Երևան, 03.Փետրվար.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Գլոբալ տաքացման պատճառով բանանին անորոշ ապագա է սպասվում

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Էքսեթերի համալսարանի գիտնականները պարզել են, որ կլիմայի փոփոխությունը արագորեն նվազեցնում է Լատինական Ամերիկայում և Կարիբյան ավազանում բանան աճեցնելու հնարավորությունը՝ վտանգի տակ դնելով աշխարհի ամենահայտնի և կարևոր գյուղատնտեսական մշակաբույսերից մեկը:

Ինչպես սոցցանցի իր էջում գրում է «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Լևոն Ազիզյանը, աշխատանքը հրապարակվել է Nature Food (NF) ամսագրում։ Մինչև 2080 թվականը արտահանման նպատակով բանանի աճեցումը տնտեսապես ոչ շահավետ կդառնա այն տարածաշրջանների 60%-ի համար, որտեղ այն ներկայումս արտադրվում է։ Պատճառը կլիմայի փոփոխության պատճառով ջերմաստիճանի բարձրացումն է։

Բանանը արտահանման հիմնական արտադրանքն է՝ որը բերում է տարեկան 11 միլիարդ դոլար: Դրանք կարևոր դեր են խաղում շատ երկրների տնտեսություններում, սակայն առանց հրատապ հարմարվողականության միջոցառումների, միլիոնավոր մարդիկ կարող են կորցնել իրենց աշխատանքը: Երկրները, ինչպիսիք են Կոլումբիան և Կոստա Ռիկան, կհայտնվեն ամենաշատ տուժածների թվում, քանի որ այդտեղ ջերմաստիճանը չափազանց բարձր է դառնալու բանանի աճի համար:

Միևնույն ժամանակ, Էկվադորը և Բրազիլիայի մի մասը կկարողանան պահպանել արտադրությունը, քանի որ կլիմայի փոփոխությունն այս տարածաշրջաններում ավելի քիչ կործանարար կլինի:

«Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս նաև, որ արտադրության հարմարվողականությունը սահմանափակվում է սոցիալ-տնտեսական գործոններով, ինչպիսիք են աշխատուժի առկայությունը և նավահանգիստներին մոտ լինելը: Սա նշանակում է, որ բանանի տնկարկներն ավելի բարենպաստ շրջաններ տեղափոխելը դժվար է։ Պրոֆեսոր Դեն Բեբերը, ով ղեկավարել է ուսումնասիրությունը, շեշտել է, որ հարմարվողականության մեջ հրատապ ներդրումներ են անհրաժեշտ. «Կլիմայի փոփոխությունը սպառնում է ոչ միայն շրջակա միջավայրին, այլև համաշխարհային պարենային անվտանգությանը: Առանց հարմարվողականության մեջ հսկայական ներդրումների, ներառյալ բարելավված ոռոգումը և ջերմակայուն բանանի սորտերի զարգացումը, բանանի արտահանման արտադրության ապագան մնում է անորոշ»:

Որպես հարմարվողականության միջոցառումներ՝ գիտնականներն առաջարկում են ոռոգման ենթակառուցվածքների զարգացում, ջերմադիմացկուն և երաշտադիմացկուն սորտերի աճեցում և կլիմայական ռիսկերի կառավարման գործում ֆերմերներին աջակցություն: Առանց ակտիվ գործողությունների, կլիմայի փոփոխության հետևանքները կարող են հանգեցնել բանանի արդյունաբերության համաշխարհային ճգնաժամի:

Հետազոտողները կոչ են անում անհապաղ միջոցներ ձեռնարկել՝ արտադրությունը պահպանելու և միլիոնավոր մարդկանց աջակցելու համար, որոնց կյանքը կախված է այդ պտուղներից»,- գրում է Ազիզյանը:

 Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Հայաստան ներմուծված բենզինը գների վրա կունենա ազդեցություն, բայց ոչ մեծ. դա կախված կլինի ծավալից. ԿԲ նախագահ 2025–ին կրճատվել է պետական կառավարաման համակարգի կողմից 1 անձից գնումների ծավալը Օպերատիվ-հետախուզական և բացատրական աշխատանքի արդյունքում հայտնաբերվել են հետախուզվողներ Մենք կկարողանանք լուծել օդի աղտոտվածության հարցը. Նարեկ Կարապետյանի և համակիրների հարցուպատասխանըԳուգարքում ռեստորանի սեփականատերը հրացանով կրակել է շանը. փաստաթղթերը ներկայացվել են քննչական վարչություն Արտառոց դեպք՝ Արարատում․ դպրոցի բակում ձնագնդի խաղալու ժամանակ 14-ամյա երեխան ընկել է և ստացել մարմնական վնասվածք Բռնություն իրականացրած և հայհոյանքներ hնչեցրած ոստիկանի լիազորությունները կասեցվել են Ախուրյանում լույս աշխարհ է եկել հերոս Արթուր Մխիթարյանի եղբայրը Ինչու չի կարելի երեխաներին «Զիրտեկ»․ ինչ վտանգներ է պարունակում հայտնի դեղամիջոցըԱվանեսյանը կմնա՞ առանց պաշտոնի. նախարարությունները միավորվելու են Ավստրիայում կայանալիք եպիսկոպոսաց ժողովը՝ հարցականի տակ Շնորհակալություն հայտնել ինչի՞ համար՝ մեր զոհերի, թող ներողություն խնդրի. Նաիրա Գևորգյան Տեղի է ունեցել ոչ թե սահմանազատում, այլ ՀՀ տարածքների միակողմանի զիջում․ Ավետիք ՔերոբյանՇուկաներից մեկում խոշոր հրդեհ է բռնկվել Ինչու Հայաստանում բարձրացվեց գույքահարկը. Հրայր ԿամենդատյանԱլիևը քարտ–բլանշ է տալիս Փաշինյանին 129 մլրդ դրամը բավարա՞ր է, թե՞ պետպատվերի նման է լինելու. Նաիրի Սարգսյանը՝ Առողջության համընդհանուր ապահովագրության մասինՌուսաստանը ձևակերպում է իր նարատիվները ՀՀ հետ շփումներում Նախընտրական գործընթացին hարձակումներն ավելի վատն են լինելու. պետք է առիթ չտանք. Նարեկ ԿարապետյանՆախևառաջ պետք է կոռուպցիան վերացնել կրթական համակարգում․ Ցոլակ ԱկոպյանԱրցախի ազատագրումն ամբողջ հայության ազատագրումն էր՝ որպես գաղափար և ազգային զարթոնք․ Արսեն ԳրիգորյանՎահագն Խաչատուրյա՛ն, դե արի Եռաբլուր ու տղավարի կանգնի ու ասա՝ ի՞նչ արեցիր․ թեժ իրավիճակ Փետրվարի 3-ին սպասվում են տեղումներ՝ ձնախառն անձրևի տեսքովԲողոքի ակցիա՝ նախագահականի դիմաց․ ո՞վ ես դու, որ շնորհակալ ես Ալիևին Սև կոնը, ցարին մատուցած ծառայություններն ու բացառիկ գինին. «Փաստ»ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (3 ՓԵՏՐՎԱՐԻ)․ Հարավային Ավստրալիան ճանաչել է Արցախի ինքնորոշման իրավունքը. «Փաստ»Նարկոզի ժամանակ 15-ամյա աղջիկ էր մաhացել․ ո՞վ է մեղավոր Կոչ են անում դադարեցնել պետության միջամտությունը Հայ առաքելական եկեղեցու գործերին. «Փաստ»Ջուր չի լինելու որոշ ժամանակ Ինչը ինչով է պետք փոխարինել. Վահե Հովհաննիսյան Արշակ Սրբազանի կալանքը 2 ամսով երկարացվեց Փաշինյանի կուսակցությունը ընտրություններից առաջ կֆինանսավորվի կրիպտոարժույթի և այլ ստվերային սխեմաների միջոցով. «Փաստ»Չեմ ուզում հավատալ, որ կան հայ մարդիկ, որոնք Հայաստան–Թուրքիա սահմանի բացման պահին ուզում են տեսնել մեր պետությունը՝ օրենքի տեսանկյունից անպաշտպան և խոցելի. ՄարուքյանՀՀ կառավարությունն իր ուժը զենք է դարձրել մեր եկեղեցու դեմ․ Արամ Վարդևանյանի ելույթը IRF գագաթնաժողովում «Աստված և իմ երեխաներն են ինձ ուժ տվողը». կամավոր Վարդան Մադաթյանն անմահացել է հոկտեմբերի 18-ին Ջրականում, տուն «վերադարձել»... չորս ամիս անց. «Փաստ»Այն մասին, թե ինչ ենք մենք պատրաստ անել՝ պաշտպանելու մեր քաղաքացիների քվեն այն գողանալ ցանկացողներից. Ավետիք ՉալաբյանՔրեական հետապնդում ժողով անելու համար․ հանցագործություն օրը ցերեկով. Էդմոն ՄարուքյանԻններորդ դասարանի աշակերտը հարձակվել է դպրոցի վրաՊաշտպանական վերափոխումը՝ Հայաստանի գոյատևման երաշխիք-2. «Փաստ»Վառելիքի ցիստեռնի վթարի հետևանքով երեխա է մահացելՆպաստառուների հերթը հասավ. Հայկ ԿամենդատյանԱրդյոք Գիտությունների ակադեմիան «մեռնու՞մ» է և ինչու՞ են այն վերջնական քանդումՀյուսիսային Եվրոպայի ամենամեծ արևային–կուտակման մարտկոցային պարկն է շահագործման հանձնվել Դանիայում Որոշ օրենքներում կկատարվեն փոփոխություններ. ի՞նչ առնչություն կա Միջազգային քրեական դատարանի հետ. «Փաստ»Եկեղեցու դեմ ճնշումների նոր փուլը և լռության գինը «Մեր ձևով»-ը քաղաքական դաշտ է բերում այլ տրամաբանություն Արտակարգ դեպք՝ Սյունիքում, «սուր էկզոգեն թnւնավորում» ախտորոշմամբ ԲԿ են տեղափոխվել ընտանիքի անդամներ, որոնցից 3-ը` անչափահասԱրդյո՞ք Եվրոպայում այդքան կույր են, խուլ ու համր. «Փաստ»Անկում տարադրամի շուկայում․ փոխարժեքն՝ այսօր «Ինչ-որ մեծ նախագիծ իրենք կա՛մ գլուխ չեն բերի, կա՛մ գլուխ կբերեն այն ձևով, որ կստեղծվի պայթյունավտանգ իրավիճակ». «Փաստ»