Ինչպե՞ս որոշեցին «թռչել» դահուկով. «Փաստ»

Դահուկացատկը առաջին անգամ հայտնվել է Նորվեգիայում 19-րդ դարում և իր ծագմամբ պարտական է լեռնադահուկային մրցումների կազմակերպման նորվեգական հանրաճանաչ ավանդույթին: Թելեմարկ նահանգն է համարվում ցատկահարթակից դահուկացատկի ծննդավայրը։ Հենց այնտեղ է 1840 թվականին ցատկահարթակ կառուցվել, և հենց այնտեղ են անցկացվել դահուկացատկի առաջին մրցույթները։ Ժամանակի ընթացքում վայրէջքի գոտին աստիճանաբար արդիականացվել է. սկզբում այն հարթեցվել է, այնուհետև թռիչքի միջակայքը ընդլայնելու համար վայրէջքի գոտին ձևավորվել է անկյան տակ։ 1862 թվականին Տրիսիլում է տեղի ունեցել դահուկացատկի առաջին փաստագրված մրցույթը։

 

1868 թվականին հայտնվել է առաջին գրանցված արդյունքը՝ 19 մետր։ Միջազգային մրցումներ սկսել են անցկացվել 1901 թվականից: Այն ժամանակ «Հյուսիսային խաղերի» շրջանակներում անցկացվում էին «թռչող դահուկորդների» մրցումներ։ Հետո 1920 թվականին ստեղծված Դահուկային սպորտի միջազգային ֆեդերացիան իր հովանու ներքո սկսել է կազմակերպել այդ ձմեռային մարզաձևի աշխարհի առաջնություններ, իսկ 1924 թվականից դահուկացատկը ներառվել է ձմեռային օլիմպիական խաղերի ծրագրում։ Երկար ժամանակ նորվեգացի ցատկորդներն են եղել Օլիմպիական խաղերի և աշխարհի առաջնությունների անվիճելի չեմպիոնները։ Նրանց «աերոդինամիկ» ոճով թռիչքը անպարտելի էր։ Հետագայում ֆինն դահուկացատկորդներն են չեմպիոն դարձել 1952 թվականին, իսկ 1964 թվականից ի վեր այդ կարգում ոչ մի հեգեմոն երկիր չկա։

 

Այդ սպորտաձևը սկսել է մեծ ժողովրդականություն վայելել ամբողջ աշխարհում, և ավելի ու ավելի տաղանդավոր դահուկացատկորդներ են հայտնվել Ավստրիայից, Ճապոնիայից, Գերմանիայից և այլ երկրներից: 1989 թվականին Յան Բոկլևը (Շվեդիա) դահուկներով ցատկի նոր տեխնիկա է հորինել: Այդ շվեդ դահուկացատկորդուհին օգտագործել է Vաձև թռչելու ոճ: Դա ավելացրել է թռիչքի հեռահարությունը 1020 % -ով, ինչը պայմանավորված է ցատկողի աերոդինամիկայի աճող հոսքով: Այսօր դա դահուկացատկի ամենատարածված տեխնիկան է: Նոր ոճի կիրառումը հնարավորություն է տվել թռչել ավելի քան 200 մ: 1995 թվականին նորվեգացի Բրեդեսենը դարձել է ամենաերկար թռիչքի ռեկորդակիր՝ ցատկելով 209 մետր։ 2005 թվականին աշխարհի առաջնությունում նորվեգացի Բյորն Ռամորենն է նոր ռեկորդ սահմանել՝ 239 մ:

 

Արդեն 2011 թվականին Պլանիցեում լեհ Կամիլ Ստոհը թարմացրեց ռեկորդը՝ թռչելով 251,5 մետր: Այդ ռեկորդն առայժմ հաղթահարված չէ: Ժամանակի ընթացքում նաև մրցույթների կանոններն են փոփոխվել: Երկար ժամանակ մրցաշարերն անցկացվում էին ստանդարտ 70 մետրանոց ցատկահարթակի վրա։ 1962 թվականին լրացուցիչ մտցվել են ցատկեր 90 մետրանոց ցատկահարթակից։ 1982 թվականին անհատական մրցումներից բացի սկսել են անցկացվել նաև թիմային մրցումներ։ Դա ավելացրել է ոչ միայն մրցումների դիտարժանությունը, այլև հանդիսատեսների թիվը: 1990 թվականից թռիչքների շրջանակն ավելացել է, սկսել են իրականացվել ցատկեր 90 և 120 մետրանոց ցատկահարթակներից: Ընդ որում, կանանց մրցումներն են սկսել գրավել ավելի ու ավելի շատ երկրպագուների: Ֆեդերացիան առաջին անգամ կանանց թույլ է տվել դահուկացատկի մասնակցել 2009 թվականին՝ դահուկային սպորտի աշխարհի առաջնությունում:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում