Երևան, 13.Հունվար.2026,
00
:
00
ՀՐԱՏԱՊ


Ռուբեն Վարդանյանի պատվերով միջազգային մասնագետները պարզել են Արցախին հասցված վնասները

ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ

Արցախի կառավարության և նախկին պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանի պատվերով հանրային ֆինանսների կառավարման միջազգային խորհրդատու Վարդան Արամյանի գլխավորած տնտեսագետների մասնագիտական խումբը անհատույց զեկույց է պատրաստել, արձանագրել, որ Ադրբեջանի կողմից Արցախի շրջափակումը մեծ վնասներ է պատճառում Արցախի Հանրապետության տնտեսությանը:

Ընդհանուր ֆինանսատնտեսական կորուստները կազմում են օրական առնվազն 753 մլն դրամ (1.9 մլն ԱՄՆ դոլար)։ Ստեփանակերտի «Մեր սարերը» կենտրոնում մասնագիտական խմբի ղեկավար Վարդան Արամյանը և «Մենք են մեր սարերը» տարածքային զարգացման գործակալության Արցախի նախագծերի ղեկավար Գրիգորի Մարտիրոսյանը զեկույցը ներկայացրել են մասնագիտական հանրությանը:

Փաստաթուղթը միջազգայնորեն ընդունված մեթոդաբանությամբ մասնագիտորեն վերլուծում և գնահատում է, թե շրջափակման հետևանքով որ ոլորտներում և ինչ ծավալի կորուստներ է կրում Արցախը: Զեկույցը թարգմանվել է նաև անգլերեն և ռուսերեն՝ միջազգային հանրությանը և շահագրգիռ այլ կառույցների ու կազմակերպությունների տրամադրելու համար՝ ցույց տալով, թե Ադրբեջանի գործողությունները ինչպիսի ծանր հետևանքներ են հասցնում Արցախի տնտեսությանը:

«ՀՆԱ-ի կորուստների, սոցիալական լրացուցիչ ծախսերի և բյուջեի հարկերի կորուստների գնահատականները թույլ են տալիս համապարփակ պատկերացում կազմել շրջափակման սոցիալ-տնտեսական հետևանքների և ստեղծված ճգնաժամի պայմաններում ֆինանսական կորուստների վերաբերյալ։ Արցախի կորուստները գնահատվում են օրական առնվազն 753 մլն դրամ (1.9 մլն ԱՄՆ դոլար)։ Ընդ որում, որքան երկար տևի շրջափակումը, այնքան նշյալ ցուցանիշներն աճելու են, քանի որ շրջափակման յուրաքանչյուր լրացուցիչ օր ավելի մեծ վնաս է հասցնում Արցախի տնտեսական պոտենցիալին, հետևապես և՝ գնահատված ծախսերին, և դրանց մուլտիպլիկատիվ էֆեկտներին ավելանում են ՀՆԱ պոտենցիալի վերականգնման ծախսերը»,- ասվում է զեկույցում:

Տնտեսագետների թիմը գնահատումները կատարել է չորս մոտեցումներով՝ կիրառելով տարբեր գործիքակազմ։ Նախկին պետնախարարի այս նախաձեռնությունը չափազանց ուշագրավ է, այն թույլ է տալիս իրական պատկերացում կազմել շրջափակման տնտեսական հետևանքների մասին, համապատասխան միջոցներ ձեռնարկել Արցախը վերականգնելու համար։ Թերևս, նման մի հետազոտություն էլ Հայաստանին է պետք, որտեղ իշխանություն են դիլետանտները, որոնք տնտեսությունից ընդհանրապես գլուխ չեն հանում։

Կարինե Դանիելյան

Ճոպանուղու խցիկում մահացած տղամարդ է հայտնաբերվելՎաշինգտոնյան հուշագիրը՝ տարածաշրջանային վերահսկման նոր մեխանիզմ «Փորձում ենք ուժեղ լինել, բայց Էդվարդի դատարկ տեղը որևէ մեկը չի լրացնի». Էդվարդ Մարանջյանն անմահացել է հոկտեմբերի 10-ին Ջրականում. «Փաստ»Համայնքային ոստիկանները 45-ամյա վանաձորցու մոտ թմրամիջոց են հայտնաբերել Ընտրովի արդարադատության համակարգը՝ որպես պետական կառավարման մեթոդ Այսօր տեղի կունենա Արարատ Միրզոյանի հանդիպումը Մարկո Ռուբիոյի հետ. ԱՄՆ պետդեպարտամենտ Մшհվան ելքով վրաերթ՝ Երևանում. «BMW»-ն Արշակունյաց պողոտայում վրաերթի է ենթարկել փողոցն արգելված հատվածով անցնող հետիոտնինՆիկոլ Փաշինյանն ուղղակի ստել է․ Նաիրի Սարգսյան Նախընտրական տարվա ներքաղաքական «խոհանոցը». մարտեր առանց կանոնների. «Փաստ»Սա բացահայտ ցինիզմ է․ Մհեր ԱվետիսյանԹոշակ բարձրացնելու համար փող չկա․ Աշոտ ՄարկոսյանԻրան-ԱՄՆ հարաբերություններում դիվանագիտական լուծումներն աստիճանաբար ավելի իրատեսական են դառնում․ իրանագետ «Վեհափառը շատ ճիշտ գիծ է դրսևորում գործող դավաճանական իշխանությունների նկատմամբ, ամենաճիշտ քայլն արհամարհելն է». «Փաստ»Միացյալ Նահանգները կոչ է արել իր քաղաքացիներին անհապաղ լքել Իրանը Ներկայացվել է Solaris-ը՝ աշխարհի առաջին արևային էներգիայով աշխատող մոտոցիկլըԵրբ աշխարհիկ իշխանությունն անցնում է հոգևոր սահմանը. «Փաստ» Արևի լույսի ազդեցության տակ միկրոպլաստիկները քիմիական նյութերի ամպեր են արտանետում ջրի մեջ. ԶԳՈՒՇԱՑՈՒՄԴոլարն էժանացել է, ռուբլին՝ թանկացել․ փոխարժեքն՝ այսօրԱմեն ամիս ավելանում են կոմունալ ծախսերը․ ուժեղ տնտեսությամբ թեթևացնելու ենք մեր բոլորիս ծախսային բեռը․ Անդրանիկ ԳևորգյանԵրբեք մի օգտագործեք յոդ, անգամ վերքեր մշակելու համարՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ․ Լարսի մասինՇիրակի մարզում երեխաների խնամքի կենտրոնները կմիավորվեն. նախագիծ. «Փաստ»Մանուկների համար աղոթքՄիայն քպականների կյանքում պետք է «բան փոխվի», թոշակառուն ո՞վ է նրանց համար. «Փաստ»Ինչո՞ւ է ՍԴ-ն խուսափում հարցին պատասխանել՝ անտեսելով օրենսդրական պահանջը. «Փաստ»Իսկ բազմահազար մեր հայրենակիցներն էլ այլ բան են կարծում. «Փաստ»Նախկինում Սամվել Կարապետյանն էր պահում շատ գործիչների հայանպաստ դիրքորոշման շրջանակներում. «Փաստ»Առողջության ապահովագրությունը գործողության մեջ. «Էրեբունի» ԲԿ-ում արդեն իսկ մատուցվում են դժվարամատչելի ծառայություններ Անի Խաչիկյանի գրավիչ կերպարն ու նոր ֆոտոշարքը (լուսանկարներ) Շոյգուն և Լարիջանին քննարկել են Իրանի շուրջ ստեղծված իրավիճակը Եվրամիությունում հանդես են եկել 100 հազար զինվորից բաղկացած միասնական բանակ ստեղծելու օգտին Աշխարհի ամենահին գետը գոյություն ունի արդեն 400 միլիոն տարի. որտե՞ղ է այն հոսում Ռուսաստանը կտրուկ ավելացրել է գազի մատակարարումները Չինաստան և Անդրկովկաս ԵԱՏՄ-ում արտասահմանյան շուկաներից ապրանքների ներմուծման նոր շեմ կներդրվի Ռոնալդուի 959-րդ գոլը, «Ալ Նասրի» երրորդ անընդմեջ պարտությունը (տեսանյութ) Իրանը սպառնացել է ԱՄՆ-ին պատերազմով Microsoft-ը փորձարկում է Copilot արհեստական բանականությունը հենց Windows 11-ի File Explorer-ում Հանրապետությունում հունվարի 14-16-ին օդի ջերմաստիճանը աստիճանաբար կնվազի 10-13 աստիճանով Օլիմպիական խաղերի ցուցադրումը վտանգի տակ է․ Cloudflare-ը կարող է դուրս բերվել է Իտալիայից Ռուսաստանը կարող է սկսել մերժել Ուկրաինայի դեմ կռված օտարերկրացիների արտահանձնման հարցումները Խավի Ալոնսոն հեռացվել է «Ռեալ Մադրիդի» գլխավոր մարզչի պաշտոնից 37-ամյա վարորդը կայանել է իր վարած բեռնատար «Գազել»-ը, իջել ավտոմեքենայից, ապա այն ինքնաբերաբար հետ է շարժվել և վրաերթի ենթարկել վարորդին YouTube-ում արտասովոր հյուսիսկորեական ալիք է հայտնվել 2025-ի դեկտեմբերին Հայաստան է այցելել 139,933 զբոսաշրջիկ National Geographic-ը ճանապարհորդներին է ներկայացրել Հայաստանի հինգ ամենագեղեցիկ վանքերը Իրանի ԱԳՆ–ն Մադուրոյի առևանգումը որակել է որպես բացարձակապես անօրինական Հանրապետության մի շարք ավտոճանապարհներին մերկասառույց է Վիճաբանություն և ծեծկռտուք՝ Սյունիքի մարզում․ 23-ամյա տղան աթոռով հարվածել է համակուրսեցու և նրա հոր գլխին Այգեստանում վագոն տնակում բռնկված հրդեհի հետեւանքով 72–ամյա տղամարդ է մահացել Գործող իշխանությունների հականվաճումները, որոնք շատ մոտ ապագայում պարտադիր վերանայման անհրաժեշտություն ունեն․ Հայկ Ֆարմանյան