Գիտնականները բացահայտել են «ուրվական» մանթիայի շիթ, որը ազդում է Երկրի ձևի վրա

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Սաուդյան Արաբիայից, Շվեյցարիայից, Հնդկաստանից, Չինաստանից և այլ երկրներից գեոլոգների միջազգային թիմը բացահայտել է եզակի մանթիայի շիթ, որը չի ուղեկցվում մակերևույթին բնորոշ հրաբխային ակտիվությամբ: Այս «ուրվական» շիթը, որը կոչվել է «Դանի»՝ Օմանի հետազոտման տարածաշրջանի անվանումով, կարող է փոխել Երկրի ջերմային և տեկտոնական գործընթացների մասին պատկերացումները: Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Earth and Planetary Science Letters (EPSL) ամսագրում:

«Դանի շիթի» առանձնահատկությունները

Ի տարբերություն սովորական մանթիայի շիթերի, որոնք դրսևորվում են հրաբխային ժայթքումներով, «Դանի շիթը» գործում է գաղտնի՝ մակերևույթին հետքեր չթողնելով: Օմանի արևելյան մասում հավաքված սեյսմիկ տվյալները ցույց են տվել սեյսմիկ ալիքների դանդաղում, ինչը վկայում է ընդերքում տաք ապարի հատվածի առկայության մասին: Լրացուցիչ չափումները բացահայտել են անոմալիաներ մանթիայի սահմաններում՝ 410 և 660 կմ խորություններում: Շիթի տրամագիծը կազմում է 200–300 կմ, իսկ նրա ջերմաստիճանը 100–300°C-ով բարձր է շրջակա մանթիայից:

Ազդեցությունը տեկտոնական գործընթացների վրա

Հետազոտողները պարզել են, որ «Դանի շիթը» առնվազն 40 միլիոն տարի ազդում է մայրցամաքների շարժի վրա: Այս մանթիայի շիթը նպաստում է Օմանի տարածաշրջանում երկրակեղևի բարձրացմանը և, ամենայն հավանականությամբ, կարևոր դեր է խաղում ժամանակակից տեկտոնական գործընթացներում: Բացահայտումը ցույց է տալիս, որ Երկրի միջուկը կարող է ավելի շատ ջերմություն արտանետել, քան նախկինում կարծվում էր, ինչը ստիպում է վերանայել միջուկի և մանթիայի միջև ջերմափոխանակության գոյություն ունեցող մոդելները:

Նշանակությունը գիտության համար

«Ուրվական» շիթի բացահայտումը ընդգծում է Երկրի ներսում ջերմային հոսքերի բարդությունը: Գիտնականները ենթադրում են, որ նման թաքնված շիթեր կարող են գոյություն ունենալ նաև մոլորակի այլ տարածաշրջաններում՝ առանց մակերևույթին դրսևորվելու: Այս բացահայտումը կարող է փոխել պատկերացումները այն մասին, թե ինչպես է միջուկից ջերմությունը փոխանցվում երկրակեղևին, և բացատրել տեկտոնական շարժումների որոշ անոմալիաներ:

Հետազոտությունների հեռանկարները

Թագավոր Ֆահդի անվան նավթի և հանքանյութերի համալսարանից Սիմոնե Պիլիայի ղեկավարած թիմը ծրագրում է շարունակել մանթիայի շիթերի ուսումնասիրությունը: Գիտնականները մտադիր են ստուգել, թե արդյոք գոյություն ունեն այլ «ուրվական» շիթեր, որոնք նույնպես կարող են ազդել երկրաբանական գործընթացների վրա՝ առանց հրաբխային ակտիվության տեսանելի նշանների: Այս տվյալները կօգնեն ճշգրտել Երկրի էվոլյուցիայի և նրա տեկտոնական ակտիվության մոդելները:

Եզրակացություն

Օմանում «Դանի շիթի» բացահայտումը ցույց է տալիս, որ Երկրի ընդերքը թաքցնում է բազմաթիվ առեղծվածներ, որոնք կարող են շրջել մեր պատկերացումները մոլորակային գործընթացների մասին: Այս «ուրվական» շիթը ոչ միայն ազդում է մայրցամաքների շարժի վրա, այլև ընդգծում է Երկրի ներսում ջերմափոխանակության տեսությունները վերանայելու անհրաժեշտությունը: Նման անոմալիաների հետագա ուսումնասիրությունները կօգնեն ավելի խորությամբ հասկանալ, թե ինչպես է ձևավորվում և փոփոխվում մեր մոլորակը:

Հետևեք մեզ՝ այստեղ