուգել»:

Եթե փորձը ցույց տա քվանտային համակարգերի սպասված վարքագծից շեղումներ, դա կարող է վկայել գոյություն ունեցող տեսությունների վերանայման կամ նույնիսկ նոր ֆիզիկական օրենքների գոյության մասին: Հեռանկարում դա կմոտեցնի գիտնականներին միասնական տեսության ստեղծմանը, որը կմիավորի քվանտային մեխանիկան և գրավիտացիան:

Հեռանկարներ

Փորձի իրականացման համար անհրաժեշտ կլինի քվանտային ցանցերի և բարձր ճշգրտության չափիչ տեխնոլոգիաների հետագա զարգացում: Առաջիկա տարիներին նման նախագծեր, ինչպիսիք են DARPA-ի քվանտային ինտերնետը ԱՄՆ-ում և եվրոպական Quantum Internet Alliance-ը, կարող են ապահովել անհրաժեշտ ենթակառուցվածք և տվյալներ: Բացի այդ, արբանյակային փորձերը, ինչպիսին է չինական Micius-ը, արդեն ցույց են տվել քվանտային տեղեկատվության մեծ հեռավորությունների վրա փոխանցման հնարավորությունը, ինչը կարող է օգտագործվել գրավիտացիոն էֆեկտների փորձարկման համար:

Եզրակացություն

Նոր հետազոտությունը բացում է քվանտային մեխանիկայի և գրավիտացիայի փոխազդեցության փորձարարական ստուգման ճանապարհը՝ օգտագործելով քվանտային ցանցեր: Այս մոտեցումը ոչ միայն ընդլայնում է ապագայի տեխնոլոգիաների հնարավորությունները, ինչպիսին է քվանտային ինտերնետը, այլև խոստանում է խորացնել Տիեզերքի բնույթի մասին մեր ընկալումը: Եթե փորձը հաջողվի, այն կարող է դառնալ առաջին քայլը դեպի ֆիզիկայի երկու հիմնարար տեսությունների միավորում՝ փոխելով մեր պատկերացումները իրականության մասին:

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Արմավիրում 44-ամյա տղամարդը Կալաշնիկովի ինքնաձիգ և զինամթերք է պահել Խաղաղության խորհուրդը ողջունել է Հայաստանին որպես կազմակերպության հիմնադիր անդամ Հայաստանը և Ճապոնիան ընդլայնում են քաղաքական և բազմակողմ համագործակցությունը Քադաֆիի որդին uպանվել է Մենք ակնկալում ենք ԱՄՆ-ի արձագանքը ռուսական հարվածների հետ կապված․ Զելենսկի Իլոն Մասկը միավորել է SpaceX-ը և xAI-ը Ինչո՞ւ շտապօգնությամբ «Արմենիա» ԲԿ տեղափոխված պացիենտներին չեն ցանկացել սպասարկել Ովքե՞ր են ԱՄՆ–ից արտաքսված հայերը Ցանկանում եմ ելույթներս շարունակել մինչև 36 տարեկանը․ Ծառուկյան Ադրբեջանը մարդասիրական օգնություն է ուղարկել Ուկրաինա «Բարսելոնայի» մեկնարկային կազմը Մայրն իր երեխաներին նետել է 16-րդ հարկի պատուհանից Սա այսօր ստացած հարցման վերջնարդյունքներն են․ Նարեկ ԿարապետյանՀնդկաստանի ԶՈՒ պաշտպանության ուժերի շտաբի պետ հետ քննարկվել է Հայաստան-Հնդկաստան հարաբերությունները Փաշինյանը տիկնոջ հետ մեկնել է ԱՄԷ Աղոթք կբարձրացվի հանիրավի անազատության մեջ գտնվող հոգևոր հայրերի ազատության համար Հայաստանում ձյուն և ձնախառն անձրև է տեղում Միրզոյանն ու ԵԽ մարդու իրավունքների հանձնակատարը անդրադարձել են ԼՂ-ից տեղահանվածների ծրագրերին Աստված պահապան մեր ժողովրդին ու հայոց աշխարհին․ Արամ ՎարդևանյանԼավ լուր՝ աշխատող քաղաքացիների համար Արցախի հերոս, կապիտան Արմենակ Ուրֆանյանը կդառնար 35 տարեկան Վիճաբանություն և ծեծկռտուք՝ Երևանում Կոնվերս Բանկն ավարտել է Գլոբբինգի՝ ՀՀ դրամով պարտատոմսերի տեղաբաշխումը«Գողական աշխարհի» հետ կապ ունեցող 45 մարդ է ձերբակալվել «Toyota»-ն Արշակունյաց պողոտայում բախվել է բետոնե պաշտպանիչ արգելապատնեշին ՌԴ-ից հացահատիկ տեղափոխող 25 երկաթուղային վագոն Ադրբեջանի տարածքով ժամանել է Հայաստան ԱԺ պատվիրակություն կգործուղվի Վիեննա Երբ ԿՍՊ-ն դառնում է բիզնեսի զարգացման շարժիչ ուժ․ Լալա ԲախշեցյանՍևանի տարածաշրջանում, Վարդենյաց լեռնանցքում ձյուն է տեղում, իսկ Հրազդանի, Գավառի տարածաշրջաններում՝ ձնախառն անձրև «Փյունիկը» ստուգողական հանդիպման ընթացքում պարտվել է Մոսկվայի «Սպարտակին» ԿԲ-ն որոշել է սահմանափակել բանկային քարտերով վճարումներից գանձվող միջնորդավճարի առավելագույն չափերը Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն ամուր, վճռականությամբ կանգնած է՝ պաշտպանելու իր ազգին ու հոտին. Ջոն Էյբներ Մարիամ Փաշինյանի աշխատավարձը մեկ տարի անց աճել է 4.2 միլիոն դրամովՋուր չի լինելու 1 օր․ հասցեներ «Յուրաքանչյուր օրը պետք է ապրել լիարժեք, որովհետև չգիտենք, թե ինչ է սպասվում վաղը». Արա ՂազարյանԵրևանում մի խումբ երիտասարդներ ծեծի են ենթարկել ՌԴ քաղաքացուն Տեղեկությունը, թե Սամվել Կարապետյանը տեղափոխվել է հիվանդանոց, չի համապատասխանում իրականությանը. Մարիաննա ՂահրամանյանՄեզ համար ընդունելի մոդելը նախագահական է․ Արշակ ԿարապետյանՈստիկանները ապօրինի շրջանառությունից հանել են մոտ 2,5 կգ մեթամֆետամին (տեսանյութ) Թող իշխանություններն ասեն՝ ինչու՞ հրաժարվեցին Արցախյան հարցի խաղաղ կարգավորումից․ Ավետիք ՉալաբյանԵս ՀՀ նախագահին չեմ լիազորել իմ անունից շնորհակալություններ ասելու Ալիևին. ակցիայի մասնակիցՀայաստան ներմուծված բենզինը գների վրա կունենա ազդեցություն, բայց ոչ մեծ. դա կախված կլինի ծավալից. ԿԲ նախագահ 2025–ին կրճատվել է պետական կառավարաման համակարգի կողմից 1 անձից գնումների ծավալը Օպերատիվ-հետախուզական և բացատրական աշխատանքի արդյունքում հայտնաբերվել են հետախուզվողներ Մենք կկարողանանք լուծել օդի աղտոտվածության հարցը. Նարեկ Կարապետյանի և համակիրների հարցուպատասխանըԳուգարքում ռեստորանի սեփականատերը հրացանով կրակել է շանը. փաստաթղթերը ներկայացվել են քննչական վարչություն Արտառոց դեպք՝ Արարատում․ դպրոցի բակում ձնագնդի խաղալու ժամանակ 14-ամյա երեխան ընկել է և ստացել մարմնական վնասվածք Բռնություն իրականացրած և հայհոյանքներ hնչեցրած ոստիկանի լիազորությունները կասեցվել են Ախուրյանում լույս աշխարհ է եկել հերոս Արթուր Մխիթարյանի եղբայրը Ինչու չի կարելի երեխաներին «Զիրտեկ»․ ինչ վտանգներ է պարունակում հայտնի դեղամիջոցը