«Մոտեցել ենք ջրբաժանի. ո՞ւր կտանի Փաշինյանի վտանգավոր խաղը»․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Հոկտեմբերը տարբեր հարցերի առումով վճռական է լինելու Հայաստանի համար: Այս կարծիքին է քաղաքական վերլուծաբան Ռուբեն Մարգարյանը, որի խոսքով, հենց այս դիտանկյունից պետք է նայել Նիկոլ Փաշինյանի ընտանիքին պատկանող թերթում տեղ գտած արտահոսքերին, որոնցից առաջինը վերաբերում էր Ադրբեջանի պահանջներին, մյուսն ուղղված էր Ռուսաստանին: Նա մատնանշեց իշխանության վտանգավոր խաղի մասին:

«Այդ արտահոսքերը, բնականաբար, չի կարելի ասել, թե Փաշինյանն անում է Վեհափառի ու նախկին նախագահների համար: Կարելի է եզրակացնել, որ նրանք առնվազն ունեին պատկերացում, թե ինչ է կատարվում: Այդ արտահոսքերից կարող ենք փաստել, որ Փաշինյանն ու իր թիմը եկել են այն եզրահանգման, որ այս գլոբալ հակամարտության մեջ Ռուսաստանը պարտվող կողմն է, և Հայաստանը պետք է փոխի իր արտաքին վեկտորները: Սրա մասին են վկայում տարատեսակ այցերը: Իսկ վերջին հոդվածով էլ, փաստորեն, փորձում է համոզել, որ ՌԴ-ն անելանելի վիճակի մեջ է դրել Հայաստանին, առաջարկել է մտնել Միութենական պետություն, ինքն էլ դիմադրել է: Մոսկվան նշվածն անհեթեթություն որակեց»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Ռ. Մարգարյանը՝ նշելով, որ մյուս կողմից էլ՝ այդ արտահոսքերն այլ տպավորություն էլ են թողնում:

«Տպավորություն կա, թե Փաշինյանը հասկանում է, որ իր գնալու ժամանակն է, և այդ արտահոսքերը որպես իր քայլերի բացատրություն է նեկայացնում: Հոկտեմբերի 6-ին Էրդողանի ու Ալիևի հանդիպումներից, իսկ հոկտեմբերի 14-ին ԱՊՀ պետությունների ղեկավարների խորհրդի նիստի շրջանակներում Պուտինի հետ հնարավոր հանդիպումից շատ բան է կախված: Ըստ էության, շատ վերջակետների առումով հստակեցումներ կլինեն: Սա՝ հաշվի առնելով նաև ՀԱՊԿ-ի շուրջ խոսակցությունները, նաև Ալեն Սիմոնյանի առաջիկա այցը Մոսկվա: Այս և շատ այլ իրողություններ վկայում են, որ մոտեցել ենք ինչ-որ ջրբաժանի, և Փաշինյանն ընտրությունն արդեն կատարել է: Վերջին հարցազրույցի ժամանակ շատ էր խոսում ՀՀ անկախությունից, սուվերենությունից, ասում էր, որ դա պետք է պահել և այլն: Այսինքն, Փաշինյանի պատկերացմամբ, Հայաստանի սուվերենությունը Ռուսաստանից հրաժարվելն ու դեպի Արևմուտք թեքվելն է»,-ասաց մեր զրուցակիցը՝ նկատելով, որ Արևմուտքը ևս փորձում է շատ ակտիվ լինել մեզ առնչվող հարցերում:

«Բնականաբար, հավաքական Արևմուտքը հովանավորում է բոլոր քայլերը. մոտակա ժամանակներում կտեսնենք, թե այն ռիսկերը, որոնց ճանապարհով գնում է Փաշինյանը, ի՞նչ հետևանքներ են ունենալու Հայաստանի համար: Համարյա բաց տեքստով ասում է՝ «Ադրբեջանը հարձակվել է, որովհետև դա Ռուսաստանին է պետք», ինչն անհեթեթ է: 2020-ին էլ այլ բան էր ասում, օրինակ՝ «Ադրբեջանը հարձակվել է, որ հետո ԵԱՏՄ մտնի»: Այն, որ Փաշինյանն անընդհատ խոսքը փոխում է, նորություն չէ, և դա չէ էականը: Հարցն այն է, որ շեշտադրումը միանշանակ մեկ ուղղությամբ է գնում:

Իսկ թե ինչով կվերջանա Հայաստանի համար Փաշինյանի այս վտանգավոր խաղը, չեմ ուզում կանխատեսումներ անել, բայց կարծում եմ՝ մոտ ապագայում բոլորս ականատես կլինենք, թե ինչով է այս ամենը ավարտվելու: Շատ հոռետես կանխատեսումներ անելու ցանկություն չկա բոլորիս մոտ: Միշտ կա հույս, որ ինչ-որ ձևով վիճակը կարղ է շտկվել, լավանալ, բայց երբ օբյեկտիվ ենք փորձում գնահատել իրավիճակը, տեսնում ենք նաև, թե ովքեր են հարցազրույցներ տալիս պետական լրատվամիջոցներով, ինչպիսի անհեթեթ հայտարարություններ են անում, տպավորություն է ստեղծվում, որ Փաշինյանն իր վերջնական որոշումը կայացրել է: Տպավորություն կա նաև, որ հետդարձի, նահանջի ճանապարհ չկա, ինչի հետևանքները շատ շուտով ակնհայտ կլինեն»,-շեշտեց Մարգարյանը՝ հավելելով. «Շատ է նշվել, որ այս թիմն իսկապես չի կարողանում լուծել անվտանգության խնդիրները, ինչը հստակ է: Հիմա եթե հաշվարկն այն է, որ այս պայմաններում Արևմուտքը կարողանալու է պահել Հայաստանի անվտանգությունը, ապա շատ կասկածելի է այդ հնարավորությունը»:

Նրա խոսքով, Արցախի առումով էլ ամեն ինչ հստակ է. «Փաշինյանն արդեն մի քանի անգամ ասել է, որ եթե Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունը ինչ-որ մեկը երաշխավորի, ինքը պատրաստ է Արցախի հարցը հանել Հայաստանի օրակարգից: Ընդհանուր առմամբ, այս ամենից բխող ռիսկերը կանխելու միակ ելքն իշխանափոխությունն է, որի մասին շատ ենք նշել: Ես վստահ եմ, որ այդ խոսակցությունը կա նաև իշխանական թիմում, որովհետև իրենք էլ են վտանգները զգում: Հարցն առկա է նաև ընդդիմության օրակարգում: Ըստ երևույթին, Փաշինյանի հույսն այն է, որ Էրդողանի հետ այսօր զրուցելու է, ու ինչ-որ անվտանգության երաշխիքներ է ստանալու:

Բայց, ամեն դեպքում, իշխանափոխության հարցը օրակարգում է, և բոլորը քննարկում են՝ արդյո՞ք Փաշինյանի հրաժարականի ժամանակը չէ, որ գա ինչ-որ մեկը, որը տարբեր կողմերի համար ընդունելի կլինի, և պարտադիր չէ, որ այդ մեկն ընդդիմությունից լինի: Ամեն դեպքում, իշխանափոխությունն է լինելու ելքը: Բնականաբար, եթե Փաշինյանին փոխարինի մեկն իր թիմից, քիչ բան է փոխվելու: Բայց առաջիկա մի քանի օրն ինչ –որ որոշակիություն կմտնի: Չի բացառվում նոր հանդիպում Վեհափառի մոտ և այլն: Ամեն դեպքում, ուրիշ ճանապարհ չի լինելու, այսպես թե այնպես, ամբողջական, թե մասնակի, իշխանափոխություն լինելու է, որովհետև վերոնշյալ վեկտորի փոփոխությունը նաև դա է ենթադրելու: Թեպետ իշխանափոխությունը ամենամեղմ հետևանքը կլինի Հայաստանի համար»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում