Երևան, 21.Մարտ.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Գլոբալ տաքացման պատճառով բանանին անորոշ ապագա է սպասվում

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Էքսեթերի համալսարանի գիտնականները պարզել են, որ կլիմայի փոփոխությունը արագորեն նվազեցնում է Լատինական Ամերիկայում և Կարիբյան ավազանում բանան աճեցնելու հնարավորությունը՝ վտանգի տակ դնելով աշխարհի ամենահայտնի և կարևոր գյուղատնտեսական մշակաբույսերից մեկը:

Ինչպես սոցցանցի իր էջում գրում է «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Լևոն Ազիզյանը, աշխատանքը հրապարակվել է Nature Food (NF) ամսագրում։ Մինչև 2080 թվականը արտահանման նպատակով բանանի աճեցումը տնտեսապես ոչ շահավետ կդառնա այն տարածաշրջանների 60%-ի համար, որտեղ այն ներկայումս արտադրվում է։ Պատճառը կլիմայի փոփոխության պատճառով ջերմաստիճանի բարձրացումն է։

Բանանը արտահանման հիմնական արտադրանքն է՝ որը բերում է տարեկան 11 միլիարդ դոլար: Դրանք կարևոր դեր են խաղում շատ երկրների տնտեսություններում, սակայն առանց հրատապ հարմարվողականության միջոցառումների, միլիոնավոր մարդիկ կարող են կորցնել իրենց աշխատանքը: Երկրները, ինչպիսիք են Կոլումբիան և Կոստա Ռիկան, կհայտնվեն ամենաշատ տուժածների թվում, քանի որ այդտեղ ջերմաստիճանը չափազանց բարձր է դառնալու բանանի աճի համար:

Միևնույն ժամանակ, Էկվադորը և Բրազիլիայի մի մասը կկարողանան պահպանել արտադրությունը, քանի որ կլիմայի փոփոխությունն այս տարածաշրջաններում ավելի քիչ կործանարար կլինի:

«Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս նաև, որ արտադրության հարմարվողականությունը սահմանափակվում է սոցիալ-տնտեսական գործոններով, ինչպիսիք են աշխատուժի առկայությունը և նավահանգիստներին մոտ լինելը: Սա նշանակում է, որ բանանի տնկարկներն ավելի բարենպաստ շրջաններ տեղափոխելը դժվար է։ Պրոֆեսոր Դեն Բեբերը, ով ղեկավարել է ուսումնասիրությունը, շեշտել է, որ հարմարվողականության մեջ հրատապ ներդրումներ են անհրաժեշտ. «Կլիմայի փոփոխությունը սպառնում է ոչ միայն շրջակա միջավայրին, այլև համաշխարհային պարենային անվտանգությանը: Առանց հարմարվողականության մեջ հսկայական ներդրումների, ներառյալ բարելավված ոռոգումը և ջերմակայուն բանանի սորտերի զարգացումը, բանանի արտահանման արտադրության ապագան մնում է անորոշ»:

Որպես հարմարվողականության միջոցառումներ՝ գիտնականներն առաջարկում են ոռոգման ենթակառուցվածքների զարգացում, ջերմադիմացկուն և երաշտադիմացկուն սորտերի աճեցում և կլիմայական ռիսկերի կառավարման գործում ֆերմերներին աջակցություն: Առանց ակտիվ գործողությունների, կլիմայի փոփոխության հետևանքները կարող են հանգեցնել բանանի արդյունաբերության համաշխարհային ճգնաժամի:

Հետազոտողները կոչ են անում անհապաղ միջոցներ ձեռնարկել՝ արտադրությունը պահպանելու և միլիոնավոր մարդկանց աջակցելու համար, որոնց կյանքը կախված է այդ պտուղներից»,- գրում է Ազիզյանը:

 Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Իրանը թողարկել է իր պատմության մեջ ամենամեծ թղթադրամը«Երկնային ծնունդդ շնորհավոր, իմ Գագս»․ Գոռ Հարությունյանը հրապարակում է արել եղբոր մասինՏալիս ենք մարդկանց նոր ընտրություն՝ առանց «ներկաների» ու «նախկինների»․ Արմեն ՄանվելյանԻ՞նչ է թաքցնում Հին Խնձորեսկը. բացահայտելով Հայաստանը (մաս 15)Մարդ, ով երկրի գլխին երեք պատերազմ է բերել, իրավունք չունի խաղաղություն բառն օգտագործել․ Ռոբերտ Քոչարյան Բանկային գերշահույթներ և վերացված գաղտնիք. ո՞ւմ շահերն է սպասարկում ներկայիս տնտեսական համակարգը. Էդմոն Մարուքյան Իրանի ուղղությամբ hարձակումների թիվը զգալիորեն կաճի․ Իսրայելի պաշտպանության նախարար Մենք առաջարկում ենք ելակ հակաօդային համակարգը փոխարինել նոր պաշտպանված երկնքով. Արման ՊետրոսյանԱրմավիրցիները կիսվում են «Մենք մասնակիցն ենք պատմության կերտմանը» խորագրով ֆոտոցուցահանդեսից ստացած տպավորություններով. տեսանյութՏալիս ենք մարդկանց նոր ընտրություն՝ առանց «ներկաների» ու «նախկինների»․ Արմեն ՄանվելյանԴադարեցրեք Սամվել Կարապետյանի նկատմամբ ապօրինի քաղաքական հետապնդումը. Արամ Վարդևանյան17-ամյա տղան սպանել է մորը, գողացել տան գումարն ու տունը հրդեհելով փախել«Մասամբ ազատ» ժողովրդավարության բաստիոնը «Թրամփի ուղին» ծառայելու է միայն ԱՄՆ-ին ու Ադրբեջանին Կաթողիկոսին արգելել են մեկնել. Փաշինյանի հերթական խայտառակությունը Մեր հայրենիքը լավ է ապրելու. ուղղակի երկրին պետք է տնտեսական ղեկավարներ. Նարեկ Կարապետյան Փաշինյանը շարունակում է պատերազմով ահաբեկել հանրությանը Կառուցելու ենք ուսանողական հանրակացարաններ․ Հրայր Կամենդատյան«Ով է ծառայել, ով՝ պարգևավճարներ բաժանել»․ Նարեկ Կարապետյանը՝ Նիկոլ Փաշինյանի և Սամվել Կարապետյանի ակնհայտ հակադրությունների մասին․ Լուսանկար Եթե մենք ուզում ենք իրականում ուժեղ պետություն, ապա պետք է սկսենք ամենակարևորից՝ զինվորին արժանապատիվ կյանքով ապահովվելուց. Ռուբեն ՎելիցյանԱյ, տնաշե՜ն, էս ի՞նչ են արել. Փաշինյան Ակնկալիք չունեմ՝ հաշվի առնելով զարգացումները և ՀԷՑ-ը խլելու փոքրիկ խմբակի ցանկությունը, բանակցությունների հիմք չեմ տեսնում. Դավիթ Ղազինյան Խորթ մոր կողմից ծեծի ենթարկված երեխան մաhացել է Սահնակային սպորտ՝ ամենաէքստրեմալ մարզաձևերից մեկը. «Փաստ»ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (21 ՄԱՐՏԻ)Ստեղծվել է ՄԱԿ-ի ժամանակավոր շտաբ-բնակարանը, արձանագրվել է Լինչի դատաստանի վերջին դեպքը. «Փաստ»Հակահայկական պատվեր. ո՞վ է վճարում հայերի դեմ քարոզչության համար, և ովքե՞ր են միանում այս արշավին. «Փաստ»Թեհրանը համաձայն չէ ժամանակավոր հրադադարին, այլ ցանկանում է պшտերազմի ամբողջական, համապարփակ և վերջնական դադարեցում․ Արաղչի Զանգեզուրի Պղնձամոլիբդենային կոմբինատ ՓԲԸ-ն կենսաբազմազանության ուսումնասիրության և շրջակա միջավայրի նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունքի շրջանակում իրականացնում է լայնածավալ և շարունակական մշտադիտարկումներ Քննչական կոմիտեն տեսանյութ է հրապարակել Պուշկինում 17-ամյա դեռահասի դիակի հայտնաբերման վայրիցՈւզում են մոռացնել Արցախն ու Անկախության հռչակագիրը. «Փաստ»Փակվող դպրոցներից 27-ը Սյունիքի մարզում են․ 27 սահմանամերձ բնակավայր վտանգված են․ Ատոմ ՄխիթարյանՀԷՑ-ի լիցենզիայի դադարեցման դատական գործով նիստըԵթե Սամվել Կարապետյանը հետքայլ աներ, ՀԷՑ-ը փաթեթավորած հետ կտային. Դավիթ Ղազինյան Իրականում ինչից է մահացել Չակ Նորիսը«Ես իրենով էի ապրում, շնչում, նա իմ հպարտությունն էր». սերժանտ Կարեն Գրիգորյանն անմահացել է հոկտեմբերի 28-ին Մեղվաձոր գյուղում. «Փաստ»Ձեր այս «տասանորդի» կոչից առաջ մի պարզ ճշմարտություն կա, որը չեք կարող շրջանցել. Ռուբեն ՄխիթարյանԹուրքիայի արևային և քամու էներգիայի ընդհանուր տեղադրված հզորությունը գերազանցել է 40,000 ՄՎտ-ը Ոչ թե ժամանակավոր ճգնաժամի, այլ համակարգային խնդիրների կուտակում. «Փաստ»Շարունակելով մեր աշխատանքը համայնքներում՝ Ավան վարչական շրջանում բացվեց «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության գրասենյակը. Գագիկ ԾառուկյանՉգործող եկեղեցին վերակառուցվել է Սարգիս Կարապետյանի նախաձեռնությամբ. տեսանյութ Գիտնականը բացահայտել է մի սովորություն, որը կրկնապատկում է հանկարծակի մահվան ռիսկը Բացահայտվել է «բարետես արտաքինով աղջիկներ»-ի կիրառմամբ համակարգչային հափշտակություններ կատարող խումբ (տեսանյութ) Ժողովուրդ ջան, ուզո՞ւմ եք էժան բնակարաններ, ապա պետք է թիկունք լինեք մեզ՝ մեր բարի նպատակներին հասնելու ճանապարհին. Ալիկ ԱլեքսանյանԱզգը մնում է ազգ իր մշակույթով․ Լիլիթ ԱրզումանյանՔաղաքական համակարգը՝ որպես պետական իմունիտետ. դասեր աշխարհից և Հայաստանի իրականությունը. «Փաստ»Ուսանողական տարիք և ուսանողական տանիք. Հրայր Կամենդատյան«ՀայաՔվեն» պանելային քննարկում էր կազմակերպել հաջողակ կանանց մասնակցությամբԵրրորդ համաշխարհային պատերազմն սկսված էՊետության կառուցման ու պետության կազմաքանդման հակադրությունը. «Փաստ»Հայաստանի հակաօդային պաշտպանությունը կյանքի և մահվան խնդիր է. հարցազրույց Իսրայելի ՀՕՊ համակարգի նախկին ղեկավարի հետ